คลังเสนอเลือก ‘วิทัย รัตนากร’ นั่งเก้าอี้ผู้ว่าการแบงก์ชาติคนใหม่ หวังปรับทิศนโยบายการเงิน รอลุ้น ครม.ไฟเขียว ?
บทความพิเศษ | ศัลยา ประชาชาติ
คลังเสนอเลือก ‘วิทัย รัตนากร’
นั่งเก้าอี้ผู้ว่าการแบงก์ชาติคนใหม่
หวังปรับทิศนโยบายการเงิน
รอลุ้น ครม.ไฟเขียว 22 ก.ค.
แม้ว่าในการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคมที่ผ่านมา จะยังไม่มีวาระการพิจารณาเรื่อง แต่งตั้งผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) คนใหม่ ตามที่กระทรวงการคลังเสนอ เนื่องจากเกิดข้อติดขัดในเรื่องเอกสารที่ยังไม่ครบถ้วน
นายพิชัย ชุณหวชิร รองนายกรัฐนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวหลังประชุม ครม.ว่า ตนได้มีการยื่นรายชื่อแล้ว เพียงแต่อาจจะเสนอชื่อช้าไปหน่อย ซึ่งยืนยันว่าไม่ได้มีปัญหา แต่เนื่องจากเป็นตำแหน่งสำคัญ จึงต้องดูให้เรียบร้อย
โดยสัปดาห์หน้า (22 กรกฎาคม) จะเข้าสู่ที่ประชุม ครม.อย่างแน่นอน ทั้งนี้ จะเป็นรายชื่อเดิมที่ตนเสนอ ส่วนจะเป็นใครนั้นเป็นความลับไม่สามารถพูดได้
“ผมเสนอ ครม.ไปแล้ว อาจจะช้านิดหน่อย แต่ยืนยันว่าไม่มีปัญหาทั้งสิ้น อาทิตย์หน้าเข้าแน่นอน” นายพิชัยกล่าว
นอกจากนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังยืนยันว่า ไม่ว่าผู้ว่าการ ธปท.คนใหม่จะเป็นใคร ก็สามารถทำงานร่วมกันได้ เพราะตนเองไม่ได้มีปัญหาใดๆ กับ ธปท. และที่ผ่านมาก็ทำงานร่วมกันได้ดีอยู่แล้ว
“ใครก็ได้ทำงานง่ายทั้งนั้น ผมไม่มีปัญหาอยู่แล้ว ปกติก็เรียกมาคุย” รัฐมนตรีว่าการกระทวงการคลังกล่าว
อย่างไรก็ดี แม้จะต้องเลื่อนเสนอพิจารณาใน ครม.ออกไป แต่เป็นที่ชัดเจนแล้วว่า จากแคนดิเดต 2 รายชื่อ ระหว่าง “คนใน” ดร.รุ่ง มัลลิกะมาส รองผู้ว่าการ ด้านเสถียรภาพสถาบันการเงิน ธปท. และ “คนนอก” นายวิทัย รัตนากร ผู้อำนวยการธนาคารออมสิน ที่คณะกรรมการคัดเลือกผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย ที่มีนายสถิตย์ ลิ่มพงศ์พันธุ์ เป็นประธานกรรมการ ได้เสนอให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังพิจารณานั้น
“นายวิทัย” คือ ผู้ที่ได้รับการคัดเลือกให้ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ว่าการ ธปท. คนที่ 22 ลำดับที่ 25
ซึ่งต้องถือว่า ตลาดหุ้นไทยตอบรับกระแสข่าวการแต่งตั้งนายวิทัย ค่อนข้างที่จะเป็นไปในเชิงบวก โดยดัชนี SET ปิดตลาดวันที่ 14 กรกฎาคม ปรับตัวขึ้น 22.18 จุด ส่วนวันที่ 15 กรกฎาคม SET Index ก็ตอบรับเชิงบวกเช่นเดียวกัน
แต่ที่น่าสังเกตคือ หุ้นกลุ่มธนาคารกลับปรับตัวแบบยกแผง
บริษัทหลักทรัพย์ อินโนเวสท์ เอกซ์ จำกัด (InnovestX) วิเคราะห์ว่า หากเป็นนายวิทัย รัตนากร จริง ทิศทางดอกเบี้ยมีโอกาสลดลง จะเป็นบวกกับหุ้นกลุ่มไฟแนนซ์ โรงไฟฟ้า อสังหาริมทรัพย์ และกองทรัสต์เพื่อการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ (REITs)
ขณะที่นายผยง ศรีวณิช ประธานสมาคมธนาคารไทย และกรรมการผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกรุงไทย กล่าวว่า เชื่อว่าผู้ได้รับการเสนอชื่อทุกคนมีความรู้ความสามารถ มีประสบการณ์ โดยภาคการเงินและระบบสถาบันการเงินพร้อมสนับสนุนนโยบายที่ช่วยแก้ปัญหา ทั้งนโยบายการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง และนโยบายแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ซึ่งในส่วนการแก้ปัญหาหนี้ครัวเรือนนั้น เชื่อว่าเป็นนโยบายอันดับแรกๆ ของรัฐบาล ธปท. และสมาคมธนาคารไทย ที่ทุกคนพยายามทำกันอยู่
ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ กลุ่มธุรกิจการเงินเกียรตินาคินภัทร (KKP) กล่าวว่า อาจมองได้ว่า นายวิทัย ที่มีชื่อว่าจะได้รับการแต่งตั้ง อยากเห็นนโยบายการเงินแบบ Dovish (สายพิราบ) ไม่ใช่ Hawkish (สายเหยี่ยว) คือ อยากเห็นบทบาทนโยบายการเงินที่มีต่อการกระตุ้นเศรษฐกิจมากขึ้นกว่านี้ เพราะมองว่าที่ผ่านมา เงินเฟ้ออยู่ต่ำกว่าเป้าหมาย เป็นประเด็นหนึ่งที่ทำให้เศรษฐกิจโตช้ากว่าที่ควรจะเป็น
“จากวิสัยทัศน์ ก็คือ อยากจะเห็นดอกเบี้ยที่ต่ำกว่าที่เป็นอยู่ และลดลงไปลึกกว่าปัจจุบัน ซึ่งอาจจะต้องใช้นโยบายหรือเครื่องมือที่มากกว่านี้ มีการพูดถึงซอฟต์โลน พูดถึงการค้ำประกันสินเชื่อ เน้นเรื่องการปรับโครงสร้างหนี้ การขายหนี้ เป็นต้น ดังนั้น ก็อาจจะเห็นบทบาทของ ธปท. บทบาทของนโยบายการเงินที่เชิงรุก มีบทบาทมากขึ้นต่อการไปช่วยซัพพอร์ตการขยายตัวของเศรษฐกิจ”
อย่างไรก็ดี ตัวนโยบายการเงินเอง ถูกตัดสินโดยคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ดังนั้น การเปลี่ยนผู้ว่าการ ธปท.คนเดียว คงไม่ได้ไปเปลี่ยนแนวทางการดำเนินนโยบายการเงินได้ในทันทีแบบชั่วข้ามคืน แต่ก็เป็นการเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจ
ดร.พิพัฒน์กล่าวว่า ในฐานะนักเศรษฐศาสตร์ สิ่งที่คาดหวัง ในโอกาสที่จะมีการแต่งตั้งผู้ว่าการ ธปท.คนใหม่ ก็ชัดเจนว่า บทบาทของ ธปท. คือดูแลเสถียรภาพเศรษฐกิจ แต่สิ่งที่ช็อก ซึ่งที่ประเทศไทยกำลังเจออยู่ตอนนี้ น่าเป็นห่วงจริงๆ ดังนั้น บทบาท ธปท.ก็ต้องเปลี่ยนด้วย
“อยากเห็น ธปท.ใช้เครื่องมือ ใช้นโยบายการเงิน ที่ช่วยให้เราผ่านความท้าทายเหล่านี้ไปได้ การลดดอกเบี้ยอย่างเดียว หรือปล่อยกู้อย่างเดียว มันช่วยอะไรไม่ได้มาก แต่ต้องมีการประสานงานนโยบาย หรือ policy coordination ผมอยากเห็นสถานการณ์คล้ายๆ กับ Abenomics (นโยบายเศรษฐกิจของญี่ปุ่น) ที่มี policy coordination จริงๆ ระหว่างรัฐบาลกับธนาคารกลาง ที่จะเอาประเทศออกจากหลุม”
ขณะเดียวกันก็น่าจะใช้โอกาสนี้ ทำเหมือนที่ธนาคารกลางอื่นทำ เช่น ธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ที่มีการทบทวนนโยบายการเงิน เครื่องมือ และการสื่อสาร ที่มีการเปลี่ยนนโยบายเงินเฟ้อ ซึ่งของไทยเองก็ควรจะต้องมีการทบทวนนโยบายเป้าหมายเงินเฟ้อที่ใช้มาระยะหนึ่ง ว่าเวิร์กหรือไม่เวิร์ก หรือต้องปรับเปลี่ยนอะไรหรือไม่ หรือต้องสื่อสารอย่างไร
นอกจากนี้ สิ่งที่เฟดทำอีกเรื่อง คือ มีโปรแกรมในการรับฟังเสียงจากประชาชน เพื่ออธิบายให้คนเข้าใจว่า สิ่งที่ธนาคารกลางทำมีผลกระทบกับประชาชนอย่างไร ซึ่งการทำลักษณะนี้จะช่วยรักษาความเป็นอิสระของธนาคารกลางได้
“คือ ไปลองคุยกับคนต่างจังหวัด คนบนถนน ว่าเขาเข้าใจหรือไม่ ว่าสิ่งที่ธนาคารกลางทำเป็นอย่างไร แล้วเขาเข้าใจถูกหรือเข้าใจผิด จะได้ปรับรูปแบบการสื่อสาร การทำงานกับประชาชน เพราะถ้าธนาคารกลางไม่สามารถทำให้ประชาชนเข้าข้างได้ ผมว่าคำว่าอิสระจะอยู่ได้ยากมาก”
ดร.พิพัฒน์กล่าวอีกว่า อีกประเด็นก็คือ preserve policy space (การเก็บกระสุน) ซึ่งหลายคนตั้งคำถามว่าจะเก็บกระสุนไปทำไม ซึ่งก็มีคำอธิบายว่า กระสุนมีจำกัด ฉะนั้น ควรต้องใช้อย่างระมัดระวัง ใช้ในจังหวะที่ใช้แล้วคุ้มค่าดีกว่า อย่างไรก็ดี มองว่าโจทย์ที่ยากก็คือ ทำอย่างไรให้กลไกการส่งผ่านนโยบายการเงิน มีประสิทธิผลอย่างเต็มที่ที่สุด
“ผมคิดว่า แทนที่เราจะดูว่ากระสุนเราเหลือกี่นัด อาจจะต้องมาดูว่า มันมีวิธีเพิ่ม policy space ได้ไหม เราเห็นตัวอย่างธนาคารกลางในต่างประเทศ เวลาดอกเบี้ยถึงจุดที่ลงไปต่ำกว่านี้ไม่ได้แล้ว แต่คำถามก็คือ กระสุนแต่ละนัดที่ยิง ประสิทธิภาพเกิดเต็มที่แล้วหรือยัง เรื่องการส่งผ่าน โดยเฉพาะการปล่อยสินเชื่อของธนาคาร เพราะจะเห็นได้ชัดว่า หลังจากลดดอกเบี้ยนโยบายลง แต่การลดดอกเบี้ยของธนาคารกลับน้อยกว่าที่คาด แถมการเติบโตของสินเชื่อก็ติดลบ” ดร.พิพัฒน์กล่าว
ทั้งหมดนี้ เป็นความเห็นจากมุมต่างๆ แต่หลังจากนี้ คงต้องรอมติ ครม. แต่งตั้งอย่างเป็นทางการ ซึ่งเป็นไปได้ยากที่จะพลิกโผไปจากนี้
