ค่านิยม

มองบ้านมองเมือง | ปริญญา ตรีน้อยใส

ฉบับนี้อยากพาไปมอง ซอยเซนต์หลุยส์ ชื่อที่ชาวบ้านเรียกขาน ด้วยอยู่ไม่ไกลจากบ้าน

ซอยนี้ยาวไกล ไปจนถึง ถนนจันทน์ใหม่ เป็นย่านพักอาศัยของคนทำงาน และแหล่งอาหารอร่อยที่อินฟลูเอนเซอร์ชอบนำเสนอ

บริเวณปากซอย ด้านถนนสาทร ซึ่งเป็นที่มาของชื่อทางราชการ คือ ซอยสาทร 11 เป็นที่ตั้งโรงเรียนประถมศึกษาชายเก่าแก่ มีชื่อเสียง ที่จำนวนนักเรียนมากถึงหนึ่งพันห้าร้อยคน

ขนาดซอยนั้นแม้จะกว้างตามมาตรฐาน พอให้รถวิ่งสวนทางกันได้สะดวก แต่ในช่วงเช้าส่งนักเรียน และในช่วงเย็นรับนักเรียน ปริมาณรถยนต์จะเพิ่มมากขึ้น ทำให้พื้นที่จราจรไม่พอเพียง ต้องปรับเป็นเดินรถทางเดียวช่วงหน้าโรงเรียน เพื่อเปิดพื้นที่ให้รถผู้ปกครองจอดรอรับบุตรหลาน

ด้วยจำนวนนักเรียนและฐานะของผู้ปกครอง บริเวณหน้าโรงเรียนยังคึกคักด้วยสตรีตฟู้ดและกิจการที่เกี่ยวข้อง

มีทั้งอาหาร ของกินเล่น และขนม มีทั้งหาบเร่แผงลอย รถเข็นแบบเก่า และฟู้ดทรักแบบใหม่ รวมทั้งตึกแถวริมถนน เปิดร้านเล็กๆ บริการเครื่องดื่ม น้ำผลไม้ และขนมฝรั่ง ร้านใหญ่บริการบะหมี่ ราเมง และรามยอน

มีทั้งร้านขายของเล่น และเครื่องเขียน มีทำกิจการติวเข้มและเรียนเสริม

คนที่ผ่านซอยนี้ในช่วงเช้าหรือบ่าย จะพบว่านอกจากการจราจรจะติดขัด บริเวณหน้าโรงเรียนจะวุ่นวาย แออัดด้วยผู้คนและยานพาหนะ

ผู้ปกครองที่ไม่ขับรถยนต์มีทางเลือกอื่น ตั้งแต่เดินเท้า ถ้าพักอยู่ไม่ไกล หรือเป็นเจ้าของในคอนโดมิเนียมใกล้ๆ ใช้บริการรถจักรยานยนต์หรือวินมอเตอร์ไซค์ รถตุ๊กตุ๊ก จนถึงรถสองแถวที่จอดรอใกล้ๆ

ส่วนบริเวณประตูหน้าโรงเรียน จะสงวนไว้สำหรับรถหรูยี่ห้อแพงหรือป้ายทะเบียนเลขสวยจอดรอได้เท่านั้น

ด้วยเหตุนี้ ช่วงนาทีทองเวลาบ่ายสามสี่โมง ผู้สัญจรและผู้ประกอบการต้องแย่งชิงพื้นที่ทางเท้า ถนน และลูกค้านักเรียนหรือผู้ปกครอง

ทุกคนร่วมใจไม่รู้จักป้ายจราจร ป้ายประกาศ ข้อห้าม เทศบัญญัติ และกฎหมาย จนกว่าปัญหาจะคลี่คลาย กลายเป็นซอยทั่วไปในเวลาต่อมา

สำหรับเยาวชน นับเป็นชั่วโมงแห่งการเรียนรู้ความเป็นไปของบ้านเมือง การเอาตัวรอดในความคับขัน สร้างสมประสบการณ์ ที่จะกลายเป็นคะแนนสะสม และอยู่ในพอร์ตโฟลิโอ เมื่อสำเร็จประถมศึกษา

การศึกษานอกห้องเรียนแบบนี้ไม่ปรากฏเฉพาะหน้าโรงเรียนประถมศึกษา ในซอยเซนต์หลุยส์เท่านั้น เยาวชนไทยทุกโรงเรียน ทั้งประถมและมัธยมศึกษา ทั้งกรุงเทพฯ และเมืองอื่น ล้วนมีสิทธิ์เข้าเรียนเท่ากัน เพียงแค่สาระความรู้อาจต่างกันบ้าง ขึ้นอยู่กับจำนวนนักเรียน ระดับรายได้ของผู้ปกครอง และทำเลที่ตั้ง

เมื่อเร็วๆ นี้ มีโอกาสฟัง ดร.สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ ประธานสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) เล่าถึงงานวิจัยของสหประชาชาติ เกี่ยวกับพฤติกรรมของเจ้าหน้าที่จากประเทศต่างๆ ที่ใช้เอกสิทธิ์ทางการทูต จอดรถในที่ห้ามจอด และละเลยใบสั่งที่ได้รับกรณีทำผิดกฎจราจร

ผลการวิจัยพบว่า แม้เอกสิทธิ์ดังกล่าวปัจจุบันยกเลิกไปแล้ว แต่ก็ยังมีปัญหาอยู่ โดยสถิติตัวเลขของเจ้าหน้าที่จากแต่ละประเทศกระทำความผิด จะมากน้อยแปรผันตามดัชนีการรับรู้การทุจริต CPI (Corruption Perception Index) ของประเทศนั้นๆ ที่มาจากค่านิยมของคนในประเทศ ที่คุ้นเคยกับการใช้อำนาจในทางที่ผิด เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว

ส่วนค่านิยมนั้น พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้ความหมายคำว่า ค่านิยม หมายถึง

…สิ่งที่บุคคลหรือสังคม ยึดถือเป็นเครื่องช่วยตัดสินใจ และกำหนดการกระทำของตนเอง…