‘ปัญหายาเสพติด’ ยังคงเป็นเงาทับซ้อนในสังคมไทย โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชนที่เข้าถึงสารเสพติดได้ง่ายขึ้น ท่ามกลางตัวเลขผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตร่วมเพิ่มสูง รวมถึงแนวโน้มคดีที่เกิดจากการเสพพุ่งขึ้นอย่างน่ากังวล สะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของโครงสร้างทางสังคมและระบบป้องกันที่ยังไม่เพียงพอ ขณะเดียวกันราคายาเสพติดที่ถูกลงจนใกล้เคียงกับค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน ยิ่งซ้ำเติมให้ปัญหาขยายตัวและฝังรากลึกมากขึ้น
สถานการณ์ที่น่ากังวลดังกล่าว ส่งผลให้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เร่งผนึกกำลังกับ มูลนิธิศูนย์วิชาการสารเสพติด (มศวส.) และภาคีเครือข่าย จัดเวทีถ่ายทอดบทเรียนภาคประชาชนสร้างชุมชนสุขภาวะและพื้นที่ปลอดภัยจากยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อนำเสนอตัวอย่างความสำเร็จจากการขับเคลื่อนงานในระดับพื้นที่ โดยมุ่งใช้ฐานองค์ความรู้วิชาการร่วมด้วยพลังภาคประชาสังคมในการสร้างภูมิคุ้มกัน พร้อมเปลี่ยนผ่านผู้ป่วยสู่ชีวิตใหม่ ตลอดจนสร้างพื้นที่ปลอดภัยที่ยั่งยืนผ่านกระบวนการทำงานเชิงรุกในทุกมิติ
นายพิทยา จินาวัฒน์ คณะกรรมการบริหารแผนคณะที่ 1 สสส.
นายพิทยา จินาวัฒน์ คณะกรรมการบริหารแผนคณะที่ 1 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดเผยว่า สถานการณ์ปัญหายาเสพติดในปัจจุบันที่ทวีความรุนแรงและซับซ้อนขึ้น ทั้งจากการใช้ยาแบบผสมผสาน รวมถึงการที่ช่วงอายุของผู้เข้าสู่วงจรน้อยลงจนกระจายตัวเข้าสู่ชุมชนอย่างรวดเร็ว สสส. จึงมุ่งลดความต้องการใช้ผ่านกลไกการป้องกันและการบำบัดฟื้นฟู โดยใช้ ‘ชุมชนเป็นฐาน’ เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ลดปัจจัยเสี่ยง ดูแลสังคมให้น่าอยู่ ควบคู่ไปกับการสร้างความเข้มแข็งในระดับรากฐาน
อย่างไรก็ตาม โมเดลการบำบัดดังกล่าว สสส. ได้บูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐและประชาชน โดยถอดบทเรียนจากพื้นที่ต้นแบบกว่าพันแห่งมาพัฒนากระบวนการทำงานให้เข้มแข็ง พร้อมผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายที่เน้นความเข้าใจในคุณค่าความเป็นมนุษย์ ทั้งนี้มีเป้าหมายสูงสุดคือการสร้างสังคมที่ปราศจากการตีตรา เพื่อให้ผู้ที่เคยหลงผิดได้รับโอกาสทางอาชีพและไม่กลับไปสู่วังวนเดิมอีกครั้ง
นอกจากนี้ ยังใช้ยุทธศาสตร์พัฒนา ‘พื้นที่สร้างสรรค์’ เพื่อให้เยาวชนกลุ่มเสี่ยงมีพื้นที่ปลอดภัยในการแสดงศักยภาพ พร้อมปรับทัศนคติจากการมุ่งปราบปรามมาเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืน ผ่านการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ ซึ่งหากชุมชนมีความเข้มแข็งจะสามารถควบคุมและลดโอกาสการเข้าถึงสารเสพติดได้อย่างมีประสิทธิภาพ จนผู้ค้าถอยร่นออกไป
“สสส. มุ่งป้องกันและสนับสนุนให้ชุมชนเป็นฐานสำคัญในการบำบัดฟื้นฟู โดยใช้ความรักและความใส่ใจของพลังพี่น้องประชาชนร่วมกับภาคีเพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัย ผลสรุปจากการถอดบทเรียนสะท้อนให้เห็นชัดเจนว่า สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขาที่ประกอบด้วย ข้อมูลปัญญา พลังสังคม และพลังนโยบาย คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยคลี่คลายปัญหายาเสพติดในปัจจุบันได้” นายพิทยา ทิ้งท้าย
