ในอดีตไทยเคยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีระบบการให้บริการทางสาธารณสุขเหลื่อมล้ำสูงกระทั้งเมื่อปี 2544 ได้มีการปฏิรูประบบสาธารณสุขครั้งใหญ่โดยการนำระบบหลักประกันสุขภาพมาใช้เพื่อให้ประชาชนไทยทุกคนได้รับบริการสาธารณสุขที่ได้มาตรฐาน และผู้ยากไร้มีสิทธิได้รับการรักษาพยาบาลจากสถานบริการของรัฐโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
นับจากวันนั้นระบบหลักประกันสุขภาพของไทยผ่านการปรับปรุงแก้ไขพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สวัสดิการและหลักประกันสุขภาพที่มีอยู่ครอบคลุมประชากรทั้งหมดของประเทศและปี2563นี้ถือเป็นโอกาสอันดีที่ประเทศไทยที่ได้มีบทบาทสำคัญในการผลักดันระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (Universal Health Coverage : UHC) ทั่วโลกให้ดีขึ้น ผ่านเวทีประชุมวิชาการนานาชาติรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลประจำปี2563(PMAC2020) เมื่อวันที่ 28 ม.ค.-2 ก.พ. 2563
รับฟังทุกภาคส่วน ก่อร่างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าภาคประชาชน
โดยในเวทีประชุมย่อยเรื่องด้วยความรำลึกถึงนพ.สงวนนิตยารัมภ์พงศ์“แนวปฏิบัติเพื่อไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง:การเร่งรัดความก้าวหน้าเพื่อมุ่งสู่หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าเพื่อบรรลุหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าที่ดีและมีคุณภาพนักวิชาการ มีข้อเสนอว่ารัฐต้องเปิดโอกาสให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนของการพัฒนาระบบตั้งแต่การร่างกฎหมาย ตลอดจนการมีตัวแทนนั่งอยู่ในบอร์ดหลักประกันสุขภาพ
ที่สำคัญรัฐต้องฟังเสียงของผู้ป่วยเพราะเสียงของผู้ป่วยมีความสำคัญในการตัดสินใจทางการเมืองที่มีผลต่อระบบสุขภาพนอกจากนี้ ผู้ป่วยยังประสบการณ์ที่จำเป็นต่อการพัฒนาระบบสุขภาพว่า ระบบสุขภาพที่ดีควรพัฒนาไปทางทิศทางใด
ไทยแลนด์โมเดล ต้นแบบความสำเร็จระดับโลก
หนึ่งในโมเดลต้นแบบหลักประกันสุขภาพที่ได้รับการกล่าวถึงในการการประชุมPMAC2020คือระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของไทยซึงปี2562ได้รับการยกย่องจากนิตยสารCEOWORLDของสหรัฐอเมริกาให้ดีที่สุดเป็นอันดับ 6 ของโลกรองจาก ไต้หวัน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ออสเตรีย และเดนมาร์ก
ยึดหลักการไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
สิ่งสำคัญที่สุดของระบบหลักประกันสุขภาพของประเทศไทย คือ การยึดหลักการไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง พร้อมให้ความสำคัญกับกลุ่มประชากรเปราะบาง เช่น ผู้ต้องขัง พระภิกษุสงฆ์ คนไร้รัฐ และกลุ่มชนเผ่า ทำให้คนไทยกว่า99%เข้าถึงสิทธิสุขภาพอย่างเสมอหน้าและทำให้อัตราการเสียชีวิตของทารกแรกเกิดไม่สัมพันธ์กับความยากจนอีกต่อไป โดยค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลและค่ายา รัฐบาลจะใช้ภาษีสนับสนุน
ปมการเงินการคลัง ความกล้าหาญของประเทศไทย
ระบบการเงินการคลังเป็นประเด็นสำคัญทำให้ระบบหลักประกันสุขภาพในประเทศไทยมีเสถียรภาพ และเดินหน้าได้เร็วกว่าที่อื่น ทั้งนี้งบประมาณทั้งหมดของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าจะเท่ากับอัตราเหมาจ่ายรายหัวคูณด้วยจำนวนสมาชิกของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าในปีงบประมาณนั้นๆ แทนระบบเดิมที่เป็นการตั้งงบประมาณมีลักษณะเป็นรายกิจกรรมและรายโครงการ
วางโครงข่ายทั่วประเทศ เพิ่มการมีส่วนร่วม หนึ่งในปัจจัยความสำเร็จ
อีกหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ไทยประสบความสำเร็จในการปฏิรูประบบหลักประกันสุขภาพคือการที่ไทยวางระบบโครงข่ายโรงพยาบาลตั้งแต่เมื่่อ 60-70 ปีก่อน ตั้งแต่ละดับจังหวัด อำเภอ ไปจนถึงระดับ รพ.สต. ประจำตำบล พร้อมเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม
สร้างแรงบันดาลใจ จากการแลกเปลี่ยนดูงานในพื้นที่จริง
เพื่อสร้างแรงบันดาลใจ พร้อมการเรียนรู้ในระดับพื้นที่ ในการประชุม PMAC2020 ได้จัดให้มีกิจกรรม PMAC Field Trips Program ศึกษาดูงานหน่วยบริการทางการแพทย์ของประเทศไทยในพื้นที่ต่างๆ โดยคณะศึกษาดูงานจะได้ร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากผู้ปฏิบัติงานจริงพร้อมชมการสาธิตการให้บริการทางการแพทย์อันจะช่วยเพิ่มความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของไทยได้อย่างรอบด้านมากขึ้น
เร่งขับเคลื่อนหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ผ่านเครือข่ายนานาชาติ
สำหรับการต่อยอดความสำเร็จในระดับสากลไทยได้จับมือเป็นพันธมิตรหลักประกันสุขภาพกับญี่ปุ่นและให้คำปรึกษาเพื่อพัฒนาหลักประกันสุขภาพกับหลายประเทศ ทั้งในระดับอาเซียนและทั่วโลก เช่น เคนยา แอฟริกาใต้ โมร็อกโก เนปาล ฯลฯ โดยมีหลักประกันสุขภาพไทยเป็นต้นแบบและปรับให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละประเทศ มีโจทย์ท้าทายใหญ่คือ ทำอย่างไรให้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของแต่ละประเทศเดินหน้าได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน
Sources :
- https://www.weforum.org/agenda/2019/04/thailand-gave-healthcare-to-its-entire-population-and-the-results-were-dramatic/
- https://www.nhso.go.th/ARCHIVES/section1/detail3.aspx
- แผนแม่บทบูรณาการระบบประกันสุขภาพ http://bit.ly/39JlCsJ
