‘2 พระอู่ทอง’ เนื้อชิน พิมพ์ท้องช้าง จ.ลพบุรี กรุศรีเทพ จ.เพชรบูรณ์
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระกรุเนื้อชินชนิดหนึ่งมีชื่อเรียกว่า “พระอู่ทองท้องช้าง” ในสมัยก่อนมีความนิยมมาก เนื่องจากเด่นทางด้านอยู่ยงคงกระพันและแคล้วคลาด พบกรุแรกที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จ.ลพบุรี กรุเดียวกับที่พบพระร่วงหลังผ้า และพระหูยาน
พระอู่ทองท้องช้าง กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ ค้นพบพร้อมกับพระร่วงหลังลายผ้า พระหูยาน และพระอื่นๆ
พระอู่ทองท้องช้างที่มีชื่อเรียกเช่นนี้ เนื่องจากศิลปะขององค์พระเป็นแบบศิลปะอู่ทองสุวรรณภูมิ (ศิลปะอู่ทองยุคต้น ราวพุทธศตวรรษที่ 18) ยุคสมัยเดียวกับศิลปะขอมบายน
แต่ศิลปะแบบอู่ทองสุวรรณภูมินั้น พบเฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น นิยมสร้างเป็นแบบพระศกผมหวี ผมเวียน พระเกศแบบฝาละมี มักมีไรพระศก ลำพระองค์จะค่อนข้างยาว และมีขอบสบง พระอู่ทองท้องช้างก็มีศิลปะขององค์พระเป็นแบบนี้
ส่วนคำว่า “ท้องช้าง” มาจากเส้นสังฆาฏิและเส้นชายจีวรต่อกันยาวลงมาในลักษณะโค้งครึ่งวงกลม คล้ายกับลักษณะของคำว่าตกท้องช้าง
จึงนำพุทธลักษณะเด่นขององค์พระมาตั้งเป็นชื่อพระว่า “พระอู่ทองท้องช้าง”
พระที่พบในกรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จ.ลพบุรี มีทั้งพิมพ์ใหญ่ พิมพ์กลาง และพิมพ์เล็ก พระพิมพ์ใหญ่จะประทับนั่งบนฐาน ส่วนพระพิมพ์กลางและพิมพ์เล็กไม่มีฐานบัว ส่วนมากตัดชิดกับหน้าตัก
เนื้อของพระอู่ทองท้องช้างส่วนใหญ่เป็นเนื้อชินเงินแทบทั้งหมด พบเนื้อชินตะกั่วสนิมแดงบ้าง แต่ก็คงไม่เกินสิบองค์ หลังของพระมักจะเป็นแบบหลังผ้า แบบหลังตันก็มีบ้าง ผิวพระเนื้อชินเงินจะมีผิวปรอทจับทั่วทั้งองค์
นอกจากนี้ ยังพบที่กรุวังพาน กำแพงเพชรอีกครั้งหนึ่ง เป็นพระเนื้อชินเงิน มีแบบพิมพ์คล้ายกัน แต่ก็มีข้อแตกต่างกันบ้างไม่เหมือนกันเสียทีเดียว สามารถแยกแยะได้ พระที่พบของกรุวังพานจะมีพิมพ์เดียวจำนวนประมาณ 100 องค์เท่านั้น
พระอู่ทองท้องช้าง สมัยก่อนได้รับความนิยมมาก แต่จำนวนพระมีน้อย ต่อมาจึงไม่ค่อยได้พบเห็นกันนัก หาพระยากก็เลยลืมกันไป และอีกอย่างขนาดขององค์พระค่อนข้างเขื่อง
พระอู่ทองท้องช้างเด่นทางด้านอยู่ยงคงกระพัน และแคล้วคลาด
ค่านิยมสนนราคาค่อนข้างสูง ของปลอมก็มีการทำกันมานานแล้ว เวลาเช่าหาควรพิจารณาให้ดี
กล่าวถึง “วัดศรีสะอาด” จ.เพชรบูรณ์ ซึ่งเป็นวัดเก่าแก่แต่โบราณ ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างมาตั้งแต่เมื่อไร มีการแตกกรุของพระเครื่องชนิดหนึ่งที่เรียกกันว่า “พระอู่ทอง เพชรบูรณ์” เนื้อชินตะกั่วสนิมแดง ปัจจุบันไม่ค่อยได้พบเห็นนัก
คาดว่าจำนวนพระที่ขึ้นมาจากกรุนั้นคงมีจำนวนไม่มากนัก
เมืองเพชรบูรณ์เป็นแหล่งชุมชนมาแต่เดิม มีการขุดพบเมืองศรีเทพ ซึ่งเป็นชุมชนขนาดใหญ่มีโบราณสถานเก่าแก่ อายุถึงสมัยทวารวดีตอนปลายจนถึงสมัยลพบุรี
ต่อมาในสมัยสุโขทัยก็เป็นเมืองเล็กๆ เมืองหนึ่ง จนถึงกรุงศรีอยุธยา สมัยพระบรมไตรโลกนาถ มีเหตุการณ์รบพุ่งกับล้านนาและล้านช้างอยู่เสมอ จึงโปรดให้ทำนุบำรุงเมืองเพชรบูรณ์เป็นการใหญ่ทั้งการบ้านการเมืองและศาสนา เพื่อตั้งเมืองเพชรบูรณ์เป็นเมืองหน้าด่าน
ดังจะเห็นได้ว่าขุดพบพระเครื่องที่เป็นศิลปะอยุธยาอยู่หลายกรุ เช่น ที่วัดมหาธาตุ และที่วัดศรีสะอาดก็ได้พบพระเครื่องเนื้อชินตะกั่ว คือ พระอู่ทองเพชรบูรณ์ เป็นพระปางมารวิชัย ประทับบนฐานเขียง ขนาดกว้างประมาณ 2.5 เซนติเมตร สูงประมาณ 4 เซนติเมตร
พระเกศปลีคล้ายดอกบัวตูม พระศกแบบหนามขนุน พระกรรณยาวจรดพระอังสา พระพักตร์กลมป้อม พระเนตร พระนาสิก พระโอษฐ์ติดชัด เนื้อของพระเป็นเนื้อชินตะกั่ว สนิมแดง มีคราบไขขาวและสนิมแดง
ศิลปะองค์พระนั้นเป็นแบบศิลปะสมัยอยุธยา เช่นเดียวกับพระเครื่องส่วนใหญ่ที่ขุดพบใน จ.เพชรบูรณ์ พุทธคุณนั้นว่ากันว่าเด่นทางคุ้มครองป้องกันภัย ร่มเย็นเป็นสุข โชคลาภ
ปัจจุบันไม่ค่อยได้พบเห็นนัก อาจจะเป็นเพราะพระที่พบในกรุมีจำนวนน้อย จึงไม่ค่อยมีใครพูดถึง ทำให้มีผู้รู้จักไม่มากเท่ากับพระเปิดโลกซุ้มเรือนแก้ว หรือพระร่มโพธิ์เพชรบูรณ์
แต่พระอู่ทองเพชรบูรณ์ก็เป็นพระกรุที่สำคัญของจังหวัดนี้เช่นกัน ในสมัยก่อนชาวเพชรบูรณ์หวงแหนกันมากเช่นกัน
