โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระกรุเนื้อชินอยุธยาที่มีชื่อเสียงโด่งดังชนิดหนึ่ง คือพระปรุหนัง ที่หลวงพ่อกลั่นวัดพระญาติเคยกล่าวกับลูกศิษย์ว่าเชื่อถือได้ เคยเห็นกับตามาแล้ว ปัจจุบันจะหาพระปรุหนังแท้ๆ ที่สมบูรณ์ยากมาก
เป็นพระที่พบแต่เนื้อชินเท่านั้น กรุที่พบก็มีอยู่ด้วยกันหลายกรุ เช่น กรุวัดมหาธาตุ กรุวัดราชบูรณะ กรุวัดพุทไธศวรรย์ กรุวัดพระศรีสรรเพชญ์ กรุวัดปราสาท เป็นต้น และทั้งหมดที่พบก็เป็นเนื้อชินเพียงอย่างเดียว
ชื่อพระปรุหนัง เนื่องจากองค์พระเป็นแบบเนื้อชินที่เทบางมาก และองค์พระจะโปร่งเป็นลายฉลุตามลวดลายสวยงาม มีส่วนประกอบของซุ้ม มีพระโมคคัลลาน์และพระสารีบุตรยืนอยู่ด้านข้างทั้งสองด้าน ระหว่างลวดลายต่างๆ จะทะลุโปร่งสวยงาม คล้ายการฉลุลายของหนัง จึงเรียกกันว่า พระปรุหนัง
พบอยู่หลายพิมพ์ พิมพ์ที่นิยมที่สุดคือ พิมพ์บัวเบ็ด ที่ฐานบัวจะเป็นเส้นปลายโค้งคล้ายตะขอเบ็ด ส่วนอีกพิมพ์หนึ่งฐานบัวเป็นเพียงขีดเส้นเฉยๆ เรียกกันว่าเป็นพิมพ์ก้างปลา ค่านิยมจะเป็นรองพิมพ์บัวเบ็ด
นอกจากนี้ ยังมีพิมพ์ขนมต้มที่ในกรุวัดปราสาทอีก แต่ก็พบน้อย พิมพ์ปรุหนังเดียว คือจะมีเพียงองค์พระประธานเท่านั้น ไม่มีพระโมคคัลลาน์และพระสารีบุตร ที่เป็นแบบปางลีลาก็มีแต่หายากมาก พบเพียงไม่กี่องค์เท่านั้น
แม้จะพบอยู่หลายกรุก็ตาม แต่พระที่พบส่วนใหญ่ชำรุดเสียหาย เนื่องจากผุพังด้วยสนิมกัดกินบ้าง หักเสียหายไปบ้าง เนื่องจากองค์บางมาก และยังฉลุโปร่งอีก จึงทำให้พระชำรุดไปเสียมากตั้งแต่พบในกรุแล้ว
พระปรุหนังเป็นพระที่มีศิลปะอู่ทองยุคปลายหรืออยุธยายุคต้น และเป็นพระที่โชว์ฝีมือการเทเนื้อโลหะชั้นสูงทีเดียว เนื่องจากเป็นการเทโลหะที่บางมาก และเป็นลวดลายฉลุโปร่งอีกด้วย ถ้าฝีมือไม่ถึงโลหะก็วิ่งไม่เต็มพิมพ์
ดังนั้น ต้องใช้ฝีมือชั้นสูงในการเท สำหรับพระปรุหนังแม้ว่าจะเทบางมาก แต่ก็มีรายละเอียดชัดเจนไม่ว่าจะเป็นรายละเอียดของพระพักตร์ เส้นจีวร เส้นซุ้ม ฐานบัว คมชัดเจนทุกสัดส่วน นับว่าเป็นพระที่มีศิลปะสวยงาม ฝีมือการเทโลหะชั้นเยี่ยม
นอกจากศิลปะองค์พระจะสวยงามแล้ว กิตติศัพท์พระปรุหนังนั้นถือว่ายอดเยี่ยมเช่นกัน เด่นทางด้านอยู่ยงคงกระพัน ขนาดหลวงพ่อกลั่นวัดพระญาติออกมารับรองว่าเชื่อถือได้ เคยเห็นมากับตา ก็นับว่าไม่ธรรมดาแน่
นอกจากนั้น ประสบการณ์ต่างๆ ของผู้ที่เคยห้อยพระปรุหนังต่างก็ว่าสุดยอดเช่นกัน
ปัจจุบันพระปรุหนังแท้ๆ ที่สวยสมบูรณ์นั้นหายากมาก
กล่าวสำหรับพระนาคปรกจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ที่พบในกรุวัดมหาธาตุ รูปแบบศิลปะที่ดูออกจะเป็นศิลปะขอมอย่างเข้มข้น เนื้อชินเงินก็ดูเก่าแก่กว่าพระที่พบในกรุเดียวกัน ซึ่งก็น่าแปลกใจว่าเป็นพระที่สร้างในยุคสมัยอยุธยาหรือไม่ หรือจะเป็นพระเก่าจากอีกแห่งหนึ่งที่ถูกนำมาบรรจุไว้ในคราวบูรณะวัดแห่งนี้ในสมัยอยุธยา
พระนาคปรกพะงั่ว กรุวัดมหาธาตุ แตกออกจากกรุก่อนที่จะมีการบูรณะอย่างเป็นทางการประมาณ 1 ปี คือในปี พ.ศ.2499 ได้มีคนร้ายได้ลักลอบแอบเข้าไปขุดเจดีย์วัดมหาธาตุ และได้พระเครื่อง พระพุทธรูป กับสิ่งของมีค่าไปมิใช่น้อย หลังจากนั้นทางการจึงได้เข้าไปควบคุมและเปิดกรุอย่างเป็นทางการพร้อมกับได้บูรณะไปในตัวด้วย
พระเครื่องที่พบในกรุเจดีย์วัดมหาธาตุที่พบนั้น ประกอบด้วยพระหลายอย่าง ทั้งพระแผงปางปาฏิหาริย์พิมพ์ต่างๆ แล้วยังพบพระอู่ทองคางเครา พระนาคปรก พระซุ้มเรือนแก้ว พระปรุหนัง พระซุ้มนครโกษา พระซุ้มคอระฆัง เป็นต้น
พระเครื่องที่ขึ้นจากกรุนี้ที่เป็นเนื้อชินเงินนั้นมีอยู่สองลักษณะ คือพระที่เป็นแบบศิลปะอยุธยา มักจะมีผิวปรอท พระจะค่อนข้างบาง ลักษณะเป็นแบบพระอยุธยาทั่วไป แต่พระเครื่องที่เป็นศิลปะแบบขอมจะเป็นพระเนื้อชินผิวสนิมดำ และมักจะมีความหนา เช่น ปรกพะงั่ว พระอู่ทองคางเครา เป็นต้น
สาเหตุที่เรียกกันว่ากรุพะงั่ว เนื่องจากในปี พ.ศ.1917 สมเด็จบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงั่ว) ได้บูรณปฏิสังขรณ์วัดมหาธาตุแห่งนี้ เมื่อพบพระเครื่อง นักนิยมสะสมพระในสมัยนั้นจึงเรียกกันว่า กรุพะงั่ว โดยเฉพาะพระนาคปรกก็มักจะเรียกกันว่า ปรกพะงั่วบ้าง นาคปรกกรุพะงั่วบ้าง ก็เรียกกันต่อๆ มาจนทุกวันนี้
พิจารณาศิลปะของพระนาคปรกพะงั่วกัน จะเห็นได้ว่าตัวพังพานนาคปรกนั้น เศียรนาคแต่ละตัวเป็นเศียรนาคศิลปะขอมบายน องค์พระไม่ว่าจะเป็นพระพักตร์ เครื่องทรง ลำพระองค์ ล้วนเป็นศิลปะขอมแบบบายนทั้งสิ้น และคงไม่ใช่พระที่สร้างในสมัยอยุธยาล้อแบบขอม อีกทั้งเนื้อหาของพระก็ดูมีอายุเก่ากว่าพระเครื่องที่บรรจุอยู่ในกรุเดียวกันอีกหลายๆ แบบ สนิมจะพบเป็นสนิมแบบเกล็ดกระดี่ และสนิมตีนกาแทบทั้งสิ้น ไม่ปรากฏคราบผิวปรอทเลย บางองค์เกิดรอยแตกปริอยู่ทั่วองค์
พระปรกพะงั่วนี้พบพระที่สวยสมบูรณ์น้อยมาก ส่วนใหญ่จะมีรอยระเบิดร้าวปริ องค์งามๆ จึงค่อนข้างหายาก
พระปรกพะงั่วนี้สันนิษฐานว่า ขุนหลวงพะงั่วคงจะนำมาจากกรุอื่น แล้วนำมาบรรจุรวมไว้กับพระอื่นๆ ในเจดีย์วัดมหาธาตุเสียมากกว่า จากศิลปะและเนื้อหาขององค์พระน่าจะเป็นพระที่สร้างในสมัยลพบุรี ศิลปะขอมแบบบายน พระปรกพะงั่วที่พบในเจดีย์วัดมหาธาตุ สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 พิมพ์ คือพิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และพิมพ์เล็ก ปัจจุบันหายาก ยิ่งองค์สวยสมบูรณ์ยิ่งหายากมาก
ถึงแม้ว่าจะเป็นพระที่มีขนาดค่อนข้างเขื่องสักหน่อย แต่ทรงด้วยคุณค่า ทั้งทางด้านศิลปะและพุทธคุณ
จากคำบอกเล่าต่อกันมาว่า เด่นทางด้านอยู่ยงคงกระพันแคล้วคลาด
