ในยุคที่การรับผิดชอบต่อสังคมได้กลายเป็นส่วนสำคัญของภาคธุรกิจ บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) ในฐานะองค์กรสื่อสารมวลชนที่มุ่งใช้ความรู้และประสบการณ์ด้านสื่อในการส่งเสริมการเรียนรู้ การพัฒนา และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างประโยชน์ให้กับชุมชนและสังคมไทยมาโดยตลอด จึงได้จัดกิจกรรมเพื่อสังคมในหลากหลายด้านอย่างต่อเนื่อง ทั้งในเรื่องการศึกษา การอนุรักษ์ธรรมชาติ และการส่งเสริมจิตสำนึกด้านความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อสร้างสรรค์สิ่งดีๆ ให้กับเยาวชนและประเทศไทยในระยะยาว
ล่าสุด จัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้นอกห้องเรียน ‘หมูเด้งและบรรดาเพื่อนๆ หลากสายพันธุ์’ เพื่อเปิดโลกทัศน์ให้กับเด็กๆ จากโรงเรียนปัญญาวุฒิกร โดยลงพื้นที่การเรียนรู้พร้อมสำรวจธรรมชาติในจังหวัดชลบุรี ได้แก่ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว และสถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา ซึ่งเต็มไปด้วยความรู้ที่หลากหลายเกี่ยวกับสัตว์และการอนุรักษ์ธรรมชาติ ตอกย้ำการมีส่วนร่วมของภาคธุรกิจในการสร้างสรรค์สังคมที่ดีและยั่งยืน
สัมผัสโลกของสัตว์และธรรมชาติ
แน่นอนว่ากิจกรรมครั้งนี้ จะขาดวิทยากรคนสำคัญที่มาให้ความรู้เรื่องสัตว์และธรรมชาติไปไม่ได้ โดยงานนี้ได้รับเกียรติจาก ผศ.ดร. ป๋วย อุ่นใจ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มาอธิบายและบอกเล่าถึงไฮไลต์ของทั้งสองสถานที่ พร้อมประเดิมการสำรวจโลกกว้าง ด้วย ‘สวนสัตว์เปิดเขาเขียว’ ที่ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2521 บนพื้นที่กว่า 5,000 ไร่
จุดเด่นของสวนสัตว์เปิดเขาเขียว คือ การอนุรักษ์ธรรมชาติ โดยฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมให้กลับมาเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า ปัจจุบันสวนสัตว์แห่งนี้มีสัตว์มากกว่า 300 ชนิด จากทั่วทุกมุมโลก การเดินทางครั้งนี้ เด็กๆ ได้พบกับ “หมูเด้ง” ซุปตาร์ฮิปโปแคระตัวน้อยที่อวดความน่ารักสดใส ดึงดูดความสนใจจากนักท่องเที่ยวให้เดินทางไปชมอย่างเนืองแน่น
นอกจากน้องหมูเด้งที่เป็นเซเลปของสวนสัตว์เปิดเขาเขียวแล้ว ที่นี่ยังมีสัตว์อื่นๆ ที่เป็นดาวเด่น มีความน่าสนใจไม่แพ้กันอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น คาปิบารา สัตว์ฟันแทะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก และเป็นญาติใกล้ชิดกับหนูตะเภา แรดขาว จัดว่าเป็นสัตว์บกที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองรองลงมาจากช้าง คุณแฟลช สล็อตสองนิ้ว เพศผู้ ขวัญใจนักท่องเที่ยว ที่มีความพิเศษในการกินอาหารแบบเอร็ดอร่อย
นกฟลามิงโก้ เป็นนกที่สวยงาม ขนและปากสีชมพู ปัจจุบันสวนสัตว์เปิดเขาเขียวมีนกฟลามิงโก้ที่จัดแสดงอยู่รวมประมาณ 45 ตัว พร้อมได้ออกมาอวดโฉมให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้ชมความสวยงาม ความน่ารักได้ทุกวัน ที่ส่วนจัดแสดงนกฟลามิงโก้ บริเวณโซนแอฟริกา ใครที่ชื่นชอบก็อย่าลืมแวะเวียนมาชมกันได้
บรรยากาศด้านในสวนสัตว์ก็ร่มรื่น เต็มไปด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ ด้วยพื้นที่ที่กว้างขวางก็ทำให้เดินชมกันได้แบบสบายๆ มีการจัดตกแต่งสถานที่ออกเป็นโซนต่างๆ มีสัตว์หลากหลายชนิด พร้อมกับโชว์จากสัตว์ และกิจกรรมให้อาหารสัตว์ ให้สนุกกันได้ตลอดเส้นทาง เป็นภาพน่ารักสุดประทับใจที่นักท่องเที่ยว เด็กๆ ชื่นชอบ และถ่ายรูปเก็บเป็นที่ระลึกกันเพียบ
ผศ.ดร. ป๋วย เล่าว่า สวนสัตว์เขาเขียวมีไฮไลต์เด่นหลากหลาย แน่นอนว่า ‘หมูเด้ง’ ทุกคนอยากไปดูอยู่แล้ว แต่ที่นี่ยังมีสัตว์ต่างๆ ที่หาดูที่อื่นได้ค่อนข้างยาก ไม่ว่าจะเป็น สล็อต ซึ่งถูกพูดถึงและได้รับความสนใจ ทว่าเด็กๆ อาจจะยังไม่เคยเห็นตัวจริง นอกจากนี้ยังได้สัมผัส ‘Forest of Asia’ หรือ กรงนกใหญ่ เพื่อชมและเรียนรู้สัตว์ชนิดต่างๆ จากหลายประเทศในแถบเอเชีย ไม่ว่าจะเป็น ‘นกชาปีไหน’ ซึ่งอยู่ในตระกูลนกพิราบ และถูกมองว่าเป็นญาติสนิทของนกโดโด้ ทั้งถูกใช้เป็นต้นแบบของสิ่งมีชีวิตเพื่อฟื้นคืนชีพนกโดโด้ในอนาคต เรียกได้ว่าการเดินทางในวันนี้ช่วยให้เด็กๆ ได้เข้าใจถึงความหลากหลายของสัตว์ป่าในภูมิภาคเอเชีย และความสำคัญของการอนุรักษ์สัตว์เหล่านี้ในธรรมชาติ
จากนั้นเข้าชม ศูนย์เพาะขยายพันธุ์เสือลายเมฆ ซึ่งเป็นหนึ่งในสัตว์ป่าหายากใกล้สูญพันธุ์ชนิดหนึ่งของไทยและของโลก กระจายตัวอยู่เฉพาะในภูมิภาคเอเชียใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เท่านั้น มาพร้อมลวดลายที่สวยงามและอลังการ โดยที่นี่เป็นหนึ่งในไม่กี่ที่ในโลกที่สามารถเพาะพันธุ์ได้ ถือเป็นอีกหนึ่งไฮไลต์ที่น่าจับตามอง ซึ่งเจ้าหน้าที่ที่ให้คำอธิบายมีความรู้มากๆ อย่างเช่น เสือลายเมฆ จะเล่าถึงวิธีการผสมเทียม การเพาะเลี้ยง หรือนิสัยของเสือได้ชัดเจนจากประสบการณ์ของผู้ที่อยู่ใกล้ชิดกับสัตว์จริงๆ
สำหรับการมาเที่ยวชมภายในสวนสัตว์เปิดเขาเขียว ใครที่ขับรถส่วนตัวมา ก็สามารถขับรถเข้าชมภายในสวนสัตว์ได้เลย โดยจอดซื้อบัตรเข้าชมและจ่ายค่าธรรมเนียมนำรถเข้าสวนสัตว์ที่บริเวณทางเข้า ส่วนใครที่ไม่ได้นำรถมา หรือไม่สะดวกขับรถเข้าไปด้านใน จะเช่ารถกอล์ฟ หรือใช้บริการรถรางชมรอบสวนสัตว์ก็ได้ บนรถจะมีเจ้าหน้าที่คอยให้คำอธิบายในส่วนต่างๆ ของสวนสัตว์ด้วย
เดินทางสู่ ‘โลกใต้ทะเล’
หลังจากเที่ยวชมภายในสวนสัตว์เปิดเขาเขียวกันอย่างเต็มอิ่มแล้ว คณะทัวร์ก็ได้พาน้องๆ เดินทางสู่ สถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล มหาวิทยาลัยบูรพา หรือ พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำบางแสน ซึ่งตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยบูรพา ที่นี่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวโลกใต้ทะเล เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ทางทะเล สิ่งมีชีวิตและความเป็นอยู่ของสัตว์ทะเลชนิดต่างๆ ที่อยู่ในเขตน่านน้ำของไทย
ผศ.ดร. ป๋วย เล่าอีกว่า พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำบางแสน มีหลายอย่างที่เด็กๆ อาจไม่คาดคิดมาก่อน ทำให้ได้เห็นสัตว์น้ำจริงๆ การเรียบเรียงเรื่องราวของที่นี่ทำได้ดี เพราะทำเหมือนกับเดินเข้าไปในทะเล เริ่มต้นจากระบบนิเวศของป่าชายเลน แล้วค่อยๆ เข้าไปที่เขตน้ำตื้น ปะการังน้ำตื้น ปะการังน้ำลึก ไปจนถึงใต้ท้องทะเล และปิดท้ายได้อย่างน่าสนใจด้วยปัญหาสิ่งแวดล้อม ซึ่งปัจจุบันมีปัญหาเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพลดลงอย่างมาก ทั้งเรื่องมลพิษ ไมโครพลาสติก แพลงก์ตอนบลูม (Plankton Bloom) และอื่นๆ พร้อมสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำบางแสนมีจุดไฮไลต์หลายจุดที่น่าสนใจและดึงดูดผู้เยี่ยมชม ไม่ว่าจะเป็น แมงกะพรุนเรืองแสง ผู้เยี่ยมชมจะได้เห็นความน่าทึ่งของธรรมชาติใต้ทะเลในมุมมองใหม่ๆ จากความสวยงามของแมงกะพรุนในขณะที่ล่องลอยไปในน้ำและเรืองแสงอย่างน่าประทับใจ ปลาเศรษฐกิจและปลามีพิษ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการศึกษาเกี่ยวกับระบบนิเวศทางทะเลและการอนุรักษ์สัตว์ทะเลที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ โดยเฉพาะปลาที่อาศัยอยู่ในเขตน่านน้ำของประเทศไทย รวมถึง กิจกรรมให้อาหารปลาและสัตว์น้ำ ที่ผู้เยี่ยมชมจะได้สัมผัสและเรียนรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมการกินของสัตว์ทะเลได้อย่างใกล้ชิด
นอกจากนี้ เด็กๆ ยังได้เรียนรู้ ระบบนิเวศทางทะเล ซึ่งการจัดแสดงนี้จะพาผู้เยี่ยมชมเดินทางไปยังระบบนิเวศต่างๆ ในทะเล เริ่มจากป่าชายเลนไปยังเขตน้ำตื้นและน้ำลึก รวมทั้งศึกษาการอนุรักษ์สัตว์น้ำทะเลที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เช่น ปะการังและเต่าทะเล การเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำบางแสนยังช่วยให้เด็กๆ เข้าใจถึงการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับทะเลและสิ่งมีชีวิตในทะเลที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศทางทะเล และการคุ้มครองทะเลในระยะยาว
สร้างจิตสำนึกอนุรักษ์ธรรมชาติ
กิจกรรมการเรียนรู้นอกสถานที่ของมติชนในครั้งนี้ ไม่เพียงให้ประสบการณ์ที่สนุกสนานและน่าจดจำ แต่ยังช่วยเสริมสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ธรรมชาติและสัตว์ป่า รวมถึงเด็กๆ ยังได้รับความรู้จากการสังเกตพฤติกรรมของสัตว์ในธรรมชาติ การเรียนรู้วิธีการอนุรักษ์และฟื้นฟูสภาพแวดล้อม ตลอดจนเข้าใจถึงความสำคัญของการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพในทั้งป่าและทะเล
ผศ.ดร. ป๋วย เผยว่า ตนรู้สึกมีความสุขและอิ่มเอิบ เพราะได้พาน้องๆ มาเที่ยว ได้เห็นความตื่นเต้นกับสิ่งที่เด็กๆ ได้สำรวจ เด็กหลายคนมีความสุข และเห็นประกายในแววตาชัดเจนว่าตื่นเต้นมาก ได้เห็นในสิ่งที่ปกติไม่ค่อยจะมีโอกาสได้เห็น เช่น สัตว์น้ำแปลกๆ ปะการัง แมงกะพรุนเรืองแสง ปลาต่างๆ ส่วนสวนสัตว์จะมีสัตว์หลากหลายประเภท เช่น สล็อต เมียร์แคต ซึ่งสัมพันธ์กับตัวการ์ตูนที่เด็กๆ เคยได้รับชม ทำให้สนใจธรรมชาติมากยิ่งขึ้น และทำให้ได้มุมมองเกี่ยวกับการรักษ์สิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นด้วย
“มองว่าห้องเรียนปกติไม่ได้เห็นตัวอย่างในธรรมชาติจริงๆ เวลาเรียนอาจจะนึกไม่ออกว่าปลาสิงโตตัวใหญ่แค่ไหน หรือปลาดาวพื้นผิวเป็นอย่างไร หลังจากที่มาถึงได้เห็น พบเจอ สัมผัส ได้เรียนรู้แบบจริงจังจากประสบการณ์จริงๆ ของตนเอง จุดนี้ถือเป็นไฮไลต์ของวันนี้”
ขณะที่ ดร.สมบูรณ์ อาศิรพจน์ ผู้อำนวยการโรงเรียนปัญญาวุฒิกร เผยว่า โรงเรียนปัญญาวุฒิกรเป็นโรงเรียนการศึกษาพิเศษของมูลนิธิช่วยคนปัญญาอ่อนแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ จัดการเรียนการสอนสำหรับเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา และจดทะเบียนเป็นโรงเรียนราษฎร์การกุศล สังกัดสำนักบริหารงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน นับเป็นโรงเรียนราษฎร์การกุศลแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย ที่จัดสอนเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา
ทั้งนี้ โรงเรียนยังไม่เคยได้รับโอกาสที่ดีแบบนี้จากภาคเอกชน ซึ่งตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาได้รับงบประมาณเพียงพอที่จะพาเด็กๆ ไปในที่ใกล้ๆ และไม่ได้ประสบการณ์แบบนี้ สำหรับวันนี้ต้องขอขอบคุณทางมติชน และทีมงานที่ได้ให้โอกาสกับเด็ก ซึ่งมีความตื่นเต้นเป็นอย่างมาก ต้องขอขอบคุณมากๆ เป็นสังคมของความเอื้ออาทรที่ภาครัฐได้รับจากภาคเอกชน
“กิจกรรมนี้ถือเป็นประสบการณ์ที่คิดว่าเด็กกลุ่มนี้ซึ่งเป็นเด็กพิเศษ คงไม่มีใครจัดให้ได้แบบนี้ เพราะเด็กเองก็ไม่ได้มาจากครอบครัวที่มีฐานะ ฉะนั้นการที่เด็กได้มีโอกาสในครั้งนี้ ถือเป็นความประทับใจเป็นอย่างมาก และรู้สึกดีกับภาคเอกชน ที่ยังมองเห็นความสำคัญของเด็กกลุ่มนี้ ที่เป็นเด็กพิการ”
นับได้ว่าการเดินทางครั้งนี้ไม่เพียงเป็นการเรียนรู้นอกห้องเรียนเท่านั้น ทว่ายังเป็นการสร้างความตระหนักถึงความสำคัญในการสร้างสรรค์กิจกรรมช่วยเหลือสังคม รวมถึงสร้างการปลูกฝังทักษะและความรู้ให้กับเยาวชนในการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เตรียมพร้อมสำหรับการเป็นพลเมืองที่รับผิดชอบต่อการอนุรักษ์ธรรมชาติในอนาคต
