ผู้เชื่อมยุคสมัย

วิรัตน์ แสงทองคำ | https://viratts.com

เกี่ยวกับพลังและอิทธิพลทางธุรกิจหนึ่ง เกี่ยวกับบุคคลผู้หนึ่ง ซึ่งสามารถสัมผัสสัมพันธ์กับร่องรอยและความยิ่งใหญ่หลายยุค

ความเคลื่อนไหวสำคัญอันต่อเนื่อง เกี่ยวกับบริษัท กัลฟ์ เอ็นเนอร์จี ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) หรือ GULF ท่ามกลางกระบวนการขยายเครือข่ายธุรกิจให้มีพลังยิ่งขึ้น ปรากฏกรณีเร้าใจอย่างมาก

“ได้ยื่นแบบรายงานต่อสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 เกี่ยวกับการได้มาซึ่งหุ้นในธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) ในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งส่งผลให้สัดส่วนการถือหุ้นถึงหรือข้ามร้อยละ 10..”

มีรายงานรายละเอียดว่า GULF ถือหุ้นธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) หรือ KBANK มีสัดส่วน 10.0298% ด้วยจำนวน 235.8 ล้านหุ้น ว่าไปแล้ว ใช้เวลาราว 2 ปี จากจุดตั้งต้น เป็นผู้ถือหุ้นอันดับที่ 14 โดยถือหุ้นเพียง 0.87% หรือ 20.54 ล้านหุ้น (มีนาคม 2567)

จากราคาหุ้นต่ำสุด ราว 120-135 บาท ในช่วงต้นปี 2567 มาสู่ช่วงเข้มข้นให้ได้หุ้นในสัดส่วน 5% ในต้นปี 2568 ราคาหุ้นทะยานขึ้นเป็น 145-165 บาท มาถึงช่วงสุดท้าย ปลายปี 2558 ต่อต้นปี 2569 ราคาหุ้น KBANK พุ่งขึ้นถึงระดับ 190-200 บาท/หุ้น คิดคร่าวๆ จึงเป็นว่า GULF น่าจะใช้เงินโดยรวมไปมากกว่า 4.5 หมื่นล้านบาท

ว่าไปแล้วเป็นปรากฏการณ์ครั้งสำคัญ ในสังคมธุรกิจไทย ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน กรณี “คนนอก” เข้าถือหุ้นในสัดส่วนที่มีนัยยะในธนาคารพาณิชย์ไทยขนาดใหญ่

ทั้งนี้ ในประวัติศาสตร์ช่วงก่อนหน้านั้น ยุคเศรษฐกิจไทยเฟื่องฟูทศวรรษ 2530 ปรากฏเป็นกระแสครึกโครมในหลายกรณี “คนนอก” มีความพยายามอย่างเข้มข้นเข้ายึดธนาคารขนาดกลางและเล็ก ( หากสนใจหาอ่านได้ใน E-Book “ตำนานธนาคารไทยล่มสลาย” โดยวิรัตน์ แสงทองคำ)

นี่เป็นหนึ่งในเรื่องราวและเส้นทาง GULF อันโลดโผน ช่วงทศวรรษเดียว เกี่ยวข้องสัมพันธ์กับบทบาทบุคคลหนึ่งอย่างแยกไม่ออก-สารัชถ์ รัตนาวะดี

เขาเป็นรุ่นคาบเกี่ยว หัวขบวน GEN X (2508-2522) ด้วยเกิดปี 2508 เชื่อว่ามองเห็นบทบาทอันโลดแล่นของรุ่น Baby boomer คนสำคัญ 2 คน ช่วงบังเอิญ ในที่สุดเส้นทางของเขา ได้มาสัมผัสรอยเท้าของคนทั้งสอง

สารัชถ์ รัตนาวะดี เริ่มต้นชีวิตการงานตั้งแต่ยุคสมัยในทศวรรษ 2530 ท่ามกลางพลังขับเคลื่อนยุครุ่งเรืองทางเศรษฐกิจไทยหลายกรณี

ที่แตกต่าง เขาเริ่มต้นเป็นเพียงคลื่นลูกเล็กๆ ไม่ครึกโครม ไม่อาจเทียบเคียงกับบางกระแสอันเชี่ยวกราก กรณีธุรกิจสื่อสาร เป็นธุรกิจใหม่ซึ่งเติบโต ท้าทาย และทรงอิทธิพลอย่างรวดเร็ว มีความเชื่อมโยงจากระบบสัมปทานสู่ตลาดหุ้น ด้วยตำนานอันลือลั่น โดยมีหัวขบวนที่ชื่อ ทักษิณ ชินวัตร (เกิดปี 2492)

ขณะเดียวกันโดยได้มองผ่านและสัมผัสธุรกิจดั้งเดิมซึ่งฝั่งรากลึกในสังคมไทย ตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และยังคงอิทธิพลไม่เสื่อมคลาย แม้ช่วงเวลาสำคัญ เมื่อสังคมธุรกิจไทย เผชิญวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจครั้งร้ายแรง มีภาวะสั่นคลอนอยู่ไม่น้อย

ในเวลานั้น มีภาพสะท้อนหนึ่ง-ธนาคารกสิกรไทย หรือ KBANK ดูโดดเด่นเป็นพิเศษ สามารถข้ามผ่านช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อนั้นมาได้ ด้วยบทบาทบัณฑูร ล่ำซำ (เกิดปี 2496) กับ KBANK (เริ่มต้นปี 2535) ผู้บริหารแห่งยุคสมัย สามารถปรับตัว เตรียมพร้อม เผชิญ และแก้ปัญหาอย่างน่าทึ่ง

อันที่จริง KBANK มีตำนานเชื่อมโยงกับตระกูลล่ำซำ ย้อนไปไกลกว่านั้น ในฐานะธุรกิจก่อสร้างสร้างตัวมากว่าศตวรรษตั้งแต่ในยุคอาณานิคม

“..ตระกูลธุรกิจเก่าแก่…ยังคงมีความสามารถในการปรับตัวได้อย่างที่เป็นมา รักษาสถานภาพในสังคมไทยไว้ได้อย่างเหนียวแน่นอย่างมั่นคง” ผมเองเคยกล่าวไว้

สารัชถ์ รัตนาวะดี ใช้เวลาหาประสบการณ์ในช่วงนั้นกว่า 2 ทศวรรษ ตั้งแต่ช่วงเปลี่ยนผ่านการปฏิรูปกิจการผลิตไฟฟ้า ด้วยเชื่อว่า การไฟฟ้าฝ่ายผลิต (กฟผ.) ไม่อาจแบกรับภารกิจได้ตามลำพัง ตามมาด้วยโมเดลใหม่ การรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าที่ใช้พลังงานนอกรูปแบบ (ปี 2537) เริ่มให้เอกชนลงทุนโรงไฟฟ้า ในช่วงแรกๆ ดูเป็นไปค่อนข้างเงียบๆ เรียบๆ

จังหวะนั้น กลุ่มธุรกิจดั้งเดิมผันตัวเข้าร่วมวงสู่ธุรกิจใหม่ๆ ตามโมเดล ว่าด้วยโอกาสและความมั่งคั่งใหม่ๆ ในสังคมไทย มาจากการพลิกกติการัฐ ด้วยพลังผู้ทรงอิทธิพล ผู้มีสายสัมพันธ์ คล้ายๆ กันหลายกรณีที่ครึกโครมอย่างมาก กรณีหนึ่งในนั้นอยู่ในช่วงต้นๆ อุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์ยุค “โชติช่วงชัชวาล”

ในนั้นปรากฏสัมปทานหนึ่งที่แตกต่างและโดดเด่น-ดาวเทียมไทยคม (ปี 2534) กับคำยกย่อง “คนหน้าใหม่”-ทักษิณ ชินวัตร โดยสื่อระดับโลก (Asian Wall Street Journal) เป็น “ดาวรุ่งของวงการธุรกิจไทย” ต่อมา บริษัท ไทยคม จำกัด (มหาชน) หรือ THCOM เดินตามแบบแผนเข้าตลาดหุ้น (ปี 2537)

ขณะเดียวกัน KBANK ธนาคารซึ่งสามารถปรับระบบให้ทัดเทียมกับธนาคารระดับโลก (2537) เป็นธนาคารแรก แม้ว่าเวลานั้นสถานการณ์การณ์ยังดีอยู่ และไม่มีวี่แววธนาคารไทยจะเผชิญปัญหา

ต่อมาท่ามกลางวิกฤตครั้งใหญ่ หลายๆ ธนาคารมีอันเป็นไป

“ธนาคารกสิกรไทยก็สามารถปรับตัวอย่างรวดเร็ว การเพิ่มทุนจากต่างประเทศ (เมษายน 2541) และระดมทุนในประเทศ (มกราคม 2542) ได้สำเร็จเป็นธนาคารแรก ที่สำคัญเป็นธนาคารที่มี NPL (Non-Performing Loans) ต่ำที่สุดในระบบ” (Far Eastern Economic Review Dec, 30, 1999-Jan, 6, 2000)

และแล้วร่องรอยและต่างยุคได้มาเทียบเคียงและเชื่อมโยงกัน

ฉากตอนสำคัญเปิดฉากขึ้น เมื่อ GULF เข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ฯ ในช่วงปี 2560 ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยน GULF และสารัชถ์ รัตนาวะดี โดดเด่นขึ้น พร้อมๆ กับธุรกิจพลังงาน

ราว 3 ปีจากนั้น (2563) GULF เริ่มทาบเงา INTUCH (กิจการเดิมของทักษิณ ชินวัตร มีฐานะเป็นผู้ถือหุ้นในกิจการเครือข่าย (Holding Company) ต่อมาขายกิจการให้ Temasek Holdings สิงคโปร์ จากนั้นเปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท อินทัช โฮลดิ้งส์ จำกัด (มหาชน) หรือ INTUCH) เข้าถือหุ้นครั้งแรกอย่างมีนัยสำคัญ ผ่านมาอีกปี (2564) GULF กลายเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ที่สุดของ INTUCH ด้วยสัดส่วน 42.25% และก้าวขึ้นเป็นผู้มีอำนาจควบคุมบริษัทอย่างเป็นทางการ

แผนการเป็นรูปเป็นร่าง และกระชั้น (2565) GULF เข้าซื้อหุ้น THCOM ต่อจาก INTUCH เพื่อปรับโครงสร้างธุรกิจ ตามแผนการควบรวมกิจการระหว่าง GULF และ INTUCH บรรลุความสำเร็จอย่างแท้จริงในปี 2568 คงใช้ชื่อเดิม-GULF

ระหว่างนั้น GULF มีดีลอีกหลายดีลที่น่าตื่นเต้น พอจะจับทางได้บ้างโดยเฉพาะแผนการขยายพรมแดนธุรกิจให้กว้างขึ้นไปอีก

หนึ่งในนั้น คือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank) โดยทางการเปิดแผนขึ้นอย่างเป็นจริงเป็นจังในต้นปี 2566 อีกปีถัดมา กระทรวงการคลังประกาศ “หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอใบอนุญาตและการออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank)” เริ่มปรากฏชื่อ GULF อยู่ในกลุ่มผู้ท้าชิง ได้ชื่อว่าอยู่ในกลุ่มผู้ทรงอิทธิพลในสังคมธุรกิจไทย

ในที่สุด เป็นไปอย่างที่คาด (19 มิถุนายน 2568) กระทรวงการคลังได้ประกาศรายชื่อผู้ได้รับอนุญาตจัดตั้งธนาคารไร้สาขา โดยกำกับไทม์ไลน์ให้บริการภายใน 1 ปี ทั้งนี้ GULF อยู่ในกลุ่มพันธมิตร-ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ร่วมกับบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) และบริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน)

เมื่อย้อนพิจารณาไทม์ไลน์กรณี KBANK ถือว่าอยู่ในช่วงคาบเกี่ยว อยู่ในจังหวะเวลาอันกระตือรือร้นนั้น

ด้วยพลังและอิทธิพล “ผู้มาใหม่” อย่างแท้จริง ถือได้ว่าเป็นหนึ่งเดียว ผู้โลดแล่นแห่งยุคสมัย หลังวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจไทยปี 2540