E-DUANG : บทเรียน บทสรุป ทางความคิด บทเรียน “หลวงวิจิตรวาทการ”
พล.ต.หลวงวิจิตรวาทการ(กิมเหลียง) เป็นปัญญาชน นักการเมือง ที่ส่งอิทธิพลเป็นอย่างสูงในทาง”ความคิด”
ไม่ว่าเมื่ออยู่”กรมศิลปากร” ไม่ว่าเมื่ออยู่”ทำเนียบรัฐบาล”
ไม่เพียงเพราะวัตรปฏิบัติตั้งแต่ยังเป็นข้าราชการสังกัดกระทรวงการต่างประเทศ กระทั่งได้รับตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากรในยุค พล.ต.หลวงพิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี
หากที่สำคัญเป็นอย่างมาก คือ การปาฐกถา การบรรยายและการเขียนหนังสือและเรื่องราวในทางการเมือง ทั้งในทางประวัติศาสตร์และในทางนิยายประโลมโลกย์
มีนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่องหนึ่งของ”หลวงวิจิตร”ชื่อ”พาน ทองรองเลือด”เขียนถึงทิศทางการรับราชการของนักรบคนหนึ่งเมื่อศึกษาบทเรียนการดำรงอยู่ของ”ควาย”และการดำรงอยู่ของ”ม้า”
คำถามก็คือทำไม “ควาย”จึงถูกหมิ่นหยาม คำถามก็คือทำไม
“ม้า” จึงได้รับความเอาใจใส่เลี้ยงดูเป็นอย่างดี คำตอบของ”หลวงวิ จิตร”มาจากการดำรงตนที่แตกต่างระหว่างควายกับม้า
ตรงนี้จึงนำไปสู่บทสรุปว่าสมควรจะวาง”ตน”ให้เหมาะแบบใด
จากนวนิยายของ”หลวงวิจิตร”เห็นว่า หากดำรงตนแบบ”ควาย”ก็จะได้รับการปฏิบัติตอบในแบบ”ควาย” หากดำรงตนแบบ”ม้า”ก็จะได้รับการปฏิบัติตอบแบบ”ม้า”
นั่นก็คือ ม้าจะมีทั้งทำตามและพยศ ขณะที่ควายพร้อมจะปฏิบัติตามโดยไม่เคยแข็งขืนตอบโต้
คนซึ่งเป็น”นาย”จึงมีท่าทีต่างกันระหว่าง”ควาย” กับ”ม้า”
ข้อเสนอของ พล.ต.หลวงวิจิตรวาทการ ก็คือ จำเป็นต้องมีท่วง ทีในแบบ”ม้า” เพียงแต่จะเลือกใช้อย่างไรจึงจะเหมาะสมและก่อให้ เป็นคุณมากกว่าจะเป็นโทษ
ทางเลือกของ พล.ต.หลวงวิจิตรวาทการ จึงเลือกหนทางแห่ง
“ม้า” และเลี่ยงหนทางแห่ง”ควาย”
บทสรุปของ พล.ต.หลวงวิจิตรวาทการ เป็นบทสรุปจากความจัดเจน เฉพาะตัวของ พล.ต.หลวงวิจิตรวาทการ เอง เพียงแต่เราท่านเมื่อรับ ฟังแล้วจะปรับประสานอย่างไร
ปรับประสานกับการดำรงชีวิต ปรับประสานกับวิถีแห่งอาชีพ
นั่นก็ขึ้นอยู่กับทางเลือกที่เหมาะสม ไม่ว่าจะมองจากด้านของ ข้าราชการ พนักงาน หรือนักการเมือง
“หลวงวิจิตร”เสมอเป็นเพียงผู้ชี้ แต่การตัดสินใจเป็นของเรา
