จากแหวนทองคำ 2 พันปี สู่ใจคนเมืองเพชร ทวีโรจน์ กล่ำกล่อมจิตต์ อยากมี ‘มิวเซียมท้องถิ่น’
รายงานพิเศษ | พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร
จากแหวนทองคำ 2 พันปี
สู่ใจคนเมืองเพชร
ทวีโรจน์ กล่ำกล่อมจิตต์
อยากมี ‘มิวเซียมท้องถิ่น’
แม้กระแสความฮือฮาในหน้าสื่อหลักอีกทั้งโลกโซเชียลจะค่อยๆ จางลงไป
แต่จังหวะหัวใจคนเมืองเพชรยังคงเต้นรัวๆ หลังการค้นพบแหล่งโบราณคดี “ดอนยายทอง” กลางผืนนากว้างใหญ่ ใน ต.สมอพลือ อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี ที่เริ่มต้นจาก “กลองมโหระทึก” ใบแรก ซึ่งก็นับว่าน่าตื่นเต้นไม่ใช่น้อยๆ แล้ว
ทว่า หลังจากนั้น ยังเจอโครงกระดูกมนุษย์อีก 9 ร่างทอดกายในหลุมขุดค้นพร้อมโบราณวัตถุน่าสนใจมากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “แหวนทองคำ” มีจารึกในลักษณะตราประทับ ที่ ดร.อุเทน วงศ์สถิตย์ อาจารย์ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ให้คำอ่านไว้ว่า “ปุสรขิตส” แปลว่า “ของปุสรขิตะ” หมายถึงผู้ที่ถูกรักษาโดยฤกษ์หรือดาวปุษยะ เคาะอายุ 2,100 ปี แต่ยังบวกลบได้อีกเมื่อมีหลักฐานเชิงวิชาการเพิ่มเติม
เรื่องราวเหล่านี้สร้างความตื่นเต้นให้คนไทยทั้งประเทศ นำมาซึ่งไอเดียหลากหลายในการเดินหน้าพัฒนาแหล่งดังกล่าวให้ยั่งยืน
หนึ่งในนั้นคือ แนวคิดการจัดสร้าง “พิพิธภัณฑ์” ที่บ้างก็มองว่าควรดำเนินการโดยกรมศิลป์ เพื่อความมั่นคง ปลอดภัย
บ้างก็มองว่าควรให้ท้องถิ่นแอ๊กชั่น เพื่อความว่องไว และย้ำชัดถึงการมีส่วนร่วม
ทวีโรจน์ กล่ำกล่อมจิตต์ คือหนึ่งในประจักษ์พยาน ผู้รู้ ผู้เห็น ผู้มีส่วนร่วมในแหล่งดังกล่าวมาตั้งแต่กรมศิลป์ยังไม่ทันลงมือขุดค้นจนถึงวันนี้ โดยเพิ่งเข้าร่วมวงถกประเด็นดังกล่าวร่วมกับ สุจิตต์ วงษ์เทศ คอลัมนิสต์ไม่ติดกระดุมบน และธิวัลรัตน์ อังกินันทน์ ส.ส.เพชรบุรี พรรคภูมิใจไทย ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม สภาผู้แทนราษฎร รายล้อมด้วยนักวิชาการในท้องถิ่น ที่ห้องประชุมคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏ (มรภ.) เพชรบุรี เมื่อ 11 กรกฎาคมที่ผ่านมา
ในฐานะคนเมืองเพชรตัวจริง ผู้ก่อตั้ง “มิวเซี่ยมเพชรบุรี” (ที่สะกดแบบมีไม้เอก) ณ บ้านเรือนไทยอันงดงามมานานเกิน 1 ทศวรรษ อีกทั้งยังมีบทบาทเป็นคอลัมนิสต์ หนังสือพิมพ์ “เพชรภูมิ” ที่ยังอยู่ยั้งยืนยง
ทวีโรจน์เล่าอย่างออกรสถึงความ “ตื่นตัว” ของคนในพื้นที่ ตั้งแต่ระดับนักการเมืองท้องถิ่น ข้าราชการ ฟินไปจนถึงชาวบ้าน ที่พร้อมดูแลมรดกวัฒนธรรมของตน
: คนพื้นที่ตื่นตัวมาก เจ้าของที่นาก็เลือกแจ้งครูบาอาจารย์ ไม่เก็บเงียบไว้ ขอรีแคปจากประจักษ์พยาน ว่าเรื่องเป็นมาอย่างไร?
เริ่มต้นจากที่ชาวบ้านเอากลองมโหระทึกไปให้อาจารย์แสนประเสริฐ ปานเนียม ผู้ช่วยอธิการบดี มรภ.เพชรบุรี พอท่านเห็นปุ๊บ ถามว่ามาจากไหน ตื่นเต้นเลย เพราะเพชรบุรีไม่เคยพบกลองมโหระทึกมาก่อน
อาจารย์โทร.มาหาผมว่า มีแบบนี้นะ เดี๋ยวไปดูจุดที่พบกลองด้วยกัน แต่บังเอิญช่วงนั้นผมไม่สบาย ท่านเลยไปกับครูบาอาจารย์ที่ ม.ราชภัฏ แล้วโทร.มาบอกว่า เจ้าของที่นาบอกว่าเป็นญาติกับผมด้วย นี่คือความตื่นเต้นแรก
อาจารย์แสนประเสริฐยังเป็นคนโทร.หาคุณกรรณิการ์ เปรมใจ นักโบราณคดีชำนาญการ สำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี ซึ่งตอนนี้เป็นหัวหน้าทีมขุดค้น เขารู้จักกันอยู่แล้ว เพราะเป็นคนเมืองเพชรเหมือนกัน คุณกรรณิการ์ก็รายงานไปตามลำดับขั้นตอนราชการ จนมีการขุดค้นและเป็นข่าว ก็ยิ่งตื่นเต้นกันใหญ่ โดยเฉพาะชาวบ้าน จนทุกวันนี้ ตื่นเต้นกันทั้งประเทศ
ผมทำคลิปเผยแพร่ในเพจมิวเซี่ยมเพชรบุรี ตั้งแต่วันที่ 9 กุมภาพันธ์ซึ่งเป็นวันแรกของการขุดค้น มี ผอ.นิภา (นิภา สังคนาคินทร์ ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี) มาอธิบาย
: ความร่วมมืออย่างเป็นรูปธรรมระหว่างท้องถิ่นกับส่วนกลางเป็นอย่างไรบ้าง?
ส่วนร่วมมือ มีมาตั้งแต่วันแรกที่ขุดเปิดหน้าดินเป็นปฐมฤกษ์ หลายฝ่ายทั้งนายอำเภอ อบต. ผู้ใหญ่บ้าน โดยเฉพาะ มรภ. ซึ่งต้องให้เครดิตอาจารย์แสนประเสริฐ และ รศ.ดร.กาญจนา บุญส่ง คณบดีคณะครุศาสตร์ ที่เป็นแกนกลางด้านวิชาการ โดยเข้าไปประสานงานกับกรมศิลปากร เพราะช่วงนั้นกลองมโหระทึกใบแรกที่พบยังเก็บรักษาไว้ที่ มรภ.เพชรบุรี
อาจารย์แสนประเสริฐมองว่า แหล่งนี้สำคัญมาก เพราะฉะนั้น ก่อนที่กรมศิลป์จะนำกลองไปเก็บรักษาและอนุรักษ์ ท่านจึงคิดว่าต้องทำให้คนเมืองเพชรได้รับรู้ในวงกว้างก่อน เลยจัดเสวนา เอากลองมาให้ชาวบ้านดู คนมากันเต็มห้อง เมื่อเสวนาจบ กรมศิลป์ก็นำกลองไป พอมีการขุดค้นแล้ว ก็ยังมีการจัดกิจกรรมที่ปากหลุมอีก
พวกเต็นท์ที่เห็นเยอะๆ ตอนแรกมีหลังเดียว ต่อมา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 6 อบต. นายอำเภอ สนับสนุน โซ่กั้นก็มาจากการจัดงบฯ ของ อบต. มอพลือ
วันนี้ความร่วมมือก็ยังเหมือนเดิม ทุกวันนี้นายอำเภอส่งปลัดมาดูแลหลุมตลอด ตอนน้ำท่วมหลุม นายอำเภอบ้านลาดกับปลัดก็เป็นหลักในการแก้สถานการณ์ให้ เจ้าอาวาสวัดเขาทะโมนที่อยู่ใกล้ๆ ก็ส่งข้าว ส่งขนมไปให้ตั้งแต่วันเปิดหลุม
ทุกวันนี้ ชาวบ้าน นักท่องเที่ยว ทั้งในเพชรบุรีเอง และละแวกใกล้เคียงก็ยังมา คนจากจังหวัดอื่นๆ ก็มา ฝรั่งมังค่ายังมา เจ้าของที่นาบอกว่า วันธรรมดาไม่ต่ำกว่า 30-50 คน ส่วนเสาร์-อาทิตย์มากันเป็นร้อย
: ตามที่ ส.ส.เพชรบุรี ประกาศเดินหน้าผลักดันก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ คนเพชรบุรีว่าอย่างไร?
ขอย้อนเล่าก่อนว่า ตอนที่ ส.ส.กระแต (ธิวัลรัตน์ อังกินันทน์) ได้เป็นประธาน กมธ.ศาสนา-วัฒนธรรม ได้โทร.หาผมเลย ว่าขอปรึกษา ผมบรีฟให้ฟัง แนะว่าดอนยายทองเป็นบ้านเราเอง ต้องทำก่อนเลย ส.ส.กระแตเก็ต ก็เอาด้วย นักวิชาการใน มรภ.เพชรบุรีก็คิดคล้ายๆ กันว่า เราต้องผลักดันอย่างน้อย 2 ข้อ คือ 1. ให้กรมศิลป์จัดนิทรรศการ 2. ทำพื้นที่ตรงนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นให้คนมาศึกษา
เรื่องนิทรรศการ อธิบดีกรมศิลปากรรับปากแล้ว น่าจะเป็นช่วงปลายปีนี้
สิ่งที่เรายังคอยคือนิทรรศการที่นำของจริงทั้งหมดที่ขุดได้มาจัดแสดงให้คนเมืองเพชรได้ดูก่อนที่จะนำไปอนุรักษ์ซึ่งต้องใช้เวลาเป็นปีๆ เสร็จเมื่อไหร่ก็ไม่รู้
พวกเราในฐานะคนเมืองเพชร ขอดูสัก 5 วัน 10 วัน ก่อนที่จะนำไปเข้ากระบวนการทางวิชาการได้ไหม จะจัดแสดงที่ไหนก็แล้วแต่กรมศิลป์เห็นว่าเหมาะสม เพราะวันที่อธิบดีมาแถลงข่าวที่เขาวัง (พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี) เมื่อ 27 มิถุนายน ก็ได้ดูแค่วันนั้น
: สรุปว่าพิพิธภัณฑ์ที่คาดหวัง ควรเป็นแบบไหน?
ที่จริงแบบไหนก็ได้ มีข้อดีข้อด้อยต่างกัน ที่แน่ๆ แบบที่ได้เร็วคือ พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น เพราะเราทำเอง ทั้ง ส.ส.เพชรบุรีและนายก อบต.ก็ผลักดัน ตอนนี้นักการเมืองท้องถิ่นที่ดูแลงบประมาณ อย่างนายก อบจ. ก็เอาด้วย ล่าสุด กำลังจะทำหอศิลป์ งบฯ ผ่านแล้ว ผมได้รับเชิญไปเป็นกรรมการร่วมประชุม เลยรู้ว่าเขาสนใจด้านนี้
พิพิธภัณฑ์เมืองเพชรบุรีที่ อบจ.อยากทำเอง ต่างจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ซึ่งเกี่ยวข้องกับวัดวาอาราม คนชั้นสูง แต่พิพิธภัณฑ์เมือง จะเอาเรื่องของชาวบ้านและบุคคลสำคัญในท้องถิ่นใส่เข้าไปด้วย
มีความโดดเด่นต่างกัน
