วิรัตน์ แสงทองคำ | www.viratts.com
เรื่องราวและร่องรอยธุรกิจครอบครัวในเครือข่ายธุรกิจโรงแรมไทย ไปต่อทางไหนกัน
เรื่องราวและปัญหาปะทุสู่สาธารณะมาเกือบจะครบปี กรณีบริษัท ดุสิตธานี จำกัด (มหาชน) หรือ DUSIT เปิดฉากตั้งแต่ต้นปีที่แล้ว (25 เมษายน 2568) ในการประชุมสามัญผู้ถือหุ้น ปรากฏเรื่องพลิกผัน ผู้ถือหุ้นใหญ่ที่สุด (บริษัท ชนัตถ์และลูก จำกัด กับสัดส่วน 49%) ไม่อนุมัติงบการเงิน (สิ้นสุด ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2567) จำต้องมีการเลื่อนการประชุมผู้ถือหุ้นออกไป
การประชุมผู้ถือหุ้นสามัญอีกครั้ง (28 พฤษภาคม 2568) ตั้งใจแก้ไขปัญหา แต่ผลที่ออกมาไม่เพียงไม่เป็นเช่นนั้น หากสะท้อนความขัดแย้งในร่างเงาธุรกิจครอบครัวเข้มข้นขึ้น
ที่ประชุม (เช่นเดิม ผู้ถือหุ้นใหญ่-บริษัท ชนัตถ์และลูก จำกัด) คงมีมติไม่อนุมัติงบการเงินปี 2567 ที่หนักไปกว่านั้น ไม่อนุมัติแต่งตั้งกรรมการ 4 คน ให้กลับเข้าดำรงตำแหน่งตามที่เสนออีกด้วย
เรื่องราวความขัดแย้งขยายวงเป็นข่าวครึกโครมมากขึ้น ดูเหมือนเดินหน้าถึงขึ้นแตกหัก จะปลดผู้บริหารคนสำคัญ ว่ากันไปแล้ว เป็นเรื่องพี่น้องในครอบครัว
DUSIT บุกเบิกโดยนักธุรกิจสตรีไทยผู้โดดเด่น-ชนัตถ์ ปิยะอุย (15 พฤษภาคม 2465-3 พฤษภาคม 2563) ผ่านทศวรรษแรกมาได้ ทายาทจึงเข้ามา ค่อยๆ มีบทบาท โดยเฉพาะบุตร-บุตรี 2 คน (จาก 3 คน) โดยชนินทธ์ โทณวณิก บุตรคนโต เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงสำคัญมาตั้งแต่เมื่อกว่า 4 ทศวรรษที่แล้ว
พอถึงช่วงบั้นปลายชีวิต ชนัตถ์ ปิยะอุย ได้จัดการเรื่องมรดก ด้วยการตั้งบริษัท ชนัตถ์และลูก จำกัด (ปี 2553) เป็น Holding company เข้าถือหุ้นข้างมากใน DUSIT ทั้งนี้ ได้จัดโครงสร้างผู้ถือหุ้นให้บุตร-บุตรีทั้งสามคน ถือหุ้นในสัดส่วนใกล้เคียงกัน
เรื่องความขัดแย้งที่ว่ามาข้างต้น จึงโฟกัสที่ บริษัท ชนัตถ์และลูก จำกัด และการประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้น
“..DUSIT ได้ทำหนังสือแจ้งต่อตลาดหลักทรัพย์ฯ เรื่อง “แจ้งเลื่อนการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นครั้งที่ 1/2568 (การประชุมที่เลื่อนมาจากวันที่ 26 กันยายน)” โดยสาระที่ว่าจะมีการประชุมขึ้นอีกครั้งในวันที่ 4 ธันวาคม 2568-นั้นได้ขอเลื่อนออกไปอีก เป็น 6 กุมภาพันธ์ 2569 “เรื่องจึงดูยืดเยื้อกว่าที่คิด บางทีอาจทอดเวลา เพื่อเจรจาประนีประนอมก็เป็นได้” ผมเองเคยตั้งข้อสังเกตุไว้เมื่อไม่นานมานี้ (จากเรื่อง “สังคมธุรกิจไทย 2568…ปัญหา “ดุสิตธานี” มติชนสุดสัปดาห์ วันที่ 26 ธันวาคม 2568)
เรื่องราวคลี่คลายเป็นไปเช่นนั้นจริงๆ เมื่อพี่น้องในครอบครัว ในร่างเงา บริษัท ชนัตถ์และลูก จำกัด ตกลงกันได้ เชื่อว่า ภาพที่ปรากฏจะเป็นจริงเป็นจังในการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นที่กำลังมาถึง (6 กุมภาพันธ์ 2569)
อันที่จริง เรื่องที่ใหญ่ที่ท้าทายกว่านั้น ยังรออยู่ข้างหน้า
DUSIT ให้ภาพใหญ่ ตามโมเดลความเป็นไปของธุรกิจโรงแรมไทยผู้บุกเบิก (ปี 2513) และเป็นบริษัทแรกๆ เข้าตลาดหุ้นไทยซึ่งเพิ่งเปิดขึ้น (ปี 2518)
จากนั้นกระแสโรงแรมผุดเกิดขึ้นตามมาในย่านใหม่ๆ ของกรุงเทพฯ พออ้างอิงกับอีกบางเครือข่ายที่น่าสนใจ ได้แก่ โครงการเซ็นทรัลพลาซา ลาดพร้าว (ปี 2526) และศูนย์การค้าแห่งใหม่-อัมรินทร์ พลาซ่า (ปี 2527)
โครงการเซ็นทรัลลาดพร้าว ตั้งต้นตั้งแต่ปี 2521 เมื่อเครือเซ็นทรัลในร่มเงาธุรกิจครอบครัวจิราธิวัฒน์ผู้นำธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่ ชนะประมูลการเช่าที่ดินบริเวณทุ่งบางเขนในอดีต ซึ่งเป็นที่ของการรถไฟแห่งประเทศไทย ตามแผนการพัฒนาศูนย์การค้า อาคารสำนักงานสูงกว่า 10 ชั้น โรงแรมกว่า 400 ห้อง และศูนย์ประชุม ถือว่าเป็นโครงการ Mixed-Use แห่งแรกๆ ในสมัยนั้น ขณะเดียวกัน ถนนวิภาวดีรังสิต กำลังขยายความกว้างถนนเป็น 6 เลน
ธุรกิจโรงแรมของเครือเซ็นทรัลก่อตั้งขึ้นครั้งแรกพร้อมๆ กับเซ็นทรัลพลาซาลาดพร้าว เปิดตัวภายใต้เชน Hyatt hotels แห่งสหรัฐอเมริกา (ปี 2526) ดูเหมือนพัฒนาการต่างๆ จะเดินตามดุสิตธานี
โดยเฉพาะนำบริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้นในนามบริษัท โรงแรมเซ็นทรัลพลาซา จำกัด (มหาชน) หรือ CENTEL (ปี 2533) ถือเป็นบริษัทแรกของเครือเซ็นทรัลก็ว่าได้
เวลาใกล้เคียงกันในยุคนั้น โครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์อย่างที่อ้างไว้ ศูนย์การค้าแห่งใหม่ใจกลางกรุง-อัมรินทร์ พลาซ่า (ปี 2527) ตำนานเชื่อมโยงกับผู้ก่อตั้ง-เกียรติ วัธนเวคิน
“ผู้สามารถสร้างโอกาสทางธุรกิจ ในช่วงท้ายสงครามโลกครั้งที่สอง เช่นเดียวกันกับโอกาสที่เกิดขึ้นครั้งใหญ่ของสังคมธุรกิจไทย…เข้าสู่ธุรกิจอ้างอิงกับระบบสัมปทาน-ธุรกิจสุรา สู่ธุรกิจอิทธิพลตามยุคสมัย อุตสาหกรรมน้ำตาล บริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ และธนาคาร ” อย่างที่เคยอรรถาธิบายไว้
จนมาถึงบริษัท ดิ เอราวัณ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) หรือ ERW ธุรกิจซึ่งร่วมมือร่วมทุนระหว่างตระกูลวัธนเวคินกับตระกูลว่องกุศลกิจ (เจ้าของโรงงานน้ำตาลมิตรผล) จากอัมรินทร์ พลาซ่า (ปี 2527)
จากนั้นเข้าตลาดหุ้น (2531) ค่อยๆ ก้าวเข้าสู่ธุรกิจโรงแรมอย่างเต็มตัว ตั้งแต่ปี 2534 (ขณะนั้นอยู่ภายใต้ Hyatt hotels ต่อมาปี 2540 มีการปรับปรุงเปลี่ยนมาอยู่กับ JW Marriott) มีแนวทางชัดเจนอ้างอิงอาศัยเครือโรงแรมระดับโลก
ERW กับเครือโรงแรมระดับโลกคึกคักมากขึ้น เมื่อมาอีกทศวรรษกว่าๆ ก่อนจะค้นพบแนวทางเฉพาะตนเองเพียงทศวรรษเดียวมานี้ มุ่งสู่โรงแรมโมเดลประหยัดในแบรนด์ตนเองด้วย
DUSIT กับโมเดลธุรกิจกับพัฒนาการที่แตกต่างไปบ้าง โฟกัสเฉพาะธุรกิจโรงแรม มุ่งแบรนด์ตนเอง ขยายเครือข่ายต่างประเทศอย่างห้าวหาญในบางช่วง จนเผชิญปัญหาหนัก จำต้องปรับตัว หดตัวช่วงหนึ่ง กว่าจะมาตั้งหลักอีกครั้ง ขยายการลงทุนครั้งใหญ่ในจังหวะไม่ค่อยดีไม่กี่ปีมานี้ ทั้งปะทุปัญหาจากภายในครอบครัวสู่บริษัทมหาชน ว่าไปเป็นปัญหาเชื่อมโยงกัน
เมื่อเทียบเคียงโมเดลธุรกิจหลัก-โรงแรม ในร่างเงาครอบครัว กับเครือข่ายใหญ่อื่น ดูเหมือนว่า DUSIT กับ “ชนัตถ์และลูก” จะต้องผ่านเส้นทางขรุขระกว่าอีกพอควร
