8 กุมภาพันธ์ 2569 ภารกิจเลือกตั้งควบประชามติร่าง รธน. บทพิสูจน์ 7 เสือ กกต.โชว์ฝีมือ

ในประเทศ

8 กุมภาพันธ์ 2569ภารกิจเลือกตั้งควบประชามติร่าง รธน.บทพิสูจน์ 7 เสือ กกต.โชว์ฝีมือ

ภายหลัง ‘นายอนุทิน ชาญวีรกูล’ นายกรัฐมนตรี ตัดสินใจประกาศชิง ‘ยุบสภา’ คืนอำนาจกลับสู่มือประชาชนอีกครั้ง ท่ามกลางกระแสข่าวว่าพรรคการเมืองฝ่ายค้าน เตรียมยื่นญัตติอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล ต้องยอมรับว่าสถานการณ์การเมืองนับจากนี้ไป จะเริ่มมีความเข้มข้นมากขึ้น เตรียมนับถอยหลังเข้าสู่โหมดการเลือกตั้ง

คณะกรรมการการเลือกตั้ง หรือ กกต. ในฐานะผู้รับผิดชอบ ต้องดำเนินการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) เป็นการทั่วไปไม่น้อยกว่า 45 วันแต่ไม่เกิน 60 วันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาใช้บังคับ และการเลือกตั้งต้องจัดในวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักรหรือพร้อมกันทั้งประเทศ

โดยขณะนี้ กกต.มีมติเห็นชอบกำหนดให้วันอาทิตย์ที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 เป็นวันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ส่วนวันอาทิตย์ที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 เป็นวันลงคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้าในเขตเลือกตั้ง/นอกเขตเลือกตั้ง

ขณะที่วันที่ 27-31 ธันวาคม 2568 เป็นวันรับสมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบแบ่งเขตเลือกตั้ง ณ สถานที่ที่ผู้อำนวยการการเลือกตั้งประจำเขตเลือกตั้งประกาศกำหนด

วันที่ 28-31 ธันวาคม 2568 เป็นวันรับสมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ (เฉพาะพรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัคร ส.ส. แบบแบ่งเขตเลือกตั้งแล้วเท่านั้น) และพรรคการเมืองแจ้งรายชื่อบุคคลที่จะแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี

และวันที่ 9 เมษายน 2569 จะเป็นวันสุดท้ายที่ กกต.ต้องประกาศผลการเลือกตั้ง ส.ส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้งและ ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ

การยุบสภาในครั้งนี้อย่างที่รับรู้กันว่า เกิดขึ้นเร็วกว่าไทม์ไลน์ที่ “นายกฯ อนุทิน” เคยประกาศไว้ว่าจะยุบสภาวันที่ 31 มกราคม 2569 ประมาณเดือนกว่าๆ

หลายฝ่ายจึงโฟกัสไปยังผู้จัดการเลือกตั้ง คือ 7 เสือ กกต. ว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ มีความพร้อมมากน้อยเพียงใด เนื่องจาก กกต.ชุดปัจจุบันมี กกต.ป้ายแดง เพิ่งเข้ามารับตำแหน่งหมาดๆ ถึง 2 คน

ขณะที่ กกต.บางคนที่เข้ามาปฏิบัติหน้าที่ก่อนหน้าก็ยังไม่มีประสบการณ์การทำงาน โดยเฉพาะการจัดเลือกตั้งสนามใหญ่ระดับประเทศเช่นนี้

อีกทั้ง สถานการณ์บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชา ณ ตอนนี้ยังคงตรึงเครียด ตลอดแนวชายแดนมีการปะทะและสู้รบเดือดกันหลายพื้นที่ ส่งผลให้ประชาชนที่อาศัยอยู่ในอำเภอตามแนวชายแดนต้องออกจากพื้นที่เสี่ยง ไปยังศูนย์พักพิงชั่วคราว จนกว่าจะมีคำสั่งเปลี่ยนแปลงหรือสถานการณ์คลี่คลายลง

ด้วยเหตุนี้จึงส่งผลให้เกิดข้อวิพากษ์วิจารณ์ต่างๆ นานาว่าเมื่อการเลือกตั้งต้องจัดในวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักรหรือพร้อมกันทั้งประเทศ แต่สถานการณ์ชายแดนไทย-กัมพูชายังคงมีเหตุปะทะและสู้รบรุนแรงเช่นนี้ อาจส่งผลกระทบต่อกำหนดการจัดการเลือกตั้งหรือไม่

สามารถเลื่อนวันเลือกตั้งออกไปเพื่อรอให้สถานการณ์กลับมาสงบก่อนได้หรือไม่

ซึ่งก่อนหน้านี้นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. ออกมาระบุว่า กรณีนี้มีทางออกของกฎหมายกำหนดไว้อยู่ โดยหยิบยกรัฐธรรมนูญ มาตรา 104 ว่าเป็นอำนาจที่ กกต.สามารถดำเนินการได้

ทั้งนี้ มาตรา 104 บัญญัติว่า “ในกรณีที่มีเหตุจําเป็นอันมิอาจหลีกเลี่ยงได้ เป็นเหตุให้ไม่สามารถจัดการเลือกตั้งตามวันที่ กกต.ประกาศกําหนดตามมาตรา 102 หรือมาตรา 103 กกต.จะกําหนดวันเลือกตั้งใหม่ก็ได้ แต่ต้องจัดให้มีการเลือกตั้งภายใน 30 วันนับแต่วันที่เหตุดังกล่าวสิ้นสุดลง”

โดยรัฐธรรมนูญ มาตรา 104 ใช้กับทั้งประเทศ ซึ่งจะมีความแตกต่างจากการเลือกตั้งซ่อม ส.ส.จังหวัดศรีสะเกษ เขต 5 ซึ่งใช้อำนาจรัฐธรรมนูญ มาตรา 102 งดการออกเสียงลงคะแนนเลือกตั้ง ส.ส.ออกไปก่อน และกำหนดวันลงคะแนนใหม่ แต่คราวนี้คือการกำหนดวันเลือกตั้งใหม่ทั่วประเทศ เพื่อให้การเลือกตั้งเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร

นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. ระบุถึงความชัดเจนกรณีเหตุสู้รบชายแดนไทย-กัมพูชา หากเกิดช่วงเลือกตั้งว่า สถานการณ์ชายแดนกระทบความเป็นอยู่ของผู้อพยพรวมทั้งผู้มีสิทธิเลือกตั้งและผู้ปฏิบัติงาน แต่อาจจะไม่กระทบกับการเลือกตั้งเพราะ กกต.มีวิธีบริหารจัดการ อยากให้การเลือกตั้งเป็นไปตามกำหนด หากเป็นเพียงสถานการณ์สู้รบตามแนวชายแดน กกต.มีแผนบริหารจัดการอยู่แล้ว

ส่วนถ้าถึงกำหนดวันเลือกตั้งแล้วเกิดสถานการณ์ขึ้นจะยังสามารถประกาศเลื่อนเลือกตั้งได้หรือไม่

นายแสวงระบุว่า “หาก กกต.ประกาศให้มีการเลือกตั้ง แสดงว่า กกต.สามารถจัดการเลือกเลือกตั้งได้ ไม่ว่าวันนั้นจะเกิดอะไรขึ้น ก็ไม่กระทบ เพราะบริหารงานในสถานการณ์พิเศษ พื้นที่พิเศษ ดังนั้น แสดงว่าวันนั้นจะเกิดอะไรขึ้นก็ไม่กระทบ เรามีทางออก โดยรูปแบบมีทั้งการเอาคนไปหาหน่วยและเอาหน่วยไปหาคน”

ความท้าทายของ 7 เสือ กกต.และผู้บริหารสำนักงาน กกต. นอกจากการบริหารจัดการเลือกตั้งแล้ว อีกหนึ่งภารกิจสำคัญที่มาพร้อมกับการจัดการเลือกตั้งในครั้งนี้ นั่นคือ การจัดทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งแนวโน้มมีความเป็นไปได้สูงว่าจะเป็นวันเดียวกับการเลือกตั้ง

โดยขณะนี้คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้ทำหนังสือส่งมาถึงเลขาธิการ กกต.เรื่องการออกเสียงประชามติครั้งที่ 1 เพื่อให้ความเห็นชอบการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดย ครม.ได้เห็นชอบให้กำหนดวันออกเสียงประชามติเป็นวันเดียวกับวันเลือกตั้ง ส.ส. คือ วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2568 ให้เหตุผลความจำเป็นว่าการให้ออกเสียงประชามติและการเลือกตั้ง ส.ส.วันเดียวกันจะเป็นการประหยัดและใช้งบประมาณแผ่นดินโดยคุ้มค่า ลดภาระ กกต.ที่ต้องดำเนินการ

เรื่องนี้ นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. อธิบายเพิ่มเติมว่า รัฐบาลได้ส่งหนังสือขอให้ กกต.จัดทำประชามติ ตามมาตรา 15 ของพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) การออกเสียงประชามติ 2564 มีรายละเอียด 5 เรื่อง อาทิ เหตุผลความจำเป็น สาระสำคัญของเรื่องที่จะทำประชามติ งบประมาณ เป็นต้น แต่กระบวนการประชามติยังไม่เริ่ม 100% ต้องรออีก 15 วัน กฎหมายกำหนดให้นายกรัฐมนตรีเป็นผู้ประกาศวันออกเสียงประชามติ โดยกฎหมายและการบริหารของ กกต. สามารถทำประชามติในวันเดียวกันกับวันเลือกตั้งได้ และ กกต.ได้ให้ข้อมูลนี้กับรัฐบาลไปแล้วรอวันหารือร่วมกัน ดังนั้น กกต.พร้อม อยู่ที่รัฐบาลจะคิดอย่างไร

“ส่วนงบประมาณในการจัดทำประชามติ ถ้าไม่รวมกับการจัดการเลือกตั้ง จะใช้ใกล้เคียงกับการเลือกตั้ง เพราะผู้มีสิทธิเลือกตั้งมีจำนวน 53 ล้านคน ซึ่งถ้าแยกกันทำจะรวมประมาณหมื่นล้านบาท แต่ถ้าจัดพร้อมกันก็จะอยู่ที่ 8 พันล้านบาท” นายแสวงระบุ

อย่างไรก็ตาม นับจากนี้ไปคงต้องรอดูกันว่าภารกิจสำคัญทั้งการเลือกตั้ง ส.ส.และการทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญ กกต.ในฐานะผู้รับผิดชอบโดยตรง จะสามารถปฏิบัติงานได้อย่างราบรื่นเรียบร้อยได้ดีหรือไม่

หากย้อนไปในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่าเกิดอุปสรรคและสารพัดปัญหาขึ้นมากมาย ยิ่งครั้งนี้จะเป็นการทำประชามติควบการเลือกตั้งในวันเดียวกัน เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์การเมืองไทยที่กำลังจะเกิดขึ้นในปี 2569

นับเป็นอีกหนึ่งโจทย์ใหญ่ที่รอพิสูจน์ความสามารถของ 7 เสือ กกต.และสำนักงาน กกต. ว่าจะจัดเลือกตั้งและการออกเสียงประชามติได้โดยไร้ข้อกังขา สุจริต โปร่งใส เป็นธรรม ประชาชนยอมรับได้หรือไม่