‘เพราะการอ่านคือรากฐานของการเรียนรู้ พัฒนา และเติบโตของมนุษย์ในทุกมิติ’ ดังนั้นเด็กทุกคนควรมีโอกาสเปิดหนังสือเล่มแรกตั้งแต่ยังเล็ก เพราะนั่นคือจุดเริ่มต้นของความเสมอภาคในการพัฒนา
จึงเป็นที่มาที่สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สนับสนุนและเสริมศักยภาพให้ จ.ลำปาง พัฒนาเป็นพื้นที่ต้นแบบด้านการสร้างเสริมสุขภาวะทางปัญญา โดยการร่วมกับภาคีเครือข่ายหลายฝ่ายขับเคลื่อน ‘โครงการส่งเสริมการอ่านในเทศบาลตำบลเสริมซ้าย อ.เสริมงาม จ.ลำปาง’ อย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง เพื่อสร้างฐานความรู้สุขภาวะให้กับเด็กปฐมวัย
ดร.จิรพร วิทยศักดิ์พันธุ์ รองประธานคณะกรรมการบริหารแผนคณะที่ 8 สสส. กล่าวถึงการสร้างเสริมสุขภาวะทางปัญญาว่า เป็นกระบวนการหรือกิจกรรมที่ช่วยให้เด็กมีพัฒนาการด้านความคิด ความเข้าใจ และการเรียนรู้ที่เหมาะสมตามวัย โดยมุ่งหวังให้เด็กมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา มีความคิดสร้างสรรค์ และสามารถเรียนรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านการส่งเสริมการอ่านตั้งแต่วัยเยาว์ ผ่าน 3 กลไกสำคัญ คือ 1. ส่งเสริมให้เด็กมีทักษะด้านภาษา การสื่อสาร การจัดการอารมณ์ และการใช้ชีวิตอย่างสุขภาวะดี 2. สนับสนุนชุมชนให้พัฒนาอาสาสมัครร่วมสื่อสารคุณค่าการอ่านผ่านกิจกรรมเล่านิทานและสันทนาการ โดยมุ่งเพิ่มความสัมพันธ์ระหว่างเด็ก ครอบครัว และผู้แวดล้อมเด็ก และ 3. บูรณาการทำงานระหว่างภาคีเครือข่ายและหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ ในการเพิ่มสวัสดิการการอ่านให้เด็กและเยาวชน
“โครงการพัฒนาสุขภาวะเด็กปฐมวัยด้วยการอ่าน จ.ลำปาง มีการรณรงค์ส่งเสริมการอ่านโดยการส่งมอบชุดหนังสือนิทานเพื่อเด็กปฐมวัย (Book Bank) และนิทรรศการเคลื่อนที่ พร้อมเทคนิควิธีการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ส่งผลให้เกิดนักสื่อสารสุขภาวะระดับพื้นที่กว่า 100 คน มีกลุ่มเด็กได้รับประโยชน์ 4,365 คน ในจำนวนนี้เป็นกลุ่มเปราะบาง ด้อยโอกาส และเด็กที่ต้องการความดูแลเป็นพิเศษถึง 735 คน” ดร.จิรพร กล่าว
น.ส.สุดใจ พรหมเกิด ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. อธิบายเพิ่มว่า ในหลายปีที่ผ่านมา เด็กไทยมีพัฒนาการถดถอยลงอย่างมาก โดยเฉพาะหลังจากสถานการณ์โควิด-19 ที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อการเรียนรู้และพฤติกรรมของเด็ก สสส. จึงสนับสนุนโครงการอ่านยกกำลังสุข ปลุกพลัง (กาย-ใจ) พลเมืองเด็ก ร่วมพัฒนาระบบนิเวศวัฒนธรรมการอ่าน ผ่านการสร้างคุณค่าใหม่ (New value) ชวนครอบครัวยุคใหม่เลี้ยงลูกด้วยหนังสือ ‘สื่อแห่งความรัก’ มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มเด็กปฐมวัยให้มีคุณภาพ
“ที่ผ่านมา มีการดำเนินโครงการใน 13 พื้นที่ ครอบคลุม 11 จังหวัดทั่วประเทศ โดยมีเด็กปฐมวัยเข้าถึงโอกาสในการพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้และสุขภาวะสมวัยด้วยหนังสือและการอ่านกว่า 16,000 คน ขณะที่พื้นที่ จ.ลำปาง มีหน่วยงานท้องถิ่นที่ร่วมขับเคลื่อนงานส่งเสริมการอ่าน และบรรจุเป็นนโยบายในข้อบัญญัติและเทศบัญญัติ ปี 2567-2568 จำนวน 24 แห่ง ใน 9 อำเภอ ครอบคลุมเด็กและเยาวชน 4,365 คน” น.ส.สุดใจ กล่าว
