บทความพิเศษ | ภาสกร ประมูลวงศ์
Songs in the Key of Life
: ค่ำคืนแห่งฝัน
ชายหนุ่มคนนั้นเดินอยู่ท่ามกลางความมืดมิดยามค่ำคืน
เขาสาวเท้าไปยังผู้หญิงคนหนึ่งที่รออยู่ด้านหน้า เธอมีท่าทางทะมัดทะแมงวางสีหน้าเรียบเฉย ใบหน้าผอมเพรียวนั้นเหมือนซ่อนความหลังไว้หลายร้อยเรื่อง
“เธอพกปืนไปไหนต่อไหนตลอดเลยเหรอ?” ทอม โคดี้ เอ่ยปากทักทายตั้งแต่คำแรก
“ฉันเป็นทหาร บอกไว้ก่อน” เธอคนนั้นเรียกตัวเองว่า “แม็คคอย” และเป็นชื่อที่ไม่มีนามสกุลไปทั้งเรื่อง
“อย่าหันปากกระบอกมาทางนี้แล้วกัน ปืนมันไม่มีลูกตา” เขากล่าวส่งเดชเหมือนไม่ต้องการคำตอบ
“ปืนมันไม่มีลูกตาหรอก จนกว่าจะมีคนหันปากกระบอก ไม่ต้องห่วง ฉันเป็นมืออาชีพ” แม็คคอยหันหน้ามาส่งประโยค
“พนันได้เลย มันต้องลั่นเข้าสักวันจนได้” โคดี้พูด
วินาทีนั้นมีความเงียบเข้ามาคั่นกลาง ก่อนเธอจะขยับสบถด้วยน้ำเสียงแผ่วเบา
“มืออาชีพไม่เล่นการพนัน”
นั่นคือฉากเปิดเรื่องที่ทอม โคดี้ กำลังเดินทางไปช่วยสาวคนรัก โดยมี “แม็คคอย” คนแปลกหน้าเป็นผู้ช่วย
เขาไม่รู้ว่าเธอ “เอลเลน เอม” จะมีความรักตอบเขาหรือไม่
เอลเลนเป็นนักร้องสาวชื่อเสียงโด่งดัง มีคนติดตามมากมาย เป็นที่รักของแฟนๆ คอนเสิร์ตเธอเรียกคนดูหลักหมื่นได้เหมือนมีใครปลุกเสก
เธอเป็นคนที่เขาแอบรักมาตั้งแต่เด็ก โตมาด้วยกัน เรียนมาด้วยกันแต่จนปัญญาจะค้นหาว่าเธอมีความรู้สึกกับเขาอย่างไร
เธอจากเมืองเล็กๆ พยายามไต่เต้าไปเป็นศิลปิน เขาหยุดเธอไว้ไม่ได้เพราะชีวิตมีหนทางของตัวมันเอง
“ถ้าวันหนึ่ง เธอต้องการความช่วยเหลือ ฉันจะมา” เขาเคยบอกเธอในวันที่จากลา
เมื่อศิลปินสาวถูกลักพาตัวโดยแก๊งมอเตอร์ไซค์ วันนั้นจึงกลายเป็นวันนี้
หลังจากทำเงินถล่มทลายไปกับ “จับตาย 48 ชั่วโมง (48 Hrs.)” งานในปี 1982 ที่เสกให้เขาเป็นผู้กำกับฯ มือทองฝังเพชร
สองปีต่อมาสตูดิโอรีบแจ้นอนุมัติโปรเจ็กต์ที่เขาอยากทำมานานแสนนาน Streets of Fire โดยให้คำอธิบายสั้นๆ ว่า “สุภาษิตในแบบร็อกแอนด์โรลล์” มันประกอบด้วยทุกอย่างที่ภาพยนตร์สักเรื่องพึงจะมี
พระเอกรูปหล่อ นางเอกสาวสวย ตัวละครใฝ่หารักแท้ ยานพาหนะเท่ๆ มีปืนผาหน้าไม้ มีผู้ร้ายที่เลวได้ใจ
และเพลงประกอบที่ใช้คำว่า “ไพเราะ” ได้เปลืองมาก
หนังพุ่งเป้าจับกลุ่มไปยังวัยรุ่น ผูกเรื่องด้วยพล็อตหลวมๆ สมจริงบ้างไม่สมจริงบ้าง หากแต่สิ่งที่ทำให้มันไม่ประสบความสำเร็จเลยคือความคาดหวังของคนดูที่ต้องการภาพยนตร์ในแบบ Action Comedy แนวถนัด มากกว่าเพลงประกอบการแสดงชวนฝัน
อย่างไรก็ดี หลังจากลาโรงแล้วหลายปี มันกลับได้รับคำยกย่องว่าเป็นหนังที่ถูกด้อยค่าอย่างไม่ควรจะเป็น
ซึ่งผมเห็นด้วยที่สุด เพราะมันไม่ต้องการอะไรมากไปกว่า “ความชวนฝัน” ในโลกที่ยังเชื่อถือรักแท้ สำหรับใครที่ต้องการอะไรมากกว่านั้น ผมมั่นใจว่าหายังไงก็หาไม่เจอ
“ความผิดที่ผิดเวลา” คือกลจักรสำคัญของการเล่าเรื่อง
หนังปูพื้นด้วยซีนและบรรยากาศในยุค 50’s เมื่อหนุ่มสาวคู่หนึ่งต้องถึงคราวจากลา
คนหนึ่งก้าวขึ้นไปเป็นนักร้องคนดัง ส่วนอีกคนยังอยู่ที่เดิมและรอคอยด้วยความหวังที่แลดูริบหรี่
ดนตรีคลอไปกับภาพอันสวยงามด้วยฝีมือสไลด์กีตาร์จาก ไร คูเดอร์
สิ่งที่โดดเด่นอีกอย่างที่ไม่พูดไม่ได้คือ เพลงประกอบ ทั้งสิบเพลงที่อยู่ในอัลบั้มคืองานที่พูดได้เต็มปากว่าควรค่ากับการถูกคารวะ
เพลงถูกประคบประหงมจากโปรดิวเซอร์ระดับเหยียบเมฆยอดฝีมืออย่าง จิม สไตน์แมน จิมมี่ เลิฟวีน ทอม เพ็ตตี้ ไร คูเดอร์ หรือแดน ฮาร์ตแมน ที่มาร้องเพลง I Can Dream About You ด้วยอีกตำแหน่ง
แน่นอน มันต้องมีเพลงเอกในภาพยนตร์ เป็นเพลงที่มาในห้องสุดท้ายก่อนจะรูดม่านจบอย่างสมบูรณ์และต้องเป็นบทสรุปของเรื่องราวทั้งหมด
จิม สไตน์แมน ผู้รับผิดชอบโดยตรงตัดสินใจใช้กลุ่มนักดนตรีเฉพาะกิจ พวกเขาเรียกตัวเองว่า Fire Inc. (ภาพยนตร์ชื่อ Streets Of Fire วงชื่อ Fire Inc. มันย้อนแย้งยังไงชอบกลว่าไหมครับ?)
เพลงที่ว่านั้นคือ Tonight Is What It Means to Be Young ขับร้องโดยศิลปินในห้องอัดขาประจำของสไตน์แมนนามฮอลลี่ เชอร์วู้ด (Holly Sherwood) มันถูกวางให้เป็นเพลงโปรโมตด้วย
“ผมอ่านสคริปต์ครั้งแรก ผมไม่ค่อยชอบว่ะ” จิม สไตน์แมน เล่าความหลัง
“มันน่าตื่นเต้นก็จริงแต่ก็มีความน่าเป็นห่วงหลายอย่าง เป็นต้นว่าความไม่สมจริงของแกนเรื่อง หรือการเล่าเรื่องด้วยความหลังสลับความจริง จนงงว่าอะไรมาก่อนมาหลัง ผมกำลังจะบอกว่าการทำเพลงประกอบภาพยนตร์ จังหวะของการลงเพลงในซีนนั้นๆ เวลาเป็นเรื่องที่สำคัญมาก”
มันห่วยมากเลยใช่ไหม? ผู้อำนวยการสร้าง โจเอล ซิลเวอร์ ถามเขาตรงๆ
จิมพยักหน้าแบบเสียไม่ได้
“เอางี้พวก” โจเอลคว้าจิมมาจับไหล่ “ถือว่าเราลงเรือลำเดียวกันว่ะ ผมลงทุนไป 14 ล้านเหรียญ แล้วผมไม่ต้องการแก้ปัญหาด้วยการตะโกนกล่าวโทษกัน ที่ผ่านมาถือเป็นบทเรียนสำหรับทุกคน ถ้าคุณคิดว่าหนังเรื่องนี้มันห่วยแตก ทำไมเราไม่ทำมันให้เป็น Sound Track ที่ทุกคนรักมันล่ะ?”
ได้ผล ตัวของหนังมีตารางถ่ายโดยกำหนดสถานที่ไว้เป็นเมืองชิคาโก แต่วอลเตอร์ ฮิลล์ ผู้กำกับฯ ดันไม่ชอบเลยต้องปรับชิคาโกให้มีบรรยากาศแบบแอลเอ เปลืองงบกันไปอีก
ค่ำ คืนนี้ยังอีกไกล หลายชั่วนัก
คืน เลือนลับไม่คิดหวัง ดั่งสิ้นสูญ
แห่ง หนใดหมายผู้กล้า มาเพิ่มพูน
ฝัน อาดูรมองรอบกาย หมายผู้คน
คืน คงผ่านไปอีกคืน ฝันใจหวัง
วัน ที่ฝันล่องลอยไป ไร้เหตุผล
แห่ง หนใดให้เล่าขาน มารผจญ
รัก เวียนวนต้องทนแท้ แม้ยาวนาน
อันที่จริงตอนจบของหนังแต่เดิมถูกวางไว้ให้เป็น Streets Of Fire (โดยบรู๊ส สปริงสทีน) แต่เคลียร์เรื่องลิขลิทธิ์กันไม่ได้ก้อนบุญเลยมาตกลงหน้าตักของ Tonight Is What It Means to Be Young
โดยจิม สไตน์แมน ใช้เวลาเขียนเพียงแค่สองวันเท่านั้น
ไม่เพียงแค่เพลงเท่านั้น ยังรวมถึงฉากจบของหนังที่ต้องเปลี่ยนโครงสร้างการเล่าเรื่อง
“ผมโคตรเกลียดการเปลี่ยนแปลง มันเสียเงินและเสียเวลา แต่ทำไงได้วะ ผมต้องรื้อฉากในซีนเป็น Wiltern Theater ดัดแปลงเป็นเวทีคอนเสิร์ตเพื่อให้ไดแอน เลน (คนสวย) เราหมดเวลาไปหลายเดือนกับการเจรจาเรื่องลิขสิทธิ์ แต่เมื่อจนมุม จิมกลับใช้เวลาแค่สองวันในการสร้างสิ่งใหม่ให้กับโลก ข้อสำคัญคือทุกคนต่างรักมัน ถ้าจะมีความผิดในเรื่องนี้ เขาต้องเป็นผู้รับผิดชอบ” โจเอล ซิลเวอร์ หัวเราะอย่างอารมณ์ดี
จิม สไตน์แมน เปลี่ยนแนวทางของดนตรีชนิดจำทางกลับบ้านเดิมไม่ได้
จากเพลงโฟล์กกินใจเลื่อนลอยในแบบที่วางไว้แต่แรก เขากระหน่ำมันด้วยเสียงกลอง ประเคนกีตาร์ไม่ยั้งมือบวกด้วยซินธิไซเซอร์เต็มพิกัด ถ่ายทอดด้วยเสียงร้องที่สูงขึ้นกว่าเดิมหนึ่งพิตต์
แน่นอน มันสร้างความแตกต่างและทำให้เกิดความขัดแย้งกันเองระหว่างตัวเพลงกับตัวละคร
คนดูเดนตายเป้าหมายอันดับหนึ่งรับมันไว้ในอ้อมใจทันที
มันมีประโยคในเพลงที่เหมือนเป็นหมุดหมายของความเป็นหนุ่มสาวเช่นเป็นต้นว่า Angel, Boy, Next Best Thing ทั้งหมดเป็นคำศัพท์ในหัวที่สไตน์แมนจำได้อย่างขึ้นใจและใช้อย่างเชื่องมือ
โดยเวอร์ชั่นดั้งเดิมมีความยาวถึง 12.40 นาที ก่อนถูกตัดเหลือ 6 นาทีเศษ แต่ก็ยังถือว่ายังยาวอยู่ดีเมื่อมองในแง่ของการเปิดสำหรับสถานีวิทยุ
สิ่งที่สไตน์แมนสร้างสรรค์กลายเป็นภาพจำและเป็นเครื่องหมายการค้าประจำตัว
“การเอาเพลงหวานๆ มาเล่นแบบร็อก หนักๆ เนื้อหาแข็งกร้าว เหมือนผมเอาชามข้าวไปทุ่มใส่อ่างล้างจาน มันอาจดูเหมือนเป็นไปไม่ได้ แต่เชื่อผมเถอะ มันไปกันได้แถมไปได้ดีซะด้วย” จิมกระแอม
เพลงขึ้นไต่ไปได้แค่อันดับที่ 67 ซึ่งไม่น่าแปลกใจเพราะไม่มีนักร้องระดับแม่เหล็ก แต่อัลบั้มขึ้นไปถึงอันดับสามที่สวีเดน
บทสรุปของ Streets Of Fire จบลงในแบบขัดใจคนดู เมื่อนางเอกกลับไปเป็นศิลปินตามเดิม ถึงแม้ผู้ร้ายจะถูกกำจัดไปสิ้นซาก แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าพระเอกจะพบกับความสมหวัง
คืนนั้นเขาเดินเดียวดายเพื่อกลับรังเก่าที่จากมา คำพูดในเพลงประโยคนั้นยังก้องอยู่ข้างหู “ความเป็นขบถได้ถือกำเนิดแล้ว จุดไฟให้ลุกโชน เราจะดิ้นไปกับความอยู่ไม่สุขในหัวใจที่แตกสลาย”
ถนนสายเปลี่ยวเปล่าที่เขาไม่ต้องการโบกมือรอความอาภัพอย่างเต็มอก เป็นอีกคืนที่ต้องผ่านไปให้ได้แม้หัวใจกระอักเป็นสายเลือด
ทันใดนั้น ร่างหนึ่งเดินเข้ามาข้างๆ “แม็คคอย” ขยับเข้ามาใกล้ เดินไปด้วยกันขณะที่ข้างกายเป็นปืนกระบอกเดิม ไม่มีบทสนทนา ไม่มีคำพูดใดๆ มันเงียบจนได้ยินเสียงหัวใจคนสองคน
เดินไปท่ามกลางค่ำคืนที่ยาวนานและไร้บทสรุป
