โลกทรรศน์ | อุกฤษฏ์ ปัทมานันท์
สงครามโลก (World War) เกิดขึ้นแล้วโดยไม่ได้ประกาศอย่างเป็นทางการ
คำนี้ไม่ใช่เรื่องเกินจริง สงครามโลกครั้งใหม่มีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากสงครามโลกครั้งที่ 1 และ 2 สงครามโลกครั้งใหม่นำโดยสหรัฐอเมริกา โดยมีพันธมิตรหลักคือ อิสราเอล ส่วนสหภาพยุโรป ชาติใหญ่ของยุโรปเข้าร่วมมากบ้างน้อยบ้างด้วยเหตุผลแตกต่างกัน
อิหร่านมีระบอบการปกครองของตัวเองที่เปลี่ยนด้วยการปฏิวัติล้มราชวงค์ปาห์ลาวี ภายใต้พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ปี 1979 ที่มีผู้นำการปฏิวัติเป็นผู้นำทางศาสนาอิสลามนิกายซุนนี (Sunni) ซึ่งในช่วงแรกชาวอิหร่านจำนวนมากให้การสนับสนุนการปฏิวัติครั้งนั้นอย่างมาก แม้ว่าการปกครองหลังระบอบชาร์ที่กล่าวว่าเข้มงวดเกิน ไม่ทันสมัยทางด้านเศรษฐกิจและที่แน่ๆ ไม่ตะวันตก (non Western) เลย
จนกระทั่งมีคนอิหร่านหลายกลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้หญิง ปัญญาชน รวมทั้งกลุ่มคนรุ่นใหม่ผิดหวังและเริ่มต่อต้านการบริหารประเทศภายใต้ผู้นำทางศาสนามากขึ้น
แต่อิหร่านกลับเป็นประเทศที่พัฒนาพลังงานนิวเคลียร์รวมทั้งโครงการอาวุธนิวเคลียร์ แถมด้วยอิหร่านไม่ถูกนักกับบางรัฐในตะวันออกกลางโดยเฉพาะรัฐที่ใกล้ไปทางตะวันตก มีขนาดใหญ่
อิหร่านมีกลุ่มชาติพันธุ์และมีนิกายที่ไม่ใช่ซุนนี แต่เป็นชีอะห์ (Shia) ซึ่งได้แก่ อิหร่าน อิรัก เยเมน บาห์เรน และอาเซอร์ไบจาน
บางอนาโตมี
สงครามโลกครั้งใหม่
สงครามโลกครั้งใหม่นี้อาจดูได้จาก อนาโตมีหรือกายวิภาค ด้านกำลังรบ
ได้แก่ เครื่องบิน 700 ลำ เครื่องบินรบรุ่นล่าสุดรุ่น Fifth Generation จำนวน 100 ลำนำมาใช้ในสงครามในตะวันออกกลางครั้งนี้
เรือบรรทุกเครื่องบินที่ทรงอานุภาพของสหรัฐและของโลกถึง 2 ลำคือ USS Abraham Lincoln และ USS Gerald R. Ford ซึ่งบรรทุกเครื่องบินและอุปกรณ์การรบทันสมัยถูกคำสั่งย้ายการเดินเรือจากทวีปยุโรป
เปลี่ยนมาเดินเรือในทะเลแคริบเบียน
เป้าหมายของสงครามโลกครั้งใหม่
ภัยคุกคามสหรัฐอเมริกา
ดูเหมือนตอนแรกๆ หากดูอย่างผิวเผิน กองทัพเรือ กองทัพอากาศ กองทัพนาวิกโยธินเกือบทั้งหมดเป็นของสหรัฐ การสั่งการมาจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ที่บริหารและปฏิบัติการร่วมกับเหล่านายทหารระดับสูงอเมริกัน ย่อมพูดได้ว่า สหรัฐกำลังทำสงครามเพื่อต่อกรกับภัยคุกคามสหรัฐ
แต่พอศึกษาในรายละเอียด อะไรคือ ภัยคุกคามสหรัฐ กลับเป็นระบอบการปกครอง (Regime) อิหร่าน
สหรัฐถือว่าระบอบการปกครองอิหร่านคือภัยคุกคามสหรัฐ โดยระบอบการปกครองอิหร่านกำลังต่อสู้กับกลุ่มผู้ประท้วงระบอบการปกครองอิหร่าน
12 มกราคม 2026 ทรัมป์ได้โพสต์ใน Truth Social ว่า ถ้าอิหร่านยิงและสังหารกลุ่มผู้ประท้วงอย่างสันติชาวอิหร่าน สหรัฐจะเข้ามาเพื่อกอบกู้พวกเขา
ไม่เท่านั้น ทรัมป์ใช้ภาษีการค้า (Tariff) กับคู่ค้าของอิหร่าน โดยข่มขู่พวกเขาหากพวกเขาสนับสนุนระบอบการปกครองอิหร่านและไม่เข้าร่วมกับผู้ชุมนุมประท้วง หากพวกเขาสนับสนุนระบอบการปกครองอิหร่าน สหรัฐสามารถใช้การโจมตีลงโทษระบอบการปกครองอิหร่าน
อย่างไรก็ตาม มีการขาดสมรรถนะปกป้องอย่างเต็มที่ของสหรัฐ และเหล่าพันธมิตรสหรัฐในภูมิภาคตะวันออกกลาง รวมทั้งผู้หวาดกลัวการโต้ตอบของอิหร่าน
ทรัมป์ต้องการให้อิหร่านยกเลิกเป้าหมายนิวเคลียร์ของตน นี่คือเป้าหมายระยะยาวของสหรัฐ
28 มกราคม 2026 ทรัมป์เขียนใน Truth Social ว่า กองเรือ Armada กำลังมุ่งหน้าไปอิหร่าน
ทรัมป์ยังคุกคามอิหร่านต่อไปอีกเหมือนปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่านเมื่อปี 2025 Operation Midnight Hammer แล้วสำทับว่า ถ้าอิหร่านไม่ทำอย่างรวดเร็วมาสู่โต๊ะเจรจาและเจรจาอย่างแฟร์และเท่าเทียมกัน
และย้ำว่าอิหร่านต้องไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ (No Nuclear Weapons)
อะไรในอิหร่านสำหรับสหรัฐที่ต้องการ
ความจริงต้องพูดว่า เพื่อทำให้อเมริกากลับมายิ่งใหญ่อีกครั้ง (Make America Great Again-MAGA) ซึ่งเป็นทั้งปรัชญาการเมืองและนโยบายทางการเมืองหลักของสหรัฐ ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และเครือข่ายอำนาจของเขา
เริ่มจากประกาศยึดครองคลองปานามาและประเทศปานามา การปราบปรามกลุ่มเครือข่ายมาเฟียเม็กซิโกก็เป็นนิติกรรมอำพรางของทรัมป์เพื่อโค่นล้มเม็กซิโกและเป็นไปได้ว่าพยายามยึดเม็กซิโก
ทรัมป์ไม่ได้คิดถึงประชาธิปไตยและประชาชนเม็กซิกันเท่าไร แต่ต้องการน้ำมัน สินแร่ และบั่นเซาะการท้าทายของเม็กซิโก
ด้วยแนวคิดและปฏิบัติการแทบจะอย่างเดียวกันต่อปานามาและเม็กซิโก สิ่งที่เกิดขึ้นต่อเนื่องและเป็นระบบในกรีนแลนด์ เวเนซุเอลา ยูเครน เพียงแต่กรีนแลนด์ครอบครองจากเดนมาร์ก สหรัฐจึงถูกต่อต้านจากประเทศกลุ่มนอร์ดิกและสหภาพยุโรป
ในขณะที่ยูเครน สหรัฐปล่อยให้เป็นหน้าที่และบทบาทของชาติยุโรป โดยสหรัฐกดดันให้ชาติยุโรปเพิ่มกำลัง ขีดความสามารถและงบประมาณด้านการทหารเพื่อบั่นทอนความสามารถทางทหารของยูเครน แล้วสหรัฐยังยอมปล่อยบทบาทของรัสเซียในยูเครนบ้าง เพราะยูเครนอยู่ในกรอบความสัมพันธ์ทางการเมือง ทหารและเศรษฐกิจของยุโรป
ย้ำอีกครั้ง ไม่มีคำว่าประชาธิปไตยและประชาชนในระบบคิดของทรัมป์และเครือข่ายของเขาเลย
แต่สำหรับเวเนซุเอลา พัฒนาการต่างๆ ง่ายและไม่ซับซ้อนมากนัก
นิโคลัส มาดูโร (Nicolas Maduro) ผู้นำเวเนซุเอลา คือผู้นำเครือข่ายอาชญากรรมตามการปั่นข่าวสารเชิงหลอกลวงจากสื่อสหรัฐและชาติตะวันตก
แม้มาดูโรคือผู้นำประชานิยมมากพอๆ กับอดีตประธานาธิบดีฮิวโก้ ชาเวซ ผู้ปลดปล่อยเวเนซุเอลาจากจักรวรรดินิยมสหรัฐ
แต่มันไม่ใช่การค้ายาเสพติด การค้ามนุษย์ กลุ่มก่อการร้ายอย่างที่ทางการสหรัฐอ้างกับมาดูโรและรัฐบาลของเขา ซึ่งเป็นภัยคุกคามความมั่นคงของสหรัฐ
มีงานวิจัยหลายชิ้นยืนยันว่า ยาเสพติดส่วนใหญ่มาจากเม็กซิโกเข้าไปสหรัฐเช่นกัน กลุ่มก่อการร้ายของเวเนซุเอลาบางส่วนมาจากกลุ่มภาคประชาสังคม ที่มุ่งท้าทายการปกครองของมาดูโร หาใช่กลุ่มก่อการร้ายแบบกระทำตามบริเวณชายแดนเม็กซิโก-สหรัฐ
น้ำมันสำรอง สินแร่ และทรัพยากรธรรมชาติของเวเนซุเอลาคือเป้าหมายแท้จริงของรัฐบาลสหรัฐมาหลายยุค รวมทั้งทรัมป์ แต่ทรัมป์เป็นประธานาธิบดีผู้กล้าส่งกองกำลังทหารจับตัวและลักพาตัวมาดูโรและภรรยามาคุมขังและนำตัวสู่ศาลสหรัฐ
ที่สำคัญเวเนซุเอลาคือหลังบ้านที่ทะยานสู่การท้าทายสหรัฐ ที่สำคัญไม่แพ้กัน เวเนซุเอลาคือคู่ค้ารายสำคัญของจีน จีนซึ่งกำลังขยายอิทธิพลทางการค้า การทหารและการเมืองสู่ภูมิภาคอเมริกาใต้ ซึ่งสหรัฐยอมรับไม่ได้
การโค่นมาดูโรเท่ากับลดอิทธิพลจีน แต่สร้างความนิยมให้กับทรัมป์ แล้วยังช่วยกลบเกลื่อนบทบาทสหรัฐในปานามา และคลองปานามาที่จีนอาศัยบริษัทจดทะเบียนฮ่องกงทำธุรกิจการค้าในคลองปานามา
การจับตัวมาดูโรมีเป้าหมายแท้จริงคือ เปลี่ยนระบอบปกครอง (Regime Change) เวเนซุเอลานั่นเอง คุ้นๆ ไหมครับ เป็นเรื่องเดียวกันในอิหร่าน แต่เรื่องอิหร่านซับซ้อนและยุ่งยากกว่าเวเนซุเอลามาก
อิหร่านปกครองด้วยผู้นำทางศาสนาหลังปฏิวัติระบอบชาร์ปี 1979 ผู้นำสูงสุด อยาตูเลาะห์ โคเมอี (Ayatollah Khamenei) บริหารประเทศยาวนานต่อเนื่อง
คนอิหร่านชาตินิยมสูงแม้ว่ามีความขัดแย้งภายในกันเอง
อิหร่านมีกองทัพที่เกรียงไกร มีกองกำลังพิทักษ์อิสลามที่เข้มแข็ง
อิหร่านเป็นประเทศขนาดใหญ่และมีความสำคัญควบคุมตรงที่ช่องแคบ โฮมุส (Strait of HORMUZ)
อิหร่านมีพันธมิตรทั้งจีนและรัสเซียทั้งการค้า การลงทุนและซื้ออาวุธ
แต่ทรัมป์ก็เลือกยุทธวิธีที่สหรัฐทำกับอิรัก คือโค่นล้มประธานาธิบดีซัดดัม ฮุสเซ็น ก่อนด้วยการส่งกองกำลังเข้าไปสังหาร
แล้วก็เปลี่ยนระบอบการปกครองในอิรัก ผสมกับหนุนหุ่นเชิดทางการเมือง
ส่วนเศรษฐกิจจะย่อยยับ ประชาชนจะถูกกวาดล้างกดขี่ก็ปล่อยไป
อิรักที่เหลือแต่ซากปรักหักพัง เศรษฐกิจพลังงานถูกปล้นก็ช่าง
แล้วอิรักก็ไม่ได้เป็นพลังและศักยภาพที่มีนัยยะอะไรทั้งต่อภูมิภาคและต่อชาติตะวันตกนับแต่นั้นมา
ฉากทัศน์นี้คือความใฝ่ฝันของทรัมป์ต่ออิหร่าน
แต่มันไม่ง่ายเลยจะบอกให้
เชิงอรรถ
1 การปฏิวัติอิหร่าน (Iranian Revolution) หรือเรียกการปฏิวัติอิสลาม (Islamic Revolution)
2 ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย อินโดนีเซีย มาเลเซีย ตุรกี ปากีสถาน อิยิปต์ และมุสลิมส่วนใหญ่ในไทย
