นัยความเป็นคน | นิ้วกลม
1
ในคอนเสิร์ต “GDH โตมาด้วยกัน” ซึ่งจัดขึ้นเพื่อฉลองครบรอบสิบปีของค่ายหนังที่ทำหนังกล่อมเกลาหัวใจคนไทยมายาวนาน ยิ่งถ้านับ GTH ด้วยยิ่งนานนับยี่สิบปี พี่เก้ง-จิระ มะลิกุล ผู้กำกับฯ และโปรดิวเซอร์ผู้เป็นดังเสาหลักของค่าย บอกความลับของการทำหนังให้ฟังว่า
“จากที่ผมทำหนังมา ไม่ว่าในฐานะผู้กำกับฯ หรือโปรดิวเซอร์แล้วต้องนั่งอยู่ข้างหลังคนตัดต่อ (editor) ผมเห็นเลยว่าเขาสามารถตัดซีนแย่ๆ เทกแย่ๆ ที่เราถ่ายมาทิ้งไปง่ายๆ เลย แต่เขาไม่สามารถเสกซีนดีๆ เทกดีๆ ขึ้นมาให้กับเราได้เลย ถ้าเราไม่ได้ถ่ายมา”
พี่เก้งโยนไว้กลางอากาศ
ผมใช้เวลาสักครู่หนึ่งจึงคิดว่า ท่านพี่ได้ฝาก “ความลับของชีวิต” เอาไว้ให้ทุกคนเรียบร้อยแล้ว
ถ้อยคำนี้ถูกพูดหลังฉายหนังสั้นที่เป็นชีวิตของ editor ผู้โชคดีคนหนึ่ง ที่พบเจออุบัติเหตุต่างๆ มากมายในชีวิต แต่แล้วชะตากรรมก็ทำให้เขารอดพ้นทั้งหมดนั้นมาได้
ผมคิดว่าพี่เก้งกระซิบบอกพวกเราว่า ชีวิตของเราคือการเก็บฟุตเทจ ในแต่ละวันเราต้องใช้เวลา “เก็บของดี” มาให้ได้เยอะที่สุด แน่นอนว่ามันจะมีการถ่ายพลาด บางซีนไม่ได้อย่างใจ บางเทกก็สับปะรังเคห่วยแตก แต่ไม่เป็นไรเลย ออกไปเก็บฟุตเทจมาเยอะๆ เพื่อที่เราจะได้ “เลือก” มาตัดต่อใหม่ให้มัน “เป็นเรื่องเป็นราว” ด้วยฝีมือของเราเอง
แต่อย่าได้ลืมเงื่อนไขข้อสำคัญ นั่นคือ ถ้าเราไม่ได้ “เก็บของดี” ตุนเอาไว้ เราไม่สามารถ “เสก” มันขึ้นมาตอนที่เราต้องการได้เลย
2
ระหว่างนั่งชมคอนเสิร์ต เห็นภาพของภาพยนตร์หลายสิบเรื่องในช่วงเวลาสามสิบปีของ GTH และ GDH ที่ผมโตมาด้วยกัน น้ำตาก็ไหลออกมาคลอเบ้าเป็นระยะ ทีมตัดต่อทำงานกันหนักมาก เพราะต้องหาฉากที่ซิงก์กับเนื้อเพลงในแบบเป๊ะๆ จากหนังไม่รู้กี่เรื่องต่อกี่เรื่อง แต่พวกเขาทำทั้งหมดนั้นได้ก็เพราะมันมีฟุตเทจที่ “เก็บ” มามากพอ
การตัดต่ออันมหัศจรรย์เกิดขึ้นได้ ต่อเมื่อมีการสะสมสิ่งดีๆ มาก่อนนั้น
อีกหนึ่งขั้นตอนสำคัญของการตัดต่อคือการ “เลือกทิ้ง”
ซึ่งบางทีต้องตัดใจทิ้งบางส่วนที่ชอบเพื่อให้ภาพรวมดีที่สุด
ในคอนเสิร์ตนี้ไม่ได้ “ใช้” ทั้งหมดของหนัง GTH และ GDH แต่ “เลือก” ส่วนที่จะทำให้ผลลัพธ์ดีที่สุดมาร้อยเรียงเข้าด้วยกัน
เหมือนพี่เก้งกระซิบว่า “มีวัตถุดิบเยอะแล้วก็ต้องปรุงเป็นด้วย”
3
ผมนั่งซึมซับทั้งเพลง หนัง และนักแสดง ตัดสลับภาพระหว่างปัจจุบันบนเวทีกับอดีตตอนที่เราได้ดูไปมาตลอดเวลา ความทรงจำทำให้น้ำตาคลอ
และทำให้ได้เห็นอิทธิพลที่คนกลุ่มนี้มีต่อชีวิต ความคิด ความทรงจำของเรา
ชีวิตที่ไม่มี GTH และ GDH คงเป็นอีกแบบหนึ่งไปเลย
ตอนวัยรุ่นผมได้ดูหนังกระตุกความคิดแบบ ’15 ค่ำเดือน 11′
ได้ย้อนความจำวัยเด็กด้วย ‘แฟนฉัน’
ได้ดู ‘เพื่อนสนิท’ ในวัยหนุ่มสาว
และซึมซับชีวิตมัธยมผ่านกองทัพหนังชุดนักเรียน
ได้หัวเราะและน้ำตาซึมกับพี่มาก กวนมึนโฮ และอื่นๆ อีกมากมาย
กระทั่งมาถึง ‘สงครามส่งด่วน’ ‘หลานม่า’ ฯลฯ
ตอนพี่เก้งกล่าวปิดบนเวที คนข้างตัวหันมาบอกกับผมว่า “พี่เก้งนี่ตายได้แล้ว”
ไม่ได้แช่งคร้าบ
หมายถึง คนที่เกิดมาแล้วทำผลงานได้ขนาดนี้ตายตาหลับแล้วจริง เป็นชีวิตที่มีความหมายเหลือเกิน แน่นอนว่ารวมถึงพี่จีน่า พี่วรรณ และพี่สิน ผู้ฟูมฟักทั้งหมดนี้ขึ้นมา
ผมจำได้ว่าตอนดูคอนเสิร์ตครั้งหนึ่งที่พี่ๆ วงเฉลียง (แกล้ง) บอกเราว่าเป็นครั้งสุดท้าย ผมฟังเพลง ‘เรื่องราวบนแผ่นไม้’ แล้วน้ำตาไหลไม่หยุด
เนื้อเพลงสื่อสารว่า ในชีวิตหนึ่ง ตอนที่เฉลียงเก่า ตอนที่เราแก่เฒ่าลง ถ้าได้นั่งมองย้อนกลับไปชื่นชมชีวิตและผลงานของเรา นั่นคือช่วงเวลาที่งดงาม
4
มีสองประโยคจากผลงานของพี่เก้งที่ผมชอบและดึงมาใช้ในวันที่สับสน
“เชื่อในสิ่งที่เฮ็ด เฮ็ดในสิ่งที่เชื่อ”
จากหนังเรื่องแรกของพี่เขา ’15 ค่ำเดือน 11′
ผมว่าผลงานของ GTH และ GDH ทั้งหมดที่ทำต่อเนื่องมาหลายปี รวมถึงอิมแพ็กต์ของมันสะท้อนความเชื่อนี้โดยไม่ต้องอธิบายอะไรเพิ่มว่ามันทรงพลังเพียงใด
อีกประโยคคือ “คิดเองช้ำเอง” ที่ชัดเจนยิ่งขึ้นในเพลงที่วงนั่งเล่นแต่งจากไอเดียที่พี่เก้งโยนให้ ผมชอบเนื้อเพลงท่อนนี้มากๆ
“ดีแค่ไหนที่ได้กำกับชีวิตตัวเอง
ไม่เห็นต้องเกร็งต้องเกรงใจใคร
คิดเอง เขียนเอง เลือกเอง ก็รับไป
จะเป็นพระเอกผู้ร้ายก็ตัวเรา”
และอีกท่อน…
“ไม่ดีก็เอาใหม่ เอาใหม่ให้มันดี
ถ้ายังไม่ดีก็เอาใหม่”
ชีวิตคือการตัดต่อ มีพลาดพลั้งบ้าง ไม่เป็นไร
ถ้ามันยังไม่ดีก็เอาใหม่ เอาใหม่ให้มันดี
เก็บฟุตเทจที่ดีมาให้มากที่สุด เพราะถ้าเราไม่เก็บเองก็ไม่มีใครเสกให้เราได้
แล้วถึงวันหนึ่ง เมื่อได้มามองย้อนกลับไปดู “หนังชีวิต” ของเราที่ตัดต่อขึ้นจากฟุตเทจทั้งหมดที่เราได้ถ่ายเก็บมา เราเลือกเรียบเรียงมันจากส่วนที่เราชอบ
เราจะได้หนังที่น่าประทับใจ
5
ขอบคุณพี่เก้ง ขอบคุณทุกคนที่ GTH และ GDH
ผมดีใจจังที่ได้เกิดมาร่วมยุคและได้ซึมซับผลงานของค่ายหนังแห่งนี้
มันคือพลังใจ คือเพื่อน คือครู ที่เดินเคียงข้างชีวิตผมมาโดยตลอด
เป็นส่วนหนึ่งของ “ฟุตเทจที่ดี” ในชีวิตผม
และเป็นพลังให้ผมออกไปเก็บฟุตเทจดีๆ ในชีวิต
เพื่อนำมาตัดต่อเป็น “หนังชีวิต” เวอร์ชั่นที่ผมรัก
ภาพประกอบ GDH
