“ทัศนัย-สุรชัย” ร่วมชี้แจงกรรมาธิการกฎหมายฯ 20 ส.ค. เปิดข้อมูลข้อพิรุธงานวิจัย “เมืองฮอด” พบคดีมีมติเอกฉันท์ชี้มูลวินัยร้ายแรง

“ทัศนัย-สุรชัย” ร่วมชี้แจงกรรมาธิการกฎหมายฯ 20 ส.ค. เปิดข้อมูลข้อพิรุธงานวิจัย “เมืองฮอด” ครึ่งล้าน พบคดีมีมติเอกฉันท์ชี้มูลวินัยร้ายแรง แต่กองกฎหมายใช้ดุลพินิจแย้งแนวศาลปกครองสูงสุด ก่อนตั้งข้อหาสอบวินัยส่อจำกัดเสรีภาพนักวิชาการ

รัฐสภา, 20 สิงหาคม 2566 — กรณีศึกษาครั้งสำคัญของวงการอุดมศึกษาไทยเกิดขึ้นเมื่อ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ทัศนัย เศรษฐเสรี และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุรชัย จงจิตงาม สองคณาจารย์จากคณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เดินทางเข้าชี้แจงร่วมกันต่อคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร ที่มีนายรังสิมันต์ โรม เป็นประธาน โดยคณะกรรมาธิการฯ ได้กำหนดวาระพิจารณากรณีเรื่องร้องเรียนการคัดลอกผลงานวิจัยในสถาบันอุดมศึกษาของ ผศ.ดร.สุรชัย และกรณีพฤติการณ์การตั้งคณะกรรมการสอบสวนวินัยเพื่อจำกัดเสรีภาพทางวิชาการ (SLAPP) ของ ผศ.ดร.ทัศนัย ตามคำสั่ง มช. ที่ 2832/2569 ขึ้นพร้อมกัน

ผศ.ดร.สุรชัย เจ้าของผลงานวิจัยดั้งเดิม เปิดเผยข้อเท็จจริงใน “โครงการวิจัยเชิงพื้นที่เมืองฮอด” (งบยุทธศาสตร์ล้านนาสร้างสรรค์ รหัส SO3) จำนวน 536,400 บาท โดยระบุว่า รายงานผลการสืบสวนข้อเท็จจริงฉบับแรก ปรากฏข้อมูลว่า คณะกรรมการสืบสวนของมหาวิทยาลัยเคยมี มติเป็นเอกฉันท์ชี้มูลความผิดวินัยร้ายแรง ไปแล้วเมื่อวันที่ 13 เมษายน 2568 หลังพบข้อเท็จจริงในสำนวนว่าผลงานวิจัยดังกล่าวปรากฏสถิติการลอกเลียนผลงาน (Plagiarism) สูงถึงร้อยละ 95.7 โดยเป็นการคัดลอกเนื้อหาตั้งแต่ขั้นเอกสารข้อเสนอโครงการ (Proposal) เพื่อขอนุมัติงบประมาณและเพื่อประโยชน์ในการขอกำหนดตำแหน่งศาสตราจารย์ อีกทั้งในรายงานผลฉบับสมบูรณ์ (Final Report) ยังปรากฏข้อพิรุธที่ส่อไปในทางฝ่าฝืน พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 เช่น การปรับแก้รายละเอียดงบประมาณเพื่อแฝงบิลค่ากิจกรรมภายนอกสัญญา อาทิ ค่าทำวีดิทัศน์ล่องเรือแม่น้ำปิง 110,000 บาท ประกอบกับข้อมูลพฤติการณ์ตามที่ปรากฏในสำนวนการสอบสวนหน้า 17 ที่พบข้อพิรุธเชิงระบบบัญชีว่า มีการนำเงินงบประมาณส่วนที่เหลือหลังจากหักค่าใช้จ่ายจัดพิมพ์ นำไปใช้จัดทำเป็นรูปเล่มรายงานเพื่อนำส่งตรวจรับปิดโครงการในลักษณะจัดพิมพ์จำนวนจำกัดเพียง 10 เล่ม โดยมิได้ผ่านกระบวนการพิมพ์เผยแพร่หรือเข้าสู่ระบบฐานข้อมูลหอสมุดตามมาตรฐานทั่วไป ซึ่งสอดคล้องกับข้อเท็จจริงในเวลาต่อมาที่สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่จำเป็นต้องสั่งยกเลิกการจัดพิมพ์หนังสือเล่มดังกล่าว เนื่องจากปัญหาข้อพิพาทด้านลิขสิทธิ์ทางวิชาการ และต้องดำเนินการคืนเงินค่าจัดพิมพ์พร้อมดอกเบี้ยให้แก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเต็มจำนวน ซึ่งพฤติการณ์การเบิกจ่ายงบประมาณแผ่นดินและการดำเนินการคืนเงินพร้อมดอกเบี้ยในภายหลังเช่นนี้ ถือเป็นหลักฐานชัดเจนว่าความเสียหายต่อเงินงบประมาณแผ่นดินได้เกิดขึ้นและสำเร็จสมบูรณ์แล้ว ไม่สามารถนำมาใช้เป็นข้ออ้างว่าเป็นเพียง ‘ขั้นตอนการเตรียมการ‘ เพื่อหลบเลี่ยงความผิดทางวินัยได้แต่อย่างใด

ผศ.ดร.สุรชัย ระบุต่อไปว่า ตนในฐานะผู้เสียหายโดยตรงตามกฎหมาย ได้ดำเนินการยื่นหนังสือร้องเรียนและส่งมอบพยานหลักฐานทั้งหมดต่อ คณะกรรมการ ป.ป.ช. เชียงใหม่ อย่างเป็นทางการแล้วตั้งแต่วันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2565 รวมถึงยื่นต่อกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2565 เพื่อให้กลไกตรวจสอบภายนอกของรัฐเข้าไต่สวนความผิดปกติและการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบทั้งหมด คดีความในกฎหมายแผ่นดินจึงยังอยู่ระหว่างการพิจารณาและยังไม่ยุติลงตามที่ฝ่ายบริหารกล่าวอ้าง

ด้าน ผศ.ดร.ทัศนัย ระบุต่อว่า ฝ่ายบริหารมหาวิทยาลัยกลับมีการออก “คำสั่งลับ ณ วันที่ 12 มกราคม 2569” เพื่อสั่งยุติเรื่องวินัยทั้งหมดให้แก่คู่กรณี โดยสำนวนการสอบสวนวินัยไม่ร้ายแรงปรากฏการใช้ดุลพินิจความว่า “…เมื่อสำนักพิมพ์ยกเลิกการจัดพิมพ์จึงถือว่าหนังสือดังกล่าวยังไม่ได้รับการเผยแพร่… หากยังไม่มีการจำหน่ายยังถือว่าอยู่ในขั้นตอนของการเตรียมการทั้งสิ้น…” ซึ่งตรรกะกฎหมายดังกล่าวขัดต่อแนวบรรทัดฐาน คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ. 317/2565 อย่างสิ้นเชิง ที่วางแนวเด็ดขาดว่าความผิดฐานการสวมสิทธิ์ผลงานคนอื่น (Plagiarism) เป็นความผิดสำเร็จทันทีเมื่อยื่นเอกสารเข้าสู่ระบบราชการเพื่อแสวงประโยชน์ การถอนเรื่องในภายหลังไม่อาจลบล้างความผิดได้ ยิ่งไปกว่านั้น ในข้อเท็จจริงปรากฏหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า สำนักพิมพ์ มช. ได้นำไฟล์ PDF ของผลงานสวมสิทธิ์ชิ้นนี้แขวนขายบนเว็บไซต์พร้อมเลข ISBN นานเกือบ 1 ปีเต็ม ก่อนที่ทางสำนักพิมพ์ฯ จะต้องสั่งยกเลิกการจัดพิมพ์เนื่องจากปัญหาด้านลิขสิทธิ์ผลงานวิชาการ และมีการดำเนินการคืนเงินค่าตีพิมพ์พร้อมดอกเบี้ยให้แก่ผู้ที่เกี่ยวข้องในเวลาต่อมา พฤติการณ์การรับเงินและจ่ายคืนพร้อมดอกเบี้ยดังกล่าว ย่อมเป็นข้อเท็จจริงที่ยืนยันว่ากระบวนการตีพิมพ์เผยแพร่ได้บรรลุผลสำเร็จจนเกิดพันธะผูกพันทางการเงินแล้ว มิใช่เป็นเพียงขั้นตอนการเตรียมการตามที่คณะกรรมการวินัยชุดหลังพยายามใช้เป็นดุลพินิจอุ้มสมช่วยเหลือพวกพ้องแต่อย่างใด

ผศ.ดร.ทัศนัย กล่าวต่อไปว่า เมื่อตนเองในฐานะประชาชนและบุคลากรของมหาวิทยาลัยลุกขึ้นมาตั้งคำถามต่อเรื่องธรรมาภิบาลในมหาวิทยาลัยและเพื่อรักษาวินัยการเงินการคลัง มหาวิทยาลัยกลับละเว้นการตรวจสอบข้อพิรุธในระบบบริหารงานวิจัย แต่กลับแจ้งข้อหาทางวินัยเล่นงานตนตามคำสั่ง มช. ที่ 2832/2565 ในข้อกล่าวหาหลักว่า “ปลุกเร้าความรู้สึกเป็นปฏิปักษ์ต่อผู้บริหารและองค์กร ปลุกปั่นให้สาธารณชนเสื่อมศรัทธาต่อระบบบริหารงานวิจัย”

“ผมขอตั้งคำถามต่อกรรมาธิการฯ และสังคมว่า ใครกันแน่ที่ทำให้สถาบันการศึกษาเสื่อมศรัทธา ระหว่างคณาจารย์ที่ออกมาปกป้องความเป็นธรรมในสังคมวิชาการและเงินภาษีประชาชน ซึ่งมีการยื่นเรื่องตรวจสอบตามช่องทางกฎหมายต่อ ป.ป.ช. และกระทรวง อว. หรือฝ่ายบริหารที่ใช้ดุลพินิจขัดแนวศาลปกครองสูงสุดเพื่ออุ้มสมคนผิดวินัยร้ายแรง โดยนำเหตุผลเรื่องการออกแบบปกและจัดเล่มมาอ้าง แล้วหันมาแจ้งข้อหาจำกัดเสรีภาพทางวิชาการและฟ้องปิดปากพยาน กระบวนการวินัยต่อตัวผมเป็นผลไม้จากต้นไม้ที่เป็นพิษ ที่เติบโตมาจากระบบที่มิชอบด้วยกฎหมาย และต้องถูกเพิกถอนสถานเดียว” ผศ.ดร.ทัศนัย กล่าว

ทั้งนี้ คณาจารย์ทั้งสองท่านได้ยื่นหนังสือชี้แจงพร้อมหลักฐานเทียบชนหน้าต่อหน้ากลางชั้นกรรมาธิการ เพื่อชี้ช่องให้ตรวจสอบการใช้ดุลพินิจของคณะกรรมการวินัยชุดหลังและกองกฎหมายมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ว่าเข้าข่ายความผิดฐานปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 หรือไม่ เพื่อให้คณะกรรมาธิการฯ ส่งรายงานผลการไต่สวนไปที่ คณะกรรมการ ป.ป.ช. ในการดำเนินคดีอาญาขั้นสูงสุดและคุ้มครองหลักนิติธรรมของแผ่นดินต่อไป