ระลึกถึง ‘ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์’ ผู้มีส่วนสร้างสรรค์บทเพลง ‘ลึกสุดใจ-เปลี่ยน’

ยิ้มเยาะเล่นหวัว เต้นยั่วเหมือนฝัน | คนมองหนัง

“หมุนเวียนกันไป สัจธรรมก็คือเปลี่ยนไป ไม่มีของใด คงได้ตลอด ต้องสูญ ต้องเปลี่ยนรูปไป”

เพลง “เปลี่ยน” (คำร้อง-เรียบเรียงดนตรี จาตุรนต์ เอมซ์บุตร ทำนอง ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์)

ถ้ามีคนมาขอให้ผมจัดอันดับ “10 หรือ 20 เพลงไทยที่ชอบที่สุด”

ลิสต์เพลงของผมก็น่าจะมีเพลง “เปลี่ยน” (ขับร้องเวอร์ชั่นแรกสุดโดย “โรเบิร์ต พรอง ออลเดรซ” หรือ “โรเบิร์ต แบดบอย” ก่อนจะกลายเป็นที่รู้จักวงกว้างมากขึ้น ผ่านเสียงร้องในเวอร์ชั่นของ “คณาคำ อภิรดี”) และเพลง “ลึกสุดใจ” จากผลงานดูโอ้ของ “จิรายุส วรรธนะสิน” และ “สหรัถ สังคปรีชา” (โจ-ก้อง นูโว) รวมอยู่ด้วย

จึงไม่ใช่เรื่องน่าแปลกใจที่ผมจะสามารถจดจำชื่อของ “ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์” ได้อย่างแม่นยำ

เพราะผดาสิทธิ์ปรากฏชื่อเป็นทั้งผู้แต่งทำนอง-เรียบเรียงดนตรีของเพลง “ลึกสุดใจ” และผู้แต่งทำนองเพลง “เปลี่ยน”

อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่ได้อ่านชื่อของผดาสิทธิ์บนปกเทปเป็นครั้งแรกเมื่อปี 2538 ตราบจนกระทั่งถึงช่วงต้นปี 2569 ผมกลับไม่ได้มีโอกาสทำความรู้จักเขาในแง่มุมที่ลึกซึ้งละเอียดลออยิ่งขึ้น

ผมไม่ทราบว่าเขาเป็นใคร มีหน้าตาอย่างไร ที่สำคัญ ดูเหมือนว่า “ผลงานระดับมาสเตอร์พีซ” ของผดาสิทธิ์จะปรากฏขึ้นเพียงแวบเดียวราวดอกไม้ไฟในปี 2538 ซึ่งเป็นปีที่เพลง “ลึกสุดใจ” และ “เปลี่ยน” ได้รับการเผยแพร่ออกสู่สาธารณชน

(นอกจากนั้นผดาสิทธิ์ยังปรากฏชื่อเป็นผู้แต่งทำนอง-เรียบเรียงดนตรีเพลง “อย่ามอง” จากอัลบั้มชุดแรกของ “อิงค์-อชิตะ ปราโมช ณ อยุธยา เมื่อปี 2537 ซึ่งไม่ได้โด่งดังหรือติดอยู่ในความทรงจำของบรรดานักฟังเท่ากับ “สองเพลงเอก” ของเขา)

ก่อนที่ชื่อเสียงเรียงนามของ “ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์” จะค่อยๆ เลือนหายไปจากปกเทปและซีดี

เรื่องเดียวที่ผมพอจะเดาๆ ได้ก็คือ ผดาสิทธิ์น่าจะเป็น “คนดนตรี” ที่มีความใกล้ชิดสนิทสนมกับนักแต่งเพลง-นักดนตรีรุ่นเก๋าอย่าง “จาตุรนต์ เอมซ์บุตร” ผู้เป็นโปรดิวเซอร์ให้แก่อัลบั้ม “รวมกันเฉพาะกิจ” ของโจ-ก้อง, อัลบั้ม “ติดลม….ครับเปลี่ยน” ของโรเบิร์ต แบดบอย และอีพี “กล่องดนตรี” ของคณาคำ ซึ่งมีเพลง “ลึกสุดใจ” และ “เปลี่ยน” บรรจุอยู่

มีบางชั่วขณะที่ผมเคยนึกจินตนาการไปโลดโผนกว่านั้นว่า บางที “ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์” อาจเป็นนามปากกาหรือนามแฝงของนักแต่งเพลงชื่อดังสักรายหนึ่ง เหมือนที่ “ดิลก ดิเรกฤทธิ์” เป็นนามปากกาของ “มณฑวรรณ ศรีวิเชียร” หรือ “นพพล ดีประเสริฐ” เป็นนามแฝงของ “พนเทพ สุวรรณะบุณย์”

หลังเทศกาลสงกรานต์ที่ผ่านมา ระหว่างที่ผมนั่งเล่นโซเชียลมีเดียอย่างค่อนข้างไร้จุดหมาย สายตาและหูก็ไปสะดุดกับคลิปของอดีตดารา-นางแบบยุค 90 คนหนึ่งโดยบังเอิญ (ไม่แน่ใจเหมือนกันว่า เพราะเหตุใดอัลกอริทึมจึงคัดสรรให้คลิปของเธอมาปรากฏบนหน้าฟีดของผม)

ในคลิปดังกล่าว ดาราผู้นั้นระบุว่า เธอไปร่วมไว้อาลัยในงานสวดพระอภิธรรมศพของบุคคลที่เธอเรียกขานว่า “พี่โจ๊กเก้อร์”

โดยภาพจากงานศพที่เธอบันทึกไว้ในคลิป ก็คือบรรยากาศระลึกถึงผู้วายชนม์ที่มี “คณาคำ อภิรดี” มาร้องเพลง “ลึกสุดใจ” และ “เปลี่ยน”

นั่นทำให้ผมรู้สึกสังหรณ์ใจอย่างไรชอบกล

ในวันถัดมา ผมจึงลองเสิร์ชชื่อ “ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์” ในเฟซบุ๊ก จนได้พบโพสต์ของคณาคำที่ประชาสัมพันธ์กำหนดการงานสวดอภิธรรมและงานเผาร่างของผดาสิทธิ์

นี่คือครั้งแรกที่ผมได้ทราบว่านักแต่งเพลงผู้นี้มีชื่อเล่นว่า “โจ๊กเก้อร์”

เป็นครั้งแรกที่ผมได้รู้จักรูปลักษณ์หน้าตาของเขา (ในช่วงปัจฉิมวัย)

นอกจากนี้ผมยังได้รับทราบรายละเอียดชีวิตบางด้านของผดาสิทธิ์เพิ่มเติมจากโพสต์หรือคอมเมนต์ต่างๆ ที่แสดงความอาลัยถึงเขา ไม่ว่าจะเป็นการมีสถานะเป็นคู่ครองของคณาคำ การเป็นเหมือน “แมคกายเวอร์” ที่คอยซ่อมแซมเครื่องยนต์กลไกต่างๆ ให้เพื่อนฝูง การที่เขาเคยทำวงดนตรีของตนเอง รวมถึงการที่เขาเป็นมิตรสหายสนิทของจาตุรนต์

ที่สำคัญคือ การได้รับคำยืนยันว่า “ผดาสิทธิ์ จิยะจันทน์” นั้นเป็นชื่อ-นามสกุลจริงๆ ของบุคคลคนหนึ่ง ซึ่งแม้จะสร้างสรรค์ผลงานทางด้านดนตรีเอาไว้ไม่เยอะนัก (เพียงหยิบมือเดียว หรือนับจำนวนได้ไม่เกินนิ้วมือข้างเดียว)

ทว่า ผลงานของเขากลับมีความสำคัญ และมีความไพเราะที่ติดแน่นอยู่ในความทรงจำ-การรับรู้ของผู้คนจำนวนมากมายมหาศาลอย่างข้ามกาลเวลายุคสมัย

ขณะเดียวกัน ผมยังรู้สึกสะท้อนใจว่า บรรดาผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับเพลง “เปลี่ยน” เวอร์ชั่นแรก ไม่ว่าจะเป็น “โรเบิร์ต พรอง ออลเดรซ” (ศิลปินผู้ขับร้อง) “จาตุรนต์ เอมซ์บุตร” (ผู้เขียนคำร้อง) และผดาสิทธิ์ (ผู้แต่งทำนอง) ต่างทยอยกันล่วงลับไปหมดแล้ว ภายในระยะเวลาประมาณสามทศวรรษหลังจากบทเพลงเพลงนี้ถือกำเนิดขึ้น