2 กรุดัง พระหลวงพ่อโต วัดป่ามะม่วง-วัดบางกระทิง จากสมัยสุโขทัยถึงยุคอยุธยา
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระเครื่องที่มีชื่อเรียกว่าหลวงพ่อโต มีอยู่หลายกรุหลายวัด ส่วนใหญ่มักเรียกพระเครื่องที่มีขนาดค่อนข้างเขื่องหน่อย เช่น พระเนื้อดินจะมีหลวงพ่อโต กรุวัดบางกระทิง จ.พระนครศรีอยุธยา, หลวงพ่อโต วัดป่ามะม่วง จ.สุโขทัย
ส่วนหลวงพ่อโต ที่เป็นพระพุทธรูปและเป็นพระประธานในพระอุโบสถก็มีอยู่หลายวัด เช่น หลวงพ่อโต วัดบางพลี, หลวงพ่อโต วัดพนัญเชิง, หลวงพ่อโต วัดกัลยาณมิตร เป็นต้น
หลวงพ่อโตที่เป็นพระประธานในพระอุโบสถมีการทำเป็นพระเครื่องต่างๆ ทุกวัด เช่น ทำเป็นเหรียญบ้าง ทำเป็นพระหล่อบ้าง
ทุกอย่างล้วนได้รับความนิยมและเคารพศรัทธามาก
กล่าวถึงพระหลวงพ่อโตที่เป็นพระกรุพระเก่า ที่หลายคนอาจจะลืมกันไปบ้าง เช่น พระหลวงพ่อโต กรุวัดป่ามะม่วง จ.สุโขทัย
วัดป่ามะม่วงเป็นวัดในสมัยสุโขทัย และเป็นวัดที่ใช้แสดงธรรมเทศนาแก่ประชาชนทั้งปวงในสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช และที่วัดแห่งนี้ต่อมาได้บูรณะและพบพระเครื่องเนื้อดินขนาดเขื่อง เป็นพระพุทธรูปประทับนั่งปางมารวิชัย ศิลปะสุโขทัยที่งดงาม มีเส้นซุ้มเป็นเส้นคู่ 2 เส้น ด้านหลังของพระจะอูม ผิวของพระมีสีแดงอิฐเป็นส่วนใหญ่ ที่เป็นสีดำก็พบอยู่บ้าง
นอกจากพบที่วัดป่ามะม่วงแล้วยังพบพระแบบเดียวกันอีกที่วัดสระศรีอีกด้วย
พระทั้ง 2 กรุจะมีลักษณะคล้ายกันมาก เพียงแต่ของวัดสระศรีส่วนมากขอบชิดกว่าของวัดป่ามะม่วง
พระหลวงพ่อโตของสุโขทัยในสมัยก่อนนั้นจะนิยมกันมาก เนื่องจากมีผู้ได้รับประสบการณ์ต่างๆ เช่น อยู่ยงคงกระพัน และแคล้วคลาดสูง และได้รับความนิยมในอดีต
พระที่ผ่านการใช้ในลักษณะนี้ก็จะมีเนื้อที่สวยเป็นมันหนึกนุ่ม และเป็นที่นิยมในสมัยก่อน แต่ก็จะเสียความสมบูรณ์เนื่องจากการสัมผัส
พระส่วนใหญ่ที่พบในช่วงหลังๆ นี้จึงเป็นพระที่อยู่ในสภาพผ่านการใช้เป็นส่วนใหญ่ จะหาพระที่ไม่ได้ผ่านการใช้และสวยสมบูรณ์ยาก
ในปัจจุบันมักจะชอบพระที่มีการอนุรักษ์มาดี มีสภาพสมบูรณ์ ผิวพระอยู่ครบจึงค่อนข้างหายาก เพราะในสมัยก่อนนิยมเลี่ยมจับขอบหรือถักลวดใช้ทำให้พระมีการสัมผัสกับตัวตามความเชื่อในสมัยนั้น ทำให้ผิวพระหรือความสมบูรณ์ถดถอยลงไป
พระหลวงพ่อโต กรุวัดป่ามะม่วง มีความนิยมมาก่อนพระหลวงพ่อโต กรุวัดบางกระทิง แต่เมื่อหายากขึ้น และต่อมาได้ขุดพบพระหลวงพ่อโต กรุวัดบางกระทิง มีผู้นำไปห้อยคอและมีประสบการณ์เฉกเช่นเดียวกัน คือเด่นอยู่ยงคงกระพัน และแคล้วคลาด อีกทั้งพบจำนวนมากกว่า จึงได้รับความนิยมต่อๆ มา
ในปัจจุบันพระหลวงพ่อโต กรุวัดป่ามะม่วง หรือพระหลวงพ่อโต กรุวัดบางกระทิง ต่างก็หาพระแท้ยาก
กล่าวสำหรับพระหลวงพ่อโต กรุวัดบางกระทิง เป็นพระกรุที่พบมาก และในสมัยก่อนนั้นพวกหนุ่มๆ มักชอบแขวนพระหลวงพ่อโต เนื่องจากพุทธคุณที่ปรากฏ เด่นทางด้านอยู่ยงคงกระพันชาตรี อยู่กระบอง เป็นที่ประจักษ์มากมาย
วัดบางกระทิง ตั้งอยู่ที่ ต.หัวเวียง อ.เสนา ซึ่งเป็นวัดที่สร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ใครเป็นผู้สร้างนั้นไม่ปรากฏหลักฐาน แต่พบว่ามีการบูรณะในสมัยแผ่นดินพระเพทราชา ต้นราชวงศ์บ้านพลูหลวง โดยพระญาติวงศ์ และได้ตั้งชื่อวัดว่า วัดใหม่บางกระทิง
การแตกกรุของพระกรุนี้ เมื่อประมาณปี พ.ศ.2481 ขณะที่ทางวัดรื้อถอนโบสถ์เก่า เพื่อสร้างใหม่ขณะที่กำลังขุดหลุมนำลูกนิมิตเก่าขึ้นนั้น ได้พบพระหลวงพ่อโตอยู่ในหลุมลูกนิมิตจำนวนหนึ่ง ทางวัดจึงได้นำมามอบให้ผู้ที่เลื่อมใสศรัทธาและผู้ที่ได้ทำประโยชน์ให้กับทางวัด พระส่วนที่เหลือคงเก็บรักษาไว้
ต่อมาเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2510 พระครูพิสิฐสังฆการ เจ้าอาวาส เกิดอาพาธ และเข้ามารักษาตัวที่ กทม. ได้มีคนร้ายเข้ามาลักลอบขุดพระที่บริเวณฐานชุกชี ซึ่งเป็นอุโมงค์ลึกลงไป แล้วขนพระเครื่องที่บรรจุไว้ในนั้นออกมาจำนวนหนึ่ง
เมื่อเจ้าอาวาสกลับมาที่วัด พอถึงตลาดบ้านแพน แวะซื้อของก็ได้เห็นมีคนนำพระหลวงพ่อโตมาวางขายกันเป็นจำนวนมาก ก็นึกสงสัย พอกลับมาถึงวัดก็พบว่า บริเวณอุโบสถหลังเก่าพบร่องรอยที่คนร้ายขุด บริเวณฐานชุกชี
ในวันที่ 4 กรกฎาคม 2510 วัดจึงได้เปิดกรุเป็นทางการพบพระพุทธรูปจำนวนหนึ่ง พระหลวงพ่อโตหลายหมื่นองค์ พระโมคคัลลานะ-พระสารีบุตรอย่างละองค์ และพบแผ่นยันต์เนื้อดินเผา เป็นรูปนกกาสักอยู่ในวงกลม ภายนอกเป็นกลีบบัวบานและอักขระขอม
พอรุ่งขึ้นก็ขุดต่อ และพบพระหลวงพ่อโตอีก แต่ต้องหยุดเพียงแค่นี้ เนื่องจากเกรงว่าถ้าขุดต่อ อาจจะทำให้องค์พระประธานเสียหายได้ การขุดทั้งสองวันได้พระหลวงพ่อโต 29 ปี๊บ พระหลวงพ่อโตที่พบมีทั้งปางสมาธิและปางมารวิชัย พระส่วนมากเป็นพระเนื้อดินเผา แต่ที่เป็นพระเนื้อชินก็มีพบบ้างแต่มีจำนวนน้อย
เจ้าอาวาสจึงได้นำพระเครื่องมาให้บูชาในราคา 50 บาท ได้เงินประมาณ 2 ล้านบาท พระบางส่วนก็แจกจ่ายให้แก่กรรมการและชาวบ้านไปบ้าง หลังจากนั้นได้นำเงินที่ได้จากการเช่าบูชาพระหลวงพ่อโตมาบูรณะซ่อมแซมอุโบสถเสียใหม่ให้สวยงาม และยังเหลือพอที่จะสร้างโรงเรียนพิสิฐวิทยาคม ภายในวัดบางกระทิงอีกหนึ่งหลังด้วย
พระหลวงพ่อโต กรุวัดบางกระทิงนี้ ต่อมามีประสบการณ์มากมายทางด้านอยู่ยงคงกระพัน และเป็นที่นิยมกันมาก
แต่เนื่องจากพระมีจำนวนมาก สนนราคาจึงไม่สูง ปัจจุบันก็เริ่มหาแท้ๆ ได้ยากแล้ว
