‘พระยอดอัฏฐารส’ พระปางลีลา 2 หน้า ยอดนิยมเนื้อชินเขียว
โฟกัสพระเครื่อง | โคมคำ
พระเครื่องที่เป็นพระกรุที่มีอายุตั้งแต่สมัยอยุธยาขึ้นไปนั้น ส่วนใหญ่เนื้อทำมาจากดินเผาและเนื้อชิน
เรื่องของเนื้อดินเผา ไม่ค่อยจะมีแยกออกมากนัก
แต่ถ้าเป็นเนื้อชินจะแยกออกได้หลายชนิด โดยรวมเป็นเนื้อชินเงิน ชินตะกั่วสนิมแดง และยังมีอีกส่วนหนึ่งที่เรียกกันว่า “ชินเขียว” ซึ่งบางท่านอาจจะไม่ยอมรับพระเนื้อชินเขียว
แต่ความจริงก็มีจริงๆ ที่เป็นพระกรุพระเก่าและได้รับความนิยม ซึ่งจะบอกว่าเป็นพระเนื้อชินเขียวไม่มีเลยก็ไม่ได้
แต่ความนิยมจะนิยมชินเงินและชินตะกั่วสนิมแดงมากกว่า
“ชิน” ความหมายในพจนานุกรมที่เกี่ยวกับโลหะบอกว่า “โลหะเจือชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยตะกั่วและดีบุก นิยมใช้ทำพระเครื่อง” ในพระเครื่องที่เป็นพระกรุเก่า จะพบว่าเป็นเนื้อชินเงิน และชินตะกั่วสนิมแดงเป็นส่วนใหญ่ เนื้อชินเงินในสมัยก่อนก็อาจจะแยกเป็นชินหลายอย่าง แต่ก็รวมเป็นชินเงินทั้งสิ้น
ชินเงินเป็นโลหะผสมโดยมีตะกั่วเป็นแกนหลักผสมด้วยดีบุก สนิมก็จะออกเป็นสีดำเทา ซึ่งเป็นสีสนิมของดีบุก เมื่อผุกร่อนมาก ก็จะมีร่องรอยระเบิดแตกปริ
ส่วนชินตะกั่วสนิม จะเป็นสนิมไขและสนิมแดง สีอาจจะมีสีแตกต่างกันไปตามสภาพของกรุที่พบ อาจจะเป็นสีแดงส้ม สีแดงแสด สีแดงอมม่วงมากน้อยแล้วแต่สภาพกรุ
ส่วนชินเขียวนั้นมีส่วนผสมของธาตุโลหะใดบ้าง แต่น่าจะมีตะกั่วเป็นแกนเช่นกัน และน่าจะมีส่วนผสมของโลหะอื่นๆ อีก สนิมจะเป็นสนิมไข และมีสนิมดำเกาะในส่วนลึกอยู่กับผิวพระ
สนิมไขของพระชินเนื้อเขียวแท้ จะขึ้นปกคลุมหนา ลักษณะของสนิมไขจะขึ้นเป็นเม็ดกลม หรือที่สมัยก่อนเรียกว่าสนิมไขแมงดา ขึ้นทับซ้อนหนา มีสีขาวและขาวอมเหลือง ในส่วนลึกติดกับผิวพระจะมีสนิมสีดำขึ้นเป็นปื้น มีสนิมไขปกคลุม มองดูแล้วคล้ายมีสีอมเขียว
คนในสมัยก่อนจึงเรียกว่า “สนิมเขียว”
ในส่วนของสนิมไข ถ้าเป็นของเก่าของแท้ สนิมไขจะขึ้นทับซ้อนจนเป็นก้อนแข็ง มองดูคล้ายสบู่กรดในสมัยก่อน
สนิมไขของพระชินเขียวที่เก่า แข็งมากไม่หลุดล่อนง่ายๆ ถ้าใช้ถูกสัมผัสจะเป็นมันวาวดูสวยดีเช่นกัน
พระเนื้อชินเขียว ในสมัยก่อนมีคนทำปลอมมาก จนไม่เป็นที่นิยมไปในที่สุด มีพวกหัวดี นำแผ่นตัวหนังสือที่ใช้ทำตัวพิมพ์ในสมัยก่อนที่ไม่ใช้แล้ว มาหลอมแล้วเทเป็นองค์พระพิมพ์ต่างๆ แล้วไปหมักด้วยกรรมวิธีต่างๆ จนเกิดสนิมแล้วนำมาออกขายมากมาย
จนไม่มีใครนิยมพระเนื้อชินเขียว
หากถามผู้รู้ในวงการพระเครื่อง พระเนื้อชินเขียวที่เป็นพระเก่านั้นมีจริงไหม?
ต้องตอบตามความจริงว่า มี แต่ที่เป็นที่นิยมนั้นมีน้อยมาก บางอย่างก็มีสนนราคาสูงด้วย อาทิ พระยอดอัฏฐารส เป็นต้น
ซึ่งในสมัยก่อนนั้นมีผู้นิยมกันมาก เนื่องจากมีประสบการณ์ทางด้านคงกระพันสูง
กล่าวสำหรับ “พระยอดอัฏฐารส” มีหลักฐานชัดเจนว่าขุดพบที่ยอดพระเศียรของพระอัฏฐารส พิษณุโลก เมื่อปี พ.ศ.2420 พิมพ์ของพระเป็นพระปางลีลา มีสองหน้า ส่วนใหญ่ด้านหนึ่งเป็นพระพุทธรูปปางลีลา อีกด้านจะเป็นรูปซุ้มอรัญญิก
พระกรุนี้เป็นเนื้อชินเขียวทั้งสิ้น
พระเนื้อชินเขียวที่เป็นพระนิยมอีกอย่าง คือ พระร่วงทรงเกราะ สุโขทัย ก็เป็นพระที่ได้รับการยอมรับและมีสนนราคาสูงเช่นกัน
พระทั้ง 2 แบบนี้มีผู้นำไปใช้และมีประสบการณ์มากมายทางด้านอยู่ยงคงกระพัน ดังนั้น จึงได้รับความนิยมและมีราคาสูง ลองพิจารณาคราบไขของพระเนื้อชินเขียวที่ได้รับการยอมรับ จะเห็นการเกิดของสนิมที่ขึ้นสลับซับซ้อนเป็นมันใส พื้นด้านในมักจะมีคราบสีดำเป็นปื้น และมีคราบไขขาวทับอยู่อีกชั้นหนึ่ง โดยขึ้นซ้อนทับถมกันไปมา มองโดยรวมเหมือนสบู่กรดในสมัยโบราณ และดูออกเป็นสีอมเขียว
ประการนี้กระมังคนโบราณจึงเรียกกันว่า เนื้อชินเขียวตัวโลหะของพระชินเขียว สีออกจะดูเทาหม่น คล้ายดีบุก
ตามเมืองโบราณทั้งที่เมืองสุโขทัยและอยุธยา มีการขุดพบตะปูชนิดหนึ่ง ที่เรียกกันว่าตะปูสังฆวานร จะพบตามโบราณสถาน สันนิษฐานว่าเป็นตะปูโบราณที่ใช้ตอกยึดไม้ของสถาปัตยกรรม ในสมัยก่อนก็มีการนำมาใช้เป็นเครื่องรางของขลังชนิดหนึ่ง
และยังมีการพบเงินพดด้วงหรือเงินกลมในสมัยสุโขทัยที่เป็นเนื้อชินเขียวอีกด้วย
เนื้อหาและคราบไขก็จะเหมือนกับพระเครื่องเนื้อชินเขียวยอดนิยมที่มีการยอมรับเป็นสากลเช่นเดียวกัน แสดงให้เห็นว่าเนื้อชินเขียวของเก่านั้นมีจริง
ในส่วนของพระเนื้อชินเขียวที่เป็นของปลอมก็มีอีกเช่นกัน ของปลอมนั้นมีมากมาย ทำกันต่อมาหลายยุคหลายสมัย แถมยังมีพิมพ์แปลกๆ อีกมากมาย แน่นอนว่าของปลอมก็ย่อมจะมีมากกว่าของแท้ พระเนื้อชินเขียวก็เช่นกัน ของปลอมมีมากมายกว่าของจริงมาก แถมพิมพ์แปลกๆ อีกก็เยอะ
สรุปว่าพระเนื้อชินเขียวที่เป็นพระแท้มีแน่นอน และที่เป็นพระปลอมก็มาก เวลาพิจารณาก็ต้องดูพิมพ์ เนื้อหา และคราบไขเป็นเรื่องสำคัญ
เนื่องจากจะแสดงถึงอายุความเก่าได้เป็นอย่างดี
