บทความพิเศษ | จักรกฤษณ์ สิริริน
CLUB27
อันตรายกว่า ‘เบญจเพส’?
คําว่า “เบญจเพส” หรือการก้าวเข้าสู่อายุ 25 ปี คือตัวเลขที่ถูกประทับไว้ด้วยความหวาดกลัว
ผู้ใหญ่มักเตือนสติให้อดทน ระมัดระวังตัว และหมั่นทำบุญเพื่อเลี่ยงอุบัติเหตุหรือเค้าลางแห่งความโชคร้าย เพราะเชื่อว่าเป็นช่วงวัยที่ดวงชะตากำลังเปลี่ยนผ่านจากวัยรุ่นสู่วัยผู้ใหญ่เต็มตัว
ทว่า หากพิจารณาปรากฏการณ์ระดับสากล เราอาจพบความจริงที่น่าตกใจยิ่งกว่า
ตัวเลขที่อันตรายและแฝงไว้ด้วยปริศนาอันลึกล้ำที่สุดกลับไม่ใช่ “เบญจเพส” แต่อาจเป็นช่วงเวลาอีก 2 ปีหลังจากนั้น นั่นคือช่วงอายุ 27 ปี หรือ CLUB27 ซึ่งเป็นช่วงวัยที่พรากชีวิตของศิลปินไปก่อนวัยอันควร
“เบญจเพส” มักเป็นเรื่องของปัจจัยภายนอก เช่น อุบัติเหตุ
แต่ความอันตรายของ CLUB27 คือศึกภายในจิตใจ การเผชิญหน้ากับความจริงอันเงียบเหงา การล่มสลายของความคาดหวัง และแรงกดดันมหาศาลที่สะสมมาจนถึงจุดวิกฤต
เพราะ “เบญจเพส” คือจุดเปลี่ยนกายภาพ ที่วัยรุ่นหลายคนเริ่มก้าวเข้าสู่วัยทำงานได้เพียงไม่กี่ปี ร่างกายยังมีพลังเปี่ยมล้น ความคึกคะนองและค่านิยมการใช้ชีวิตอย่างสุดเหวี่ยงในวัยเยาว์ยังคงตกค้างอยู่
ความเสี่ยงของ “วัยเบญจเพส” จึงมักเกิดจากการประมาท ความใจร้อน และการขับเคลื่อนด้วยอารมณ์
คำเตือนเรื่อง “เบญจเพส” จึงเปรียบเสมือนการแตะเบรกให้หนุ่มสาวที่กำลังเหยียบคันเร่งชีวิตเต็มสปีดระแวดระวัง
ในทางกลับกัน ความหมายของ CLUB27 กลับมีเฉดสีที่มืดมนและลึกซึ้งกว่านั้น
จุดเริ่มต้นของปรากฏการณ์นี้ มาจากการเสียชีวิตในวัย 27 ปีของศิลปินระดับโลกจำนวนมาก
นิตยสาร Rolling Stone ได้ทำการรวบรวมรายชื่อศิลปินระดับตำนานที่เสียชีวิตในวัย 27 ปีไว้มากถึง 86 คน
ไม่ว่าจะเป็น Robert Johnson, Brian Jones, Jimi Hendrix, Janis Joplin, Jim Morrison, Kurt Cobain, Richey Edwards, Jean-Michel Basquiat มาจนถึง Amy Winehouse
ซึ่งการที่ศิลปินระดับโลกหลายคนเสียชีวิตในวัย 27 อย่างต่อเนื่องนี้ ได้สร้างเรื่องราวเล่าขานอันน่าสะพรึงกลัวขึ้นมามากมาย
ไม่ว่าจะเป็น “ตำนานไฟแช็กสีขาว” หรือ White Lighter Myth ที่อ้างว่า ศิลปินหลายคนเสียชีวิตขณะมี “ไฟแช็กสีขาว” ยี่ห้อ BIC อยู่กับตัว
หรือตำนาน “สัญญาปีศาจ” (Devil’s Bargain) ที่เชื่อกันมาตั้งแต่ยุคดนตรี Blues รุ่งเรือง ว่าวัยรุ่นที่อยากประสบความสำเร็จทางดนตรีอย่างรวดเร็ว พวกเขามักแอบไปทำสัญญา “ขายวิญญาณให้ปีศาจ” ตรงทางแยก
เพื่อแลกกับชื่อเสียงอันเกรียงไกรและผลงานที่เป็นอมตะ แต่ก็ต้องแลกมาด้วยการถูกริบชีวิตคืนเมื่ออายุครบ 27 ปีเต็ม
แม้งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์ เช่น บทความใน British Medical Journal หรือ The Conversation จะพยายามโต้แย้งสถิติดังกล่าว
โดยระบุว่า ความเสี่ยงของการเสียชีวิตในวัย 27 ปีไม่ได้สูงกว่าวัยอื่นอย่างมีนัยสำคัญ และ Rock Star ส่วนใหญ่มักเสียชีวิตในวัย 56 ปีมากกว่าก็ตาม
แต่สิ่งที่ไม่สามารถปฏิเสธได้เลยคือ จำนวนศิลปินที่ตายตอนอายุ 27 ที่มีมากถึง 86 คน
คำถามมีว่า เหตุใดอายุ 27 จึงอันตรายกว่า “เบญจเพส”
คำตอบอยู่ที่กระบวนการตกตะกอนของชีวิต ในวัย 25 ปี บางคนอาจจะยังสามารถใช้วิธีการหลบหนีความเครียดด้วยการปาร์ตี้ การใช้ชีวิตสุดเหวี่ยง หรือการผลักปัญหาไปข้างหน้า เพราะคิดว่าเรายังมีเวลาเหลืออยู่อีกมาก
ความซับซ้อนของวิกฤตวัย 27 ปี เกิดจากการที่มนุษย์ต้องเผชิญกับความกดดัน 2 ด้านที่ย้อนศรกัน
ด้านหนึ่ง คือคนที่ประสบความสำเร็จตั้งแต่อายุยังน้อย ดังเช่นศิลปินใน CLUB27 ที่ได้รับชื่อเสียง เงินทอง และความหลงใหลจากแฟนเพลงทั่วโลกตั้งแต่วัยรุ่น
เมื่อพวกเขาไปถึงจุดสูงสุดในวัย 27 ปี ก็มักจะพบกับความว่างเปล่าอย่างรุนแรง คำถามที่ว่าแล้วอย่างไรต่อ? หรือความกลัวที่จะตกต่ำลงมา กลายเป็นแรงกดดันมหาศาลที่กัดกินจิตใจ
ดังเช่นกรณีของ Kurt Cobain หรือ Amy Winehouse ที่ความสำเร็จไม่ได้ช่วยรักษาบาดแผลในใจ แต่กลับขยายมันให้กว้างขึ้น และแยกพวกเขาออกจากโลกแห่งความเป็นจริง จนกลายเป็นความโดดเดี่ยวที่ยากจะเยียวยา
ขณะเดียวกัน สำหรับคนทั่วไปที่ไม่ได้เป็นศิลปินระดับโลก วัย 27 ปี คือช่วงเวลาที่วิกฤต Quarter-Life Crisis ทำงานอย่างหนักหน่วง
ภาพของเพื่อนรุ่นเดียวกันที่เริ่มตั้งหลักได้ มีครอบครัว มีหน้าที่การงานที่มั่นคง มีความสุข ได้กลายเป็นกระจกสะท้อนความล้มเหลวที่แทงใจดำ เกิดเป็นความรู้สึกไร้ค่าและโดดเดี่ยวเกินกว่าจะแบกรับ
นอกจากนี้ ในทฤษฎีทางโหราศาสตร์สากล ช่วงอายุระหว่าง 27 ถึง 29 ปี ตรงกับสภาวะที่เรียกว่า Saturn Return หรือ “การหมุนกลับของดาวเสาร์”
ซึ่งหมายถึงช่วงเวลาแห่งการรื้อถอนโครงสร้างชีวิตเดิมเพื่อสร้างใหม่ มนุษย์จะถูกบังคับให้ทิ้งความเป็นเด็ก ทิ้งความฝันกลางวัน และยอมรับความจริงอันโหดร้ายในโลกแบบผู้ใหญ่
ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความสัมพันธ์ที่ต้องจบลง งานที่ไม่ใช่ ตัวตนที่แตกสลาย หรือความรับผิดชอบที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
หาก “วัยเบญจเพส” คือการเตือนให้เราระวังอุบัติเหตุต่างๆ วัย 27 ปีก็คือการเตือนให้เราระวัง “การพังทลายจากภายใน” ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่ไม่สามารถป้องกันได้ด้วยไสยศาสตร์
ความแตกต่างที่ชัดเจนที่สุดระหว่าง “เบญจเพส” กับ CLUB27 ก็คือ “เบญจเพส” มักเป็นเรื่องของโชคร้ายหรือช่วงดวงตก ซึ่งหากผ่านพ้นไปได้ ชีวิตก็ดำเนินต่อไปตามปกติ
แต่ CLUB27 คือวิกฤตของความรู้สึก ความเหนื่อยล้า และการสะสมความบอบช้ำทางจิตใจ
CLUB27 ไม่ใช่เรื่องโชคร้าย แต่เป็นการแบกรับความคาดหวัง ความกดดันจากชื่อเสียง หรือความไม่เป็นส่วนตัว ไปจนถึงความรู้สึกล้มเหลวบางอย่าง
การก้าวผ่านวัย 27 ปีจึงไม่ใช่เรื่องของดวงชะตา ไฟแช็ก หรือคำสาปปีศาจ แต่เป็นบททดสอบการมีอยู่ของชีวิตที่ทรงพลังที่สุดช่วงหนึ่งของมนุษย์
การเข้าใจว่า CLUB27 อาจอันตรายกว่า “เบญจเพส” จะช่วยให้เราเปลี่ยนมุมมองจากการเฝ้าระวังภัยภายนอก มาเป็นการสำรวจและดูแลสุขภาวะทางจิตใจของตนเองและคนรอบข้าง
เพราะความสูญเสียในวัย 27 ปีส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากเหตุสุดวิสัย แต่เกิดจากการที่ใครคนหนึ่งรู้สึกว่าเขาไม่สามารถสู้กับโลกใบนี้ได้อีกต่อไปแล้วในความเงียบงัน
ดังจะเห็นได้จากบทความในนิตยสาร The Conversation ปี ค.ศ.2014 ที่เปิดเผยหลักฐานทางสถิติ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า Rock Star ชื่อดังมีแนวโน้มที่จะเสียชีวิตเมื่ออายุ 56 ปีมากที่สุดถึงร้อยละ 20 เมื่อเทียบกับสัดส่วนเพียงร้อยละ 10 ของ Rock Star ที่เสียชีวิตในวัย 27 ปี
ตัวเลขจากงานวิจัยชิ้นนี้กำลังบอกเราว่า ท้ายที่สุดแล้ว ตัวเลข 25 หรือ 27 ไม่ใช่คำสาป ไม่ว่าจะเป็นความเชื่อเรื่อง “เบญจเพส” หรือตำนาน CLUB27
เพราะสาเหตุการเสียชีวิตของ CLUB27 มาจากแรงกดดัน สุขภาพจิต และการจัดการกับความเปลี่ยนแปลงของชีวิตที่ต้องข้ามผ่าน
ท้ายที่สุดแล้ว “เบญจเพส” อาจเป็นเพียงทางโค้งที่ทำให้ต้องแตะเบรก และ CLUB27 ก็คืออุโมงค์ที่ต้องใช้สติ ความเข้มแข็ง และการยอมรับความเป็นจริง
การรอดผ่านทุกช่วงวัยไม่ใช่เรื่องโชค แต่คือการรู้เท่าทันจิตใจ เรียนรู้ที่จะโอบรับความสามัญ ประคองตัวเองในวันที่เหนื่อยล้า
และตระหนักว่า ไม่ว่าเราจะอยู่ในวัย 25 หรือ 27 ใจของเราคือวัคซีนที่ดีที่สุด ที่จะพาเราผ่านพ้นวิกฤตชีวิตได้อย่างมั่นคง
