ถึงเวลาของการเลือกตั้ง…ไกลบ้าน

บทความพิเศษ |พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ดร.อนุพงศ์ ตั้งพีรชัยกุล และภูมิ เพ็ญตระกูล

ถึงเวลา
ของการเลือกตั้ง…ไกลบ้าน

ถึงเวลาที่ผมต้องกลับไปบอสตันอีกครั้งครับ ปีใหม่นี้ผมน่าจะได้ฉลองอยู่ที่นั่นกับลูกสาว และสำหรับการเลือกตั้งครั้งนี้ อาจจะเป็นครั้งแรกในชีวิตที่ผมอาจได้มีโอกาส “เลือกตั้งนอกราชอาณาจักร” กับเขาอยู่เหมือนกัน (ระหว่างที่เขียนต้นฉบับนี้กำลังรอความชัดเจนจาก กกต. เรื่องประชามติสำหรับคนนอกประเทศ)

ความคิดนี้ทำให้ผมต้องทำสิ่งหนึ่งที่ไม่เคยทำมาก่อนอย่างจริงจัง นั่นคือ การศึกษากระบวนการเลือกตั้งของคนไทยในต่างแดน

ที่ผ่านมา ผมเดินทางเยอะ เจอพี่น้องคนไทยที่อยู่ต่างประเทศเยอะ เจอข้าราชการกระทรวงการต่างประเทศของไทยที่อยู่ตามกงสุลเยอะ และได้ยินเรื่องราวต่างๆ มากมาย รวมถึงได้เห็นตัวเลขความสนใจทางการเมือง การลงทะเบียนมาเลือกตั้งของคนไทยในต่างประเทศมาพอสมควร

แต่ครั้งนี้ผมกลายเป็นหนึ่งในนั้น ที่ต้องศึกษาด้วยตัวเองอย่างชัดเจน

ขั้นตอนไม่ยาก
แต่ Deadline สำคัญมาก

คนไทยที่อาศัยอยู่ในต่างประเทศสามารถใช้สิทธิเลือกตั้งได้ แต่ต้องลงทะเบียนล่วงหน้าเท่านั้น

ขณะนี้เปิดให้ลงทะเบียนแล้ว และจะปิดในวันที่ 5 มกราคม 2569

หากพลาดเส้นตายนี้ จะไม่สามารถเลือกตั้งได้ ไม่ว่าคุณจะอยู่ประเทศใดก็ตาม

การลงทะเบียนทำได้ผ่าน

– เว็บไซต์ทางการ : https://boraservices.bora.dopa.go.th/election/popout

– หรือผ่านแอพพลิเคชั่น Smart Vote ทั้งในระบบ iOS และ Android

(คู่มือการลงทะเบียน https://boraservices.bora.dopa.go.th/election/popout/Popout.pdf )

(รูปประกอบสำหรับคอลัมน์นี้จะเป็น QR Code ที่ถ้าท่านผู้อ่านอ่านมาถึงตรงนี้สามารถใช้กล้องมือถือสแกน QR Code ได้เลยจะพาไปที่เว็บไซต์ จะได้ไม่ต้องมานั่งพิมพ์ผิดพิมพ์ถูกกันครับอำนวยความสะดวกให้)

ไม่ลงทะเบียน = ไม่มีสิทธิเลือกตั้ง ต้องทำก่อนวันที่ 5 มกราคมนี้นะครับ อย่าลืม

การเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา คนไทยในต่างแดนออกมาใช้สิทธิกันพอสมควร เมืองอย่างซิดนีย์ ลอนดอน แคนเบอร์รา ลอสแอนเจลิส และโตเกียว เป็นจุดที่มีผู้มาใช้สิทธิจำนวนมาก

แต่ตัวเลขอีกด้านหนึ่งก็น่าคิด

จากข้อมูลของกระทรวงการต่างประเทศที่ผมเห็นใน Facebook ของกงสุลไทย ระบุว่ามีคนไทยอาศัยอยู่ในสหรัฐราว 300,000 คน

แต่ในการเลือกตั้งปี 2566 มีผู้ลงทะเบียนเลือกตั้งเพียงประมาณ 14,000-15,000 คนเท่านั้น

คิดเป็นเพียงราว 5% ของคนไทยทั้งหมดในสหรัฐ

นั่นหมายความว่า ยังมีอีก 95% ที่ยังเป็นศักยภาพมหาศาลที่เราควรจูงใจให้เขากลับมาสนใจการเมืองไทย

ทำไมคนไทยในต่างแดน
ควรแคร์การเลือกตั้ง
ในประเทศไทย?

คําถามนี้ยุติธรรมมาก

ทำไมเราต้องแคร์การเลือกตั้งในประเทศที่เราเคยเรียกว่า “บ้าน” แต่วันนี้ไม่ได้อาศัยอยู่แล้ว

คำตอบอาจไม่ใช่แค่ความผูกพันทางอารมณ์ ไม่ใช่ความรู้สึกเป็นหนี้บ้านเกิดเท่านั้น

แต่ยังคือคำถามที่ใหญ่กว่านั้นว่า ประเทศไทยจะเป็นรัฐแบบไหนในอนาคต

ในทางการเมือง รัฐจะลงทุนออกแบบนโยบายให้ใคร ขึ้นอยู่กับว่าใคร “ยังมีตัวตน” ในระบบการเลือกตั้ง

กลุ่มที่ไม่ออกมาใช้สิทธิมักค่อยๆ หายไปจากการออกแบบนโยบาย โดยไม่ต้องมีใครตั้งใจ

การเลือกตั้ง คือวิธีที่ทำให้คุณยังอยู่ในระบบ แม้ชีวิตของคุณจะอยู่นอกประเทศแล้วก็ตาม

นอกจากนี้ ผมเชื่อว่าประเทศไทย “เรียนรู้” จากเสียงของคุณได้อีกมาก

ยิ่งคุณอยู่ต่างประเทศ คุณยิ่งมีประสบการณ์ที่สำคัญต่ออนาคตของประเทศ

คุณได้เห็นความเป็นไปได้ที่ประเทศไทยยังไปไม่ถึง

ได้เห็นหลุมพรางที่เรายังไม่เคยเจอ

และเรียนรู้ทั้งจุดสูงและต่ำจากสังคมอื่น

คุณจึงไม่ได้เป็นเพียง “ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง”

แต่เป็นคนที่มีบทเรียน มีมุมมอง และมีตัวอย่างจริงจากโลกกว้างอยู่ในมือ

อย่าปล่อยให้ประสบการณ์เหล่านั้นสูญเปล่า

ใช้เสียงของคุณ เพื่อช่วย “ออกแบบประเทศไทย” ให้เดินไปในทิศทางที่คุณเชื่อว่าดีขึ้นสำหรับพวกเราทุกคน

รัฐที่พยายามดูแลประชาชนข้ามพรมแดน
: ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรม

แน่นอนว่า ไม่มีรัฐบาลใดสมบูรณ์แบบ

แต่มีบางประเทศที่ยอมรับความจริงว่า พลเมืองของพวกเขาไม่ได้อยู่แค่ในประเทศ และลงมือสร้างหน่วยงานกับโครงการ เพื่อดูแลคนของตนอย่างจริงจัง

เอสโตเนีย เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของรัฐที่ออกแบบระบบเพื่อโลกที่คนย้ายถิ่น

ผ่านหน่วยงานอย่าง Estonian Information System Authority รัฐสร้างโครงการระดับชาติ เช่น Digital ID (e-ID) ที่ทำให้พลเมืองยืนยันตัวตน เซ็นเอกสารทางกฎหมาย ติดต่อหน่วยงานรัฐ และเข้าถึงบริการสาธารณะได้จากทุกที่ในโลก

ที่สำคัญคือ ระบบ i-Voting ซึ่งเปิดให้พลเมืองเลือกตั้งออนไลน์ระดับชาติมากว่า 15 ปี และโครงสร้างข้อมูลกลาง X-Road ที่เชื่อมทุกหน่วยงานเข้าด้วยกัน ทำให้รัฐ “จำพลเมืองได้” แม้เขาจะไม่อยู่ในประเทศ

สวีเดน เลือกแนวทางที่ต่างออกไป แต่เป็นรูปธรรมไม่แพ้กัน

ผ่าน Swedish Social Insurance Agency (F?rs?kringskassan) รัฐดูแลสิทธิทางสังคมที่สะสมไว้ เช่น การจ่ายบำนาญให้ผู้เกษียณที่อาศัยอยู่ต่างประเทศ และการประสานสิทธิประกันสังคมข้ามพรมแดนภายใต้กติกาที่ชัดเจน

สวีเดนไม่สัญญาว่าจะให้ทุกอย่าง แต่ทำสิ่งสำคัญที่สุดคือ ไม่ตัดขาดพลเมืองออกจากระบบ และทำให้การกลับประเทศเป็นการ “ต่อระบบ” ไม่ใช่เริ่มใหม่

ในเอเชีย ฟิลิปปินส์ เป็นกรณีที่ตรงไปตรงมาที่สุด

รัฐตั้งหน่วยงานเฉพาะคือ Overseas Workers Welfare Administration (OWWA) เพื่อดูแลแรงงานในต่างประเทศอย่างเป็นระบบ

OWWA มีโครงการจริง ตั้งแต่ประกันสุขภาพและอุบัติเหตุ, กองทุนช่วยเหลือทางกฎหมาย, โครงการส่งกลับประเทศในภาวะวิกฤต, ไปจนถึงการฟื้นฟูและตั้งต้นชีวิตใหม่เมื่อกลับบ้าน

ระบบนี้ไม่สมบูรณ์ และยังมีช่องว่างมาก แต่รัฐฟิลิปปินส์เลือกที่จะไม่ปฏิเสธความรับผิดชอบต่อพลเมืองนอกประเทศ

สามประเทศนี้แตกต่างกันในรายละเอียด

แต่มีสิ่งหนึ่งเหมือนกัน

พวกเขาไม่ถือว่าประชาชนที่อยู่นอกประเทศเป็น “คนนอกระบบ”

การเลือกตั้ง
คือความปรารถนาดี
ที่ไปไกลกว่าคำอวยพร

มันคือการแสดงความปรารถนาดีต่อบ้านเกิด

และเป็นการลงทุนระยะยาวให้ประเทศไทยค่อยๆ กลายเป็นรัฐที่ดูแลประชาชนได้

ไม่ว่าพวกเขาจะอยู่ที่ใดในโลก

รัฐแบบนั้นไม่เกิดขึ้นเอง แต่เกิดขึ้นเพราะประชาชนยังคงยืนยันตัวตนในระบอบประชาธิปไตย

และการยืนยันนั้นเริ่มต้นจากการออกมาใช้สิทธิ

หากคุณเป็นคนไทยในต่างแดน ไม่ว่าจะอยู่บอสตัน ซิดนีย์ ลอนดอน โตเกียว หรือที่ใดก็ตาม

ขอให้ลงทะเบียนก่อนวันที่ 5 มกราคม

ใช้เว็บไซต์ หรือแอพพลิเคชั่น Smart Vote

และเมื่อถึงเวลา ขอให้คุณไปใช้สิทธิของคุณ

เพราะแม้บ้านจะอยู่ไกลออกไป

เสียงของคุณยังเป็นส่วนหนึ่งของประเทศไทยเสมอ