2 พิมพ์พระนางกำแพง เม็ดมะลื่น-เม็ดมะเคล็ด กรุตระกูลกำแพงเพชร
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระนางกำแพง เป็นพระที่มีจำนวนมากในตระกูลพระกรุกำแพงเพชร มีมากมายหลายกรุในจังหวัด ทั้งในฝั่งทุ่งเศรษฐี (นครชุม) เองและฝั่งตัวจังหวัด มีอยู่หลายพิมพ์และเป็นที่นิยมทุกพิมพ์ทุกกรุ
พระนางกำแพงเป็นพระอีกแบบหนึ่งที่ขุดพบในบริเวณทุ่งเศรษฐีและทางฝั่งจังหวัด ที่เรียกกันว่า พระนางกำแพงเนื่องมาจากว่าเป็นพระประทับนั่งปางมารวิชัยและส่วนมากตัดขอบรูปทรงสามเหลี่ยมแบบพระนางพญา กรุวัดนางพญา พิษณุโลก
พระในลักษณะนี้ โดยส่วนใหญ่ในสังคมผู้นิยมพระเครื่อง มักจะเรียกกันว่าพระนางพญา และต่อท้ายด้วยชื่อกรุหรือจังหวัดนั้นๆ
ส่วนพระนางกำแพง แต่เดิมอาจจะเรียกกันว่า พระนางพญากำแพงเพชร แต่เนื่องจากชื่อยาวเกินไป จึงมักเรียกกันสั้นๆ ว่า พระนางกำแพง จนเป็นที่เข้าใจกัน
ขุดพบที่กรุวัดบรมธาตุ วัดพิกุล วัดช้างลอบ และวัดอื่นๆ อีกเกือบทุกกรุในจังหวัด พระที่พบมีทั้งพระเนื้อดินเผา เนื้อชินเงิน เนื้อชินตะกั่วสนิมแดง (พบน้อยมาก) และพระเนื้อว่าน ทั้งว่านหน้าเงิน ว่านหน้าทอง และเนื้อว่านธรรมดา
พระนางกำแพงที่พบมีอยู่หลายพิมพ์ เช่น พระนางกำแพงทรงสามเหลี่ยม พระนางกำแพงที่มีปีกจะแยกออกเป็นพระนางกลีบบัว พระนางกำแพงเม็ดมะลื่น นางกำแพงเม็ดมะเคล็ด พระนางกำแพงตราตาราง เป็นต้น
พระที่มีรูปทรงสามเหลี่ยม จะนิยมเรียกกันว่า พระนางกำแพง
ส่วนชื่อพิมพ์อื่นๆ ก็จะเรียกกันตามกรอบพิมพ์ทรง หรือตามรายละเอียดอื่นๆ เป็นต้น พระนางกำแพงจะมีทั้งพิมพ์ลึกและพิมพ์ตื้น นิยมพระเนื้อดินมากกว่าเนื้ออื่นๆ เพราะมีเอกลักษณ์ที่เป็นพระเนื้อหนึบนุ่ม มีผิวบาง
ถ้าเป็นพระที่ยังไม่ผ่านการสัมผัสมีฝ้านวลกรุจับบางๆ อยู่ตามผิวทั่วไป ถ้าเป็นพระที่ถูกใช้สัมผัสเหงื่อไคล จะมีเนื้อที่เป็นมันหนึบนุ่มมาก เป็นที่ยอมรับกันว่าพระเนื้อดินเผาตระกูลกำแพงเพชร เป็นพระที่มีเนื้อหนึบนุ่มมาก
กล่าวสำหรับพระนางกำแพงเม็ดมะลื่น เป็นพระที่พุทธลักษณะเช่นเดียวกับพระนางกำแพงพิมพ์อื่น มีองค์พระเป็นพระประทับนั่งปางมารวิชัยประทับบนฐานเขียงเป็นเส้นตรง พื้นผนังของพระเรียบ ไม่ปรากฏเส้นซุ้มใด แต่การตัดขอบจะมีแตกต่างกันไปหลากหลายแบบ
ส่วนใหญ่ก็จะตัดเป็นรูปทรงสามเหลี่ยม และยังมีแบบที่มีปีกด้านข้างคล้ายรูปกลีบบัว ก็จะเรียกกันว่า พระนางกำแพงกลีบบัว บางองค์ขอบด้านข้างออกมน ปลายค่อนข้างมนบ้าง แหลมบ้าง จะเรียกกันว่า พระนางกำแพงเม็ดมะลื่น
เนื่องจากลักษณะคล้ายเม็ดมะลื่น (เม็ดมะลื่น คือ เม็ดกระบก) ส่วนที่มีฐานเป็นขีดๆ จะเรียกว่า พระนางกำแพงฐานตาราง ส่วนพระที่พบทางฝั่งตัวจังหวัดกรุหนึ่ง พระมีลักษณะเรียวแหลม ส่วนใหญ่จะมีสีดำ คล้ายเม็ดมะเคล็ด ก็จะเรียกว่าพระนางกำแพงเม็ดมะเคล็ด
ส่วนพระนางกำแพงที่ตัดเป็นรูปทรงสามเหลี่ยมนั้น ยังแยกได้เป็นสองพิมพ์ คือ พระพิมพ์ลึก และพระพิมพ์ตื้น
อีกพิมพ์หนึ่ง ได้รับความนิยมไม่แพ้กันคือ พระนางกําแพงเม็ดมะเคล็ด ขุดพบทางฝั่งจังหวัดในบริเวณเมืองเก่ากําแพงเพชร ซึ่งก็มีโบราณสถานวัดเก่าแก่มากมาย
เป็นพระที่มีเอกลักษณ์ของตัวเอง คือเนื้อพระจะแกร่งและส่วนมากก็จะเป็นสีดำสนิท มีคราบกรุขาวจับอยู่ที่ผิวของพระ โดยเฉพาะตามซอกลึกต่างๆ คราบขาวนี้จะจับแน่นมาก ล้างเท่าไรก็ออกไม่หมด
ส่วนเนื้อที่แกร่ง ถ้าถูกใช้สัมผัสมาบ้าง จะดำเป็นเงาสวยงาม ผิวพระจะไม่เรียบตึง ด้านหลังจะอูม เท่าที่พบจะมีอยู่ 2 พิมพ์ คือ พิมพ์เกศใหญ่และพิมพ์เกศเรียว พิมพ์เกศใหญ่จะเห็นเกศใหญ่หนา องค์พระจะอวบกว่าพิมพ์เกศเล็ก ส่วนพิมพ์เกศเรียวพระเกศ เรียวบางกว่า องค์พระก็ไม่อวบล่ำเท่าพิมพ์เกศใหญ่
ส่วนสาเหตุที่เรียกว่า พระนางกําแพงเม็ดมะเคล็ด คนรุ่นเก่าบอกถึงที่มาของชื่อว่า รูปทรงขององค์พระมีรูปร่างคล้ายเม็ดมะเคล็ด จึงตั้งชื่อกันตามนั้น จนเรียกขานกันต่อมา
เรื่องของกรุของพระนางเม็ดมะเคล็ด ในสมัยก่อนว่ากันว่า ขุดพบที่กรุวัดช้างลอบ ต่อมามีระบุว่าพบที่กรุวัดป่ามืดก็มี
พระนางกําแพงเม็ดมะเคล็ด มีพบที่ทางฝั่งตัวจังหวัดแน่ๆ แต่จะเป็นวัดใด เคยปรากฏหลักฐานของกรมศิลปากรพบว่า มีวัดในเขตอรัญวาสีของฝั่งจังหวัดที่ขึ้นทะเบียนไว้มีชื่อ วัดมะเคล็ด และเป็นวัดที่ใหญ่ด้วย ภายในบริเวณวัดมีต้นมะเคล็ดขึ้นอยู่มาก เป็นวัดเดียวที่มีต้นมะเคล็ดขึ้นอยู่มาก
จึงทำให้ชวนคิดได้อีกว่า หรือพระนางกําแพงเม็ดมะเคล็ดจะถูกขุดขึ้นจากวัดมะเคล็ดแห่งนี้กันแน่
พระนางกำแพง เป็นพระที่ถูกพบมากที่สุดของพระเครื่องตระกูลกำแพงเพชร ทำให้สนนราคานั้นถูกกว่าอื่นๆ ในตระกูลเดียวกัน แต่พุทธศิลปะนั้นเป็นเลิศ เป็นศิลปะสุโขทัย สกุลช่างกำแพงเพชร
สมัยก่อน ถึงจะมีจำนวนมากสักเท่าไรตาม แต่ปัจจุบันก็หาพระแท้ๆ ยากเช่นกัน โดยเฉพาะพระที่สวยสมบูรณ์นั้นหายาก เนื่องจากรายละเอียดของพระพักตร์ เช่น คิ้ว ตา ปาก จมูก หูเป็นเส้นเรียวเล็กมาก และคุณสมบัติที่เป็นพระเนื้อดินละเอียดและหนึบนุ่ม จึงทำให้พระส่วนใหญ่นั้นสึกหรอไปตามกาลเวลา จะหาพระที่มีหน้าตาสวยสมบูรณ์นั้นยากมาก
ความโดดเด่นของพระนางกำแพงเฉกเช่นเดียวกับพระในตระกูลกำแพงอื่นๆ เช่น ทางด้านเมตตามหานิยม โชคลาภโภคทรัพย์ เจริญก้าวหน้า คุ้มครองป้องกันภัยต่างๆ
พระนางกำแพงปัจจุบันก็หาแท้ยาก สนนราคาสูงอยู่พอสมควร
