ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยืดเยื้อกำลังกลายเป็นบททดสอบสำคัญของอุตสาหกรรมปิโตรเคมีทั่วโลก ทว่าวิกฤตนี้กลับกลายเป็นจุดเร่งให้ภาครัฐและเอกชนไทยผนึกกำลังเปลี่ยนความท้าทาย ให้เป็นโอกาสในการปฏิรูปโครงสร้างอุตสาหกรรมสู่ความยั่งยืน
ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์ จับมือ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) หอการค้าไทยและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ร่วมด้วยยักษ์ใหญ่ผู้ผลิตปิโตรเคมี จัดงาน ‘เชื่อม Supply ปิโตรเคมีไทย จากต้นน้ำถึงผู้ใช้’ ณ Enterprise Hall อาคาร EnCo Terminal เพื่อรวมพลังบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานเม็ดพลาสติกให้ทั่วถึงทั้งระบบ พร้อมรับมือกับสถานการณ์โลกอย่างมีเอกภาพ
นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ
นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ ฉายภาพสถานการณ์ปิโตรเคมีในปัจจุบันว่า แม้จะเผชิญกับแรงกดดันจากวิกฤตพลังงานและความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์โลก ซึ่งส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่กระทรวงพาณิชย์ได้ใช้เครือข่ายข้อมูลการค้าและติดตามสถานการณ์โลกอย่างใกล้ชิด พร้อมอำนวยความสะดวก ควบคู่กับสร้างความเป็นธรรมให้กับทุกภาคส่วนในห่วงโซ่อุปทาน
ขณะเดียวกัน สำหรับข้อกังวลเรื่องภาวะขาดแคลนเม็ดพลาสติกในตลาด จากการประสานงานกับกลุ่มผู้ผลิตพบว่าปริมาณซัพพลายในระยะนี้ยังคงมีเพียงพอรองรับความต้องการในประเทศ ไม่ได้อยู่ในระดับที่น่ากังวลจนต้องตื่นตระหนก ส่วนประเด็นเรื่อง ‘ราคา’ ที่ขยับตัวตามกลไกตลาดโลก ภาครัฐได้เข้ามามีส่วนช่วยในการบริหารจัดการผ่านมาตรการเชิงรุก ทั้งการกำกับดูแลปริมาณและราคาอย่างใกล้ชิด เพื่อสร้างสมดุลให้ซัพพลายต้นน้ำไหลไปถึงมือประชาชนในราคาที่เป็นธรรมที่สุด
“วิกฤตที่รุกเร้าในวันนี้ ไม่น่ากลัวเท่าความตื่นตระหนก เพราะข้อมูลที่บิดเบือนเพียงนิดเดียว อาจสั่นคลอนห่วงโซ่อุปทานทั้งระบบจนพังทลายได้ พาณิชย์กำลังบาลานซ์สมดุลของห่วงโซ่อุปทานปิโตรเคมี เพื่อให้มั่นใจว่าซัพพลายต้นน้ำจะไหลไปถึงมือประชาชนในราคาที่เป็นธรรมที่สุด” อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ กล่าว
นายเกรียงไกร เธียรนุกุล ประธาน ส.อ.ท.
สอดคล้องกับมุมมองจากภาคอุตสาหกรรม โดย นายเกรียงไกร เธียรนุกุล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ระบุว่า ความท้าทายครั้งนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องต้นทุนพลังงานหรือราคาวัตถุดิบที่ปรับตัวสูงขึ้น แต่สิ่งที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดคือ ‘ภาวะของขาด (Shortage)’ ที่อาจส่งผลกระทบแบบโดมิโน ต่อ 48 กลุ่มอุตสาหกรรมภายใต้ ส.อ.ท. ตั้งแต่โรงกลั่น พลาสติก ชิ้นส่วนยานยนต์ ไปจนถึงบรรจุภัณฑ์อาหารและยา ซึ่งเปรียบเสมือนฟันเฟืองหลักของเศรษฐกิจไทย
ในวิกฤตที่เกิดขึ้น ส.อ.ท. มองว่าเป็นโอกาสสำคัญในการปรับตัวและสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับอุตสาหกรรมไทย ผ่านการพัฒนาระบบข้อมูลกลางเพื่อบริหารจัดการปริมาณสำรองวัตถุดิบให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ขณะเดียวกันยังสนับสนุนให้กลุ่ม SMEs รวมถึงโรงงานต่างๆ เร่งยกระดับการใช้เทคโนโลยี AI และการบริหารจัดการโลจิสติกส์ที่ทันสมัย เพื่อลดการสูญเสียและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางกระแสการทวนกระแสโลกาภิวัตน์ (Deglobalization) ‘แนวทางความยั่งยืน’ ถือเป็นกุญแจสำคัญในการลดการพึ่งพาปัจจัยภายนอก โดย ส.อ.ท. ผลักดันให้มีการกระจายแหล่งนำเข้าวัตถุดิบ และส่งเสริมการใช้วัสดุทดแทน เช่น พลาสติกชีวภาพ (Bioplastic) และพลาสติกรีไซเคิล ควบคู่ไปกับการใช้พลังงานสะอาดภายในประเทศ ซึ่งไม่เพียงแต่จะช่วยบรรเทาผลกระทบจากราคาวัตถุดิบโลกที่ผันผวน แต่ยังเป็นการปรับตัวมุ่งสู่ยุคอุตสาหกรรมสีเขียวที่ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดโลกได้อย่างมั่นคง
“ความจริงใจต่อกันคือหัวใจสำคัญในเวลานี้ ทุกภาคส่วนต้องเปิดเผยข้อมูลผ่าน Dashboard ที่ชัดเจน เพื่อวางแผนบริหารจัดการร่วมกัน และที่สำคัญต้องไม่ใช้คำว่าวิกฤตเป็นโอกาส ในการกักตุนหรือฉวยโอกาส แต่ต้องร่วมมือกันให้ฟันเฟืองอุตสาหกรรมเดินหน้าต่อไปได้” ประธาน ส.อ.ท. เผย
นายสาโรจน์ พุทธธรรมวงศ์ ประธานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการกลุ่มธุรกิจผลิตภัณฑ์เคมีมูลค่าเพิ่ม
บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน)
ขณะที่ผู้ผลิตรายใหญ่ ในฐานะหัวเรือหลักของสายการผลิตอย่าง นายสาโรจน์ พุทธธรรมวงศ์ ประธานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการกลุ่มธุรกิจผลิตภัณฑ์เคมีมูลค่าเพิ่ม บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) หรือ GC ให้ความเห็นว่า สถานการณ์วัตถุดิบพลาสติกในปัจจุบัน สิ่งสำคัญคือการสร้างความเข้าใจพื้นฐานเกี่ยวกับประเภทของพลาสติก คือ โพลิเอทิลีน (PE) ที่ใช้ผลิตฟิล์มถนอมอาหาร ท่อน้ำ และบรรจุภัณฑ์สินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป กับ โพลิโพรพิลีน (PP) ที่ใช้ผลิตกล่องอาหารสำหรับไมโครเวฟ ถุงร้อน และซองบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ซึ่งกระบวนการผลิตสินค้าเหล่านี้ไม่สามารถใช้เม็ดพลาสติกทดแทนกันได้ ผู้ผลิตจำต้องมีการวางแผนการใช้เครื่องจักร รวมถึงวัตถุดิบให้สอดคล้องกับคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดอย่างแม่นยำ
สำหรับศักยภาพการผลิตโพลิเอทิลีน (PE) ภายในประเทศไทย ปัจจุบันมีปริมาณการผลิตที่เพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศ น แม้ในช่วงที่ผ่านมาจะเกิดความชะงักงันจากการนำเข้าเม็ดพลาสติกบางส่วน แต่ผู้ผลิตในประเทศได้เร่งปรับตัวและบริหารจัดการแผนการส่งมอบเพื่อลดผลกระทบต่อกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมอย่างเต็มกำลัง
ทั้งนี้ GC ยึดถือนโยบายความมั่นคงภายในประเทศเป็นอันดับแรก โดยมุ่งเน้นการจัดสรรเม็ดพลาสติกให้เพียงพอต่อความต้องการในประเทศก่อนการส่งออก เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมสามารถผลิตสินค้าอุปโภคบริโภคให้แก่ประชาชนได้อย่างต่อเนื่อง ส่วนสถานการณ์ของเม็ดพลาสติกโพลิโพรพิลีน (PP) ที่อาจมีความตึงตัวบ้างในระยะสั้น บริษัทฯ มีแผนที่จะกลับมาเดินเครื่องหน่วยผลิตวัตถุดิบต้นน้ำ ซึ่งจะช่วยสนับสนุนการผลิต PP ให้แก่กลุ่มผู้ผลิตรายอื่นในอุตสาหกรรม และส่งผลให้ภาพรวมของตลาดเม็ดพลาสติกไทยกลับเข้าสู่สภาวะคลี่คลายในเร็ววัน
“เรามีวัตถุดิบที่เราผลิตเอง และมีสายการผลิตที่ครบวงจรตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ จึงไม่ส่งผลกระทบต่อการส่งมอบผลิตภัณฑ์ตามออเดอร์ และยังคงเดินเครื่องการผลิตเต็มกำลัง เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับคู่ค้าและประชาชนว่าสินค้าอุปโภคบริโภคจะไม่ขาดแคลน” นายสาโรจน์ ทิ้งท้าย
บทสรุปของความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยมีความพร้อมในการรับมือกับคลื่นความผันผวนของเศรษฐกิจโลก ทั้งการรักษาสมดุลซัพพลาย การกำกับราคา ตลอดจนการเร่งปรับโครงสร้างสู่ความยั่งยืน เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมและประชาชนสามารถเข้าถึงสินค้าอุปโภคบริโภคได้อย่างต่อเนื่องและเป็นธรรม
