พระสมเด็จปิลันทน์ ยอดวัตถุมงคลที่ระลึก สมเด็จพระพุฒาจารย์ (ทัด)
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
ผู้นิยมพระเครื่องส่วนใหญ่ใครๆ ล้วนมีความปรารถนาที่จะได้ครอบครองพระสมเด็จวัดระฆังฯ ที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ได้สร้างไว้ ด้วยความศรัทธาในองค์เจ้าประคุณสมเด็จฯ
แต่พระสมเด็จแท้ ไม่ว่าจะเป็นของวัดระฆังฯ กรุวัดบางขุนพรหม หรือวัดเกษไชโย หายากมาก อีกทั้งสนนราคาสูงลิบลิ่ว
แม้กระทั่งองค์พระที่ไม่สมบูรณ์ หักซ่อม ยังมีมูลค่าเป็นล้านบาทขึ้นไปทุกองค์ ยิ่งองค์พระสวย แทบไม่พูดถึง ยิ่งแพงมากขึ้นเท่าทวี
แล้วเราท่านที่มีทรัพย์ไม่มาก จะมีโอกาสได้ห้อยบูชาได้อย่างไร?
ไม่ต้องไปคิดว่าจะได้มาแบบฟลุกๆ ถูกๆ เลิกคิดได้เลย โอกาสที่จะถูกหลอกลวงร้อยเปอร์เซ็นต์
เคยมีคนไปสอบถามผู้รู้ระดับเซียนพระว่า หากไม่มีโอกาสได้ครอบครอบพระสมเด็จวัดระฆังฯ วัดบางขุนพรหม หรือวัดเกษไชโย จะห้อยพระอะไรแทนได้บ้าง?
มีคำตอบว่า พระสมเด็จปิลันทน์แทนได้เลย
เพราะเหตุใด พระสมเด็จปิลันทน์นั้นมีความเป็นมาการสร้างอย่างไรบ้าง?
พระสมเด็จปิลันทน์ เป็นพระที่พระพุฒาจารย์ (หม่อมเจ้าทัด) สร้างไว้เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่พระพุทธุปบาทปิลันทน์
หม่อมเจ้าพระสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ทัด เสนีวงศ์) เป็นเจ้าวังหลังและเป็นพระอนุชาของหม่อมเจ้าพระพยอม เสนีวงศ์ เจ้าอาวาสวัดบางหว้าน้อย (วัดอมรินทร์โฆษิต)
ทรงอุปสมบทในฐานะนาคหลวงที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เจ้าประคุณสมเด็จฯ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ประทับอยู่ที่วัดระฆังฯ และศึกษาพระบาลีพระปริยัติธรรม กับเจ้าประคุณสมเด็จฯ โดยตรงจนได้เปรียญ 7 ประโยค
ต่อมาได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงสมณศักดิ์ที่หม่อมเจ้าพระพุทธุปบาทปิลันทน์ ในรัชกาลที่ 4 อันเป็นสมณศักดิ์ที่พระราชทานถวายเฉพาะแด่พระเถระที่เป็นพระราชวงศ์เท่านั้น
และทรงสมณศักดิ์สุดท้ายเป็นพระราชาคณะที่หม่อมเจ้าพระสมเด็จพระพุฒาจารย์ แล้วโปรดเกล้าฯ ให้ไปครองวัดพระเชตุพนฯ
หม่อมเจ้าพระสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ทัด) ทรงเจริญรอยตามเจ้าประคุณสมเด็จฯ อาจารย์ของพระองค์ ในด้านเป็นพระเกจิอาจารย์
ทรงสร้างพระเครื่องนับตั้งแต่ทรงช่วยเจ้าประคุณสมเด็จฯ สร้างพระสมเด็จเป็นต้นมา และทรงสร้างพระเครื่องขึ้นมาบ้างในปี พ.ศ.2411 ภายหลังท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ สร้างแล้วได้ 2 ปี แต่มิได้สร้างโดยลำพังพระองค์เดียว หากอาราธนาให้เจ้าประคุณสมเด็จฯ ร่วมสร้างด้วย และขอผงวิเศษทั้งห้าของเจ้าประคุณฯ มาเป็นอิทธิวัตถุผสมเป็นหลักของมวลสาร
เมื่อเจ้าประคุณสิ้นแล้วจึงบรรจุพระเครื่องเหล่านั้นไว้ในพระเจดีย์องค์หนึ่ง ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของพระอุโบสถ โดยอุทิศส่วนกุศลถวายเจ้าประคุณสมเด็จฯ ผู้เป็นพระอาจารย์
ในปี พ.ศ.2471 ได้มีคนร้ายเข้าไปลักลอบขุดองค์พระเจดีย์ที่บรรจุพระสมเด็จปิลันทน์ได้พระไปจำนวนหนึ่ง ทางวัดจึงได้เปิดกรุพบพระที่อยู่ในกรุเป็นจำนวนมาก มีมากมายหลายพิมพ์ มีทั้งพิมพ์ยืน พระสี่เหลี่ยมแบบพระสมเด็จฯ พระปิดตา และอื่นๆ
พระเกือบทั้งหมดเป็นพระเนื้อผงผสมใบลาน มีเนื้อสีอกเทาอมดำ ที่เป็นเนื้อสีขาวแบบพระเนื้อผงขาวก็มีบ้าง แต่น้อยมาก ส่วนใหญ่จะเป็นพิมพ์แบบสี่เหลี่ยม หลังจากนั้น นำพระมาเก็บรักษาไว้และแจกจ่ายให้แก่ผู้ที่มาขอพระ
พระสมเด็จปิลันทน์ที่แจกก่อนที่จะบรรจุกรุ มีตามที่กล่าวมาแล้วจะไม่มีคราบไขเนื้อจัด แต่ก็มีจำนวนพระน้อย พระส่วนใหญ่จะถูกบรรจุอยู่ในกรุผิวของพระ จะมีคราบไขขาวจับอยู่แน่น มากน้อยแล้วแต่องค์พระ
พระเครื่องชนิดนี้ คนในสมัยก่อนจะเรียกว่า พระสองสมเด็จฯ เนื่องจากรู้ว่าสร้างในสมัยที่เจ้าพระคุณสมเด็จพุฒาจารย์ (โต) ยังมีชีวิตอยู่ และมีส่วนผสมของผงพุทธคุณของเจ้าคุณสมเด็จฯ ด้วย
ต่อมาก็เรียกกันง่ายๆ ว่า พระสมเด็จปิลันทน์ เพื่อให้รู้และให้เป็นเกียรติแก่สมเด็จพระพุฒาจารย์ (ทัด) ซึ่งขณะที่สร้างดำรงสมณศักดิ์ที่พระพุทธุปบาทปิลันทน์
พระสมเด็จปิลันทน์พิมพ์นิยม เช่น พิมพ์ซุ้มประตู พิมพ์ครอบแก้วใหญ่ พิมพ์พระปิดตา พิมพ์หยดแป้ง และพิมพ์สมเด็จบางพิมพ์จะมีสนนราคาสูงมาก อยู่ที่หลักแสน แต่พระบางพิมพ์ที่มีจำนวนพระมาก สนนราคาก็ถูกลงมา เช่น พิมพ์ครอบแก้วเล็ก และพิมพ์สมเด็จปรกโพธิ์กรอบกระจก หรือพิมพ์สมเด็จปรกโพธิ์กลางครอบแก้ว เป็นต้น สนนราคายังอยู่ที่หลักหมื่นแล้วแต่ความสวยสมบูรณ์
นับว่ายังพอเช่าหาได้ในราคาที่ไม่สูงนัก ในบางพิมพ์ และยังได้บูชาพระที่มีผงพุทธคุณของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) และปลุกเสกโดยสองสมเด็จฯ อีกด้วย พุทธคุณเฉกเช่นเดียวกับพระสมเด็จฯ เด่นทางเมตตามหานิยมแคล้วคลาด ปกป้องคุ้มครองป้องกันภัย
ในการเช่าหาในปัจจุบันก็ต้องพิจารณาให้ดีๆ เนื่องมีการปลอมแปลงกันมานานแล้ว ยิ่งพระปลอมในสมัยปัจจุบันนั้นทำได้ใกล้เคียงมาก จะเช่าหาก็เช่าจากผู้ที่ไว้ใจได้ หรือผู้ที่มีความชำนาญและมีการรับประกันจะปลอดภัยกว่า
