‘ความโกรธของคนไทย’ (ภาคสอง) | ปราปต์ บุนปาน
ของดีมีอยู่ | ปราปต์ บุนปาน
เมื่อสองเดือนก่อน เคยเขียนเรื่อง “ความโกรธของคนไทย” มาแล้วหนึ่งครั้งในพื้นที่คอลัมน์นี้
ประเด็นที่นำเสนอไว้ ก็คือ ท่ามกลางผู้คนในหลายพื้นที่ทั่วโลกที่กำลัง “โกรธแค้น” ต่อความไม่เป็นธรรม ความเหลื่อมล้ำ ความแปลกแยกแตกต่าง ซึ่งแวดล้อมชีวิตพวกเขาอยู่
คนไทยเองก็มี “ความโกรธ” ของตัวเองเช่นกัน
พวกเราเคยโกรธรัฐบาลสืบทอดอำนาจคณะรัฐประหารที่ไร้ความสามารถ ในช่วงโควิด-19 แพร่ระบาด
พวกเรายังคงโกรธประเทศเพื่อนบ้างข้างเคียง ในความขัดแย้งระหว่างไทย-กัมพูชา
หลายครั้ง พวกเราก็โกรธแค้นคนร่ำรวยคนมีอำนาจบนยอดพีระมิดชั้นบนๆ ของสังคม หลายคราว พวกเราก็โกรธเกลียดคนเล็กคนน้อยจากชายขอบข้างนอก
บางครั้ง ความโกรธของเรากลืนกลายเข้ากับแนวคิดก้าวหน้า บางคราว ความโกรธของเราก็พลิกผันไปแอบอิงกับอุดมการณ์ชาตินิยมเอียงขวา
พูดอีกแบบได้ว่า “ความโกรธของคนไทย” นั้นมีพลวัตไหลเลื่อนเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา
ล่าสุด “ความโกรธของคนไทย” ยังค่อยๆ เคลื่อนตัวไปสู่ประเด็นอื่นๆ อีก
ก่อนหน้านี้ไม่นาน พวกเราเพิ่งโกรธเคือง “แก๊งสแกมเมอร์-ทุนเทา” ในฐานะอาชญากรข้ามชาติที่เข้ามากอบโกยขูดรีดทรัพยากรทางเศรษฐกิจและฉ้อโกงคนไทย แถมยังเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับอริราชศัตรูนอกประเทศ
จนสโลแกน “มีเราไม่มีเทา” ของพรรคประชาชน สร้างแรงสั่นสะเทือนได้มากพอสมควร
ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา “สถานการณ์อุทกภัยใหญ่ที่ภาคใต้” ซึ่งผสานเข้ากับการแก้ไขปัญหา-ช่วยเหลือประชาชนผู้ประสบภัยอย่างไม่ทันการณ์ของภาครัฐ ก็ทำให้คนไทย (ไม่เฉพาะแค่คนใต้) รู้สึก “โกรธอย่างมหาศาล”
พวกเราโกรธ “รัฐไทย” ที่แช่มช้อย เชื่องช้า อืดอาด แอ๊กอาร์ต รับมือปัญหาภัยพิบัติไม่ได้โดยสิ้นเชิง
กระนั้นก็ดี ยังไม่แน่ชัดนักว่า เวลาพวกเราโกรธและบ่นด่าว่า “รัฐไทยไร้ความสามารถ” หรือ “รัฐไทยไร้ประสิทธิภาพ” นั้น “รัฐไทย” ในความโกรธของเรามีความหมายกว้างขวางไปขนาดไหน? และครอบคลุมถึงอะไรบ้าง?
“รัฐบาล” “รัฐราชการ” “รัฐนาฏกรรม” หรือ “รัฐพันลึก”?
เมื่อคราวที่เขียนเรื่อง “ความโกรธของคนไทย” ตอนแรก “ศ.ดร.เกษียร เตชะพีระ” ได้ขบคิดสนทนาต่อประเด็นจากบทความดังกล่าว ผ่านพื้นที่คอลัมน์ในมติชนสุดสัปดาห์เช่นกัน
กล่าวโดยสรุป อาจารย์เกษียรวิเคราะห์-สังเคราะห์ว่าผู้คนในสังคมนั้นมีอารมณ์ “โกรธ” ซึ่งวางอยู่บนสองฐานคิด หนึ่ง คือ “ประชานิยมฝ่ายขวา” อีกหนึ่ง คือ “ประชานิยมฝ่ายซ้าย”
โจทย์ของพรรคการเมือง คือ พวกเขาจะแปรเปลี่ยน-หลอมรวม “ความโกรธ (ทั้งสองชนิด) ของประชาชน” ให้กลายมาเป็น “แนวนโยบายเพื่อแก้ไขปัญหาและนำไปสู่การเปลี่ยนผ่านโดยช่องทางสันติและชอบธรรม” ที่นำเสนอผ่านกระบวนการเลือกตั้งได้อย่างไร
หากคิดต่อจากอาจารย์เกษียรอีกที ก็น่าสนใจว่าความโกรธที่เพิ่งเกิดขึ้นกับ “ความล้มเหลวของรัฐไทย” ในการรับมืออุทกภัยใหญ่และการดูแลรักษาชีวิตพลเมืองของตนเอง อาจนำไปสู่สภาวะ “ร้าวลึก” บางอย่าง ที่ส่งผลกระเทือนต่อการเลือกตั้งทั่วไปต้นปีหน้า
กล่าวคือ “ความโกรธที่มีต่อรัฐไทย” อาจถูกแปรไปเป็นแนวโน้มการลงคะแนนเสียงที่หลากหลายของประชาชน บางคนอาจโหวตเพราะโกรธภูมิใจไทยและกล้าธรรม บางคนอาจโหวตเพราะโกรธพรรคส้มที่ยกมือหนุนรัฐบาลชุดนี้
หรือหนักกว่านั้น พวกเราอาจโกรธและหมดหวังกับทุกพรรคการเมือง เหมือนที่หมดหวังกับรัฐไทย
“ความโกรธ” ลักษณะนี้ อาจนำไปสู่การ “โหวตโน” หรือ “โนโหวต” ของผู้คนที่รู้สึกว่าพวกตน “ไร้ทางเลือก” (อาจจะเป็นคนกลุ่มเดียวกับโหวตเตอร์ที่ยัง “ไม่ตัดสินใจเลือกใคร” ในโพลสำนักต่างๆ)
บางที “ทางเลือกเดียว” ซึ่งจะทำให้ “คนไทยที่กำลังโกรธ” ยังคงพอมีความหวังกับการเลือกตั้ง การเมืองไทย และรัฐไทยอยู่บ้าง ก็ได้แก่การเปิดช่องให้พวกเขาตระหนักว่าตนเองสามารถลงมือเปลี่ยนแปลงการเมืองไทย (ที่คล้ายจะถึงทางตัน-ไร้ทางออก) ผ่านการ “ลงประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญ”
