‘บ้านใหญ่สีน้ำเงิน’ เป็นทั้ง ‘the elected’ และ ‘the chosen’ ที่อาจพ่ายศึก ‘พลังงาน’?
เปลี่ยนผ่าน | ทีมข่าวการเมือง มติชนทีวี
หลังเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 นักวิชาการ-นักวิเคราะห์หลากคนหลายสำนักต่างพากันตีโจทย์ความสำเร็จของพรรคภูมิใจไทยในแง่มุมต่างๆ โดยพุ่งเป้าไปยังกลยุทธ์การผนึกรวม “เครือข่ายบ้านใหญ่” ของพรรคสีน้ำเงิน และการเชื่อมผสานกับ “โครงข่ายระบบราชการ” ได้อย่างไร้รอยต่อ
อย่างไรก็ดี “รศ.ดร.พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์” อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กลับประเมิน “สถานะพิเศษ” ของกลุ่มการเมืองสีน้ำเงิน ด้วยมุมมองที่ผิดแผกออกไปผ่านทางรายการ The Politics ช่องยูทูบมติชนทีวี เมื่อวันที่ 12 มีนาคม
“ด้านหนึ่งซึ่งคนไม่ค่อยพูด เพราะมันพูดกันไม่ค่อยได้ ก็คือว่าพรรคภูมิใจไทยรอบนี้ คนชอบอธิบายเรื่องกลไกการจัดการพื้นที่เลือกตั้ง คนชอบอธิบายเรื่องบ้านใหญ่ บ้านใหญ่ไม่ได้มีครั้งแรก แต่บ้านใหญ่ภูมิใจไทยมันแสดงออกเป็นครั้งแรกว่า บ้านใหญ่ทั้งถูก ‘elected’ และถูก ‘chosen’ ในเวลาเดียวกัน
“บ้านใหญ่ในอดีตแสดงได้แค่ว่าได้รับเลือกตั้งเข้ามา จะผ่านเครือข่ายตัวเองหรือผ่านการเกาะนโยบายของพรรค แบบพรรคไทยรักไทย
“แต่บ้านใหญ่ที่แสดงออกว่านอกจากถูกเลือกตั้งหรือ elected แล้ว ยังถูก chosen ได้ด้วย มันเป็นเรื่องใหญ่ คือเป็นบ้านใหญ่ที่ถูกเลือกให้เป็น first among equals เป็นบ้านใหญ่ท่ามกลางบ้านใหญ่อื่นๆ เพราะในโลกของบ้านใหญ่ มันมีบ้านใหญ่ บ้านใหญ่ บ้านใหญ่กว่า
“อันนี้คือการที่บ้านใหญ่ได้กลายเป็นบ้านใหญ่ที่สุด การที่บ้านใหญ่บุรีรัมย์ 10 เก้าอี้ ทำไมถึงกลายเป็นศูนย์กลางของทุกเรื่องได้ มันไม่ใช่เป็นคำตอบที่คุณอนุทิน (ชาญวีรกูล) และไม่ใช่ความสามารถของคุณเนวิน (ชิดชอบ) เฉพาะยุทธศาสตร์การเลือกตั้งเท่านั้น ฉะนั้น อย่าไปมองแต่คุณอนุทิน อย่าไปมองคุณเนวินในฐานะครูใหญ่…
“คุณต้องไปดูด้วยว่า บ้านใหญ่ที่มีความสามารถในการทำให้ทั้งถูกเลือกตั้งและถูกเลือกได้ด้วยมันไม่ง่าย
“(ถูกเลือกจากใครครับ? – ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ อีกหนึ่งผู้ร่วมรายการ) ถูกเลือกจากความรู้สึกของผู้คนที่ (มองว่าภูมิใจไทย) สามารถมาแทนคุณประยุทธ์ (จันทร์โอชา) ได้ มันเห็นจากคะแนนคุณประยุทธ์ที่เทไปหมด แม้กระทั่งในกรุงเทพฯ (ภูมิใจไทยก็ได้) อันดับสอง
“เขาเรียกว่าได้รับการเลือกจากทุกภาคส่วน”
อย่างไรก็ตาม อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ ยอมรับว่า “รัฐบาลอนุทิน 2” ที่ประสบชัยชนะทางการเมืองในประเทศโดยเด็ดขาด กลับเจอโจทย์การทำงานที่หนักหนาสาหัสเอามากๆ
“สถานการณ์ (วิกฤตพลังงาน) ตอนนี้อันตรายมากๆ มันไม่เหมือนโควิดที่ใกล้ตัวเราแบบจะเป็นจะตายแน่นอน แต่มันเป็นมิติเดียว พลังงานมันสะสม ทุกวันคุณจ่ายเงินออกไป คุณต้องประคองราคา
“สิ่งที่ค้านกับข่าวว่ามีน้ำมัน (สำรอง) ใช้ได้กี่วัน คือคนที่ไม่ถูกนับในสังคม เกษตรกรซึ่งเป็นฐานจำนวนมาก คนที่ไม่ได้อยู่ในศูนย์กลาง ซึ่งสะท้อนความเหลื่อมล้ำจริงๆ
“เพราะราคาน้ำมัน ไม่ว่าคุณจะไปเอามาจากตรงไหน มันถูกที่สุดที่กรุงเทพฯ โดยความเหลื่อมล้ำทางนโยบาย มันไม่เหมือนราคาของในร้านสะดวกซื้อ ที่ทั้งประเทศต้องราคาเท่ากัน แต่คุณอนุญาตให้ราคาน้ำมันมันไม่เท่ากัน
“ตอนนี้ ปั๊มเล็ก เกษตรกร คนซึ่งต้องใช้น้ำมันไม่ใช่แค่บริโภค แต่ต้องใช้น้ำมันเป็นต้นทุนในชีวิตของเขาที่ต้องผลิตของขาย (ได้รับผลกระทบ) ข่าวต่างๆ มันปิดไม่ได้แล้ว ที่ชายแดน (ราคาน้ำมัน) ขึ้นมาอีกสิบบาท ปั๊มเล็กก็พัง คนที่อยู่ห่างไกลปั๊มใหญ่ ซึ่งเป็นประชากรจำนวนไม่น้อยในสังคม (ก็เดือดร้อน)
“เพราะฉะนั้น การพูดถึงการอยู่ได้ เราพูดแต่ในโครงสร้างทางการเมือง แต่ในความสามารถจริงๆ ขนาดคุณประยุทธ์เจอโควิด ตอนนั้นรัฐไทยในทุกองคาพยพเมื่อเผชิญปัญหาโควิด มันพาไปถึงการสั่นสะเทือนจากม็อบต่างๆ ซึ่งมันเกิดขึ้นทุกประเทศ แต่ของเราสะเทือนมากและใช้ต้นทุนไปสูง
“คุณอาจจะมองว่าเขา (ภูมิใจไทย) ชนะ แต่ชัยชนะมันมีต้นทุนที่ต้องแลกทั้งสองฝ่าย รอบนี้ (ปัญหาพลังงาน) มันเหมือนสะสม แล้วมันทำอะไรไม่ได้โดยตรง เหมือนอย่างเขมรมา คุณก็จัดไปสัก 2-3 ลูก แต่อันนี้ไม่ใช่
“สถานการณ์ช่วงนี้ ต่อให้คุณคิดว่าเขาถูกเลือกขึ้นมา มีความพยายามให้เขาลงมาเล่นให้เร็วที่สุด แต่มันไม่ได้การันตีผลงานที่จะสำเร็จ
“มันเป็นเรื่องความสามารถ ความสามารถในการทำงานทั้งตัวเขาและระบบราชการด้วย เพราะวิธีคิดตอนนี้ เขาพึ่งระบบราชการ เขาไม่ได้มีภาวะการเป็นผู้นำแบบที่ตัดผ่านระบบราชการไป หรือมีวิสัยทัศน์อะไรใหม่ คุณอนุทินก็ต้องฝาก (ความหวัง) ไว้กับเพื่อนๆ ของเขา ซึ่งถึงเวลาตอนนี้มันท้าทายจริงๆ
“ลักษณะ ‘สั่งวันนี้เสร็จเมื่อวาน’ โมเดลนี้มันใช้ไม่ได้กับสถานการณ์โลกที่ผันผวน เพราะสั่งวันนี้เสร็จเมื่อวานมันหมายความว่าคุณอยู่ในรัฐที่ทำอะไรก็ได้ ที่จะทำให้บรรลุสิ่งที่คุณคาดหวัง แต่อันนี้ สั่งวันนี้คนอยากให้เสร็จตั้งแต่เมื่อวาน มันกลายเป็นว่าเพิ่งจะสั่งวันนี้ ทั้งๆ ที่เขาถามมาสองวันแล้ว คุณอนุทินเจอปัญหานี้
“ปัญหาเรื่องความชอบธรรมทางการเมืองตอนนี้มันถูกขจัดปัดเป่า แต่ปัญหาที่เจอกับสถานการณ์โลกจริง มันหนักจริงๆ”
อาจารย์พิชญ์ได้ทดลองนำเสนอฉากทัศน์ที่ “เลวร้ายที่สุด” ที่สังคมไทยอาจจะต้องเผชิญในวิกฤตพลังงานคราวนี้ และแน่นอนว่า นั่นคือปัญหาท้าทายที่สุดของ “รัฐบาลอนุทิน 2” เช่นเดียวกัน
“ผมกลัวจะกลับไปเหมือนตอนเราเด็กๆ ในยุคนั้น หกโมงเย็นต้องปิดทีวี ถามวันนี้ จริงๆ อินเตอร์เน็ตมันใช้ไฟเยอะนะ เอไออะไรพวกนี้ เดี๋ยวถึงวันหนึ่ง ถ้าบอกว่าให้ปิดเน็ตสองชั่วโมง ปิดยูทูบสองชั่วโมง เพื่อให้คุณประหยัดในการดูมัลติมีเดีย เพื่อให้การใช้พลังงานมันลดลง คนไม่เคยคิด (ถึงสถานการณ์นั้น) นะ
“ผมรู้สึกว่ามันท้าทาย (วิธีการทำงานแบบ) ‘สั่งวันนี้เสร็จเมื่อวาน’ ที่สุด”
