ในวัยทำงาน เรามักวาดฝันถึงวันเกษียณที่สมบูรณ์แบบ วันที่ได้พักผ่อนหลังจากเหน็ดเหนื่อยมาทั้งชีวิต ได้ออกไปเที่ยวในโลกกว้าง ได้วิ่งรับลมในยามเช้า หรือนั่งดูหลานตัวน้อยวิ่งเล่นในสวนสาธารณะอย่างมีความสุข แต่ในความเป็นจริง เมื่อวันนั้นมาถึง หลายคนกลับต้องเผชิญกับฝันร้ายที่ไม่คาดคิด เมื่อร่างกายเริ่มประท้วง เจ็บป่วยบ่อย เข้าออกโรงพยาบาลเป็นว่าเล่น หรือต้องคอยระวังจนไม่กล้าขยับไปไหน นี่คือเรื่องจริงที่คนไทยจำนวนมากกำลังเผชิญ ในยุคที่เรามีอายุเฉลี่ยยาวนานขึ้น แต่ปีที่แข็งแรง กลับไม่ได้ยาวตามไปด้วย
คำถามสำคัญในวันนี้จึงไม่ใช่แค่ “เราจะอยู่ได้นานเท่าไหร่” แต่คือ “เราจะอยู่อย่างมีคุณภาพได้อย่างไร?” ซึ่งหนึ่งในคำตอบและเครื่องมือทรงพลังที่วงการแพทย์ทั่วโลกยืนยันมาตลอด แต่ผู้ใหญ่อย่างเรามักมองข้ามไปก็คือ “วัคซีน” เกราะป้องกันโรคที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในวัยเด็กอีกต่อไป แต่คือผู้ช่วยคนสำคัญที่จะเข้ามาต่ออายุความสุข และปกป้องช่วงเวลาดีๆ ของผู้ใหญ่และผู้สูงวัยทุกคน
จากเสวนาพิเศษ Healthy Longevity: ภูมิคุ้มกันดี แฮปปี้นาน โดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน ได้แก่ รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี โชติพิทยสุนนท์ ผู้ทรงคุณวุฒิ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี, ผศ. นพ. สิระ กอไพศาล สาขาอายุรศาสตร์โรคต่อมไร้ท่อฯ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และ พญ. สุดา พันธุ์รินทร์ ผู้เชี่ยวชาญนายแพทย์ระดับ 9 สถานเสาวภา สภากาชาดไทย นี่คือสิ่งที่ทุกคนควรรู้และนำไปใช้ได้เลยวันนี้
(รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี โชติพิทยสุนนท์ ผู้ทรงคุณวุฒิ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี)
💉 1. วัคซีนไข้หวัดใหญ่ ทำไมต้องฉีดทุกปี?
หนึ่งในวัคซีนที่คุ้นเคยมากที่สุดคงไม่พ้นวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ซึ่งหลายคนฉีดครั้งเดียวแล้วคิดว่าจบ หรือบางคนเคยฉีดเมื่อ 3-4 ปีก่อนแล้วนึกว่ายังคุ้มกันอยู่ แต่ความจริงที่ รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี ชี้ให้เห็นคือ เชื้อไข้หวัดใหญ่กลายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว เพียงเดือนเดียวก็เปลี่ยนสายพันธุ์แล้ว เพราะเชื้อพยายามปรับตัวเพื่อไม่ให้ตัวเองสูญพันธุ์ นักวิทยาศาสตร์จึงต้องไล่คิดค้นวัคซีนใหม่ทุกปีตามเชื้อที่เปลี่ยนไป อย่างที่ท่านว่า “เชื้อโรคฉลาดไม่แพ้มนุษย์”
ยิ่งเมื่อร่างกายเข้าสู่วัยสูงอายุ ระบบภูมิคุ้มกันจะค่อยๆ อ่อนแอลงคล้ายกับเด็กเล็กอีกครั้ง ทำให้ติดเชื้อได้ง่ายและอาการรุนแรงกว่าคนหนุ่มสาว คนที่มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวาน ความดัน หรือโรคปอด ยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะไข้หวัดใหญ่อาจกลายเป็นปอดอักเสบหรือภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้
เมื่อรู้ว่าตนเองเป็นกลุ่มเสี่ยงที่จำเป็นต้องได้รับภูมิคุ้มกันแล้ว ในเรื่องการเลือกสายพันธุ์ของวัคซีนก็ไม่ต้องกังวลมาก ไม่ว่าจะเป็นแบบ 3 สายพันธุ์ หรือ 4 สายพันธุ์ ประสิทธิภาพการป้องกันโรครุนแรงใกล้เคียงกัน “วัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่ดีที่สุดคือวัคซีนฟรี อันไหนก็ได้ที่ขึ้นทะเบียนแล้ว” รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี เน้นย้ำ และในงาน Thailand Healthcare 2026 ยังมีบริการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีด้วย
นอกจากนี้ หากพิจารณาในแง่ของพฤติกรรมและการรับเชื้อ เราจะพบว่าความเสี่ยงนั้นแบ่งออกเป็นสองแบบที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยกลุ่ม “เสี่ยงเป็น” คือเด็กนักเรียนที่ติดเชื้อง่าย ส่วนกลุ่ม “เสี่ยงตาย” คือผู้สูงอายุที่มักรับเชื้อมาจากเด็กในบ้าน ดังนั้นการฉีดป้องกันจึงสำคัญสำหรับทั้งสองกลุ่ม โดยฉีดปีละ 1 ครั้งตั้งแต่อายุ 6 เดือนขึ้นไป ยกเว้นเด็กที่ฉีดปีแรกต้องฉีด 2 เข็ม ห่างกัน 1 เดือน และผู้สูงอายุที่มีโรครุนแรงมาก เช่น เปลี่ยนไตหรือทำคีโม อาจพิจารณาฉีดปีละ 2 ครั้ง
💉 2. วัคซีนงูสวัด ภัยเก่าที่แฝงอยู่ในตัวคุณตลอดมา
หากคุณเคยเป็นอีสุกอีใสมาก่อน มีข่าวที่ต้องรู้ เชื้อนั้นไม่ได้หายไปไหน เพียงแต่ซ่อนตัวนิ่งๆ อยู่ตามปมประสาทในร่างกาย รอวันที่ภูมิคุ้มกันของคุณอ่อนแอ ไม่ว่าจะจากการอดนอน เครียดสะสม ดื่มเหล้า หรือกินยากดภูมิ แล้วมันก็จะโผล่ออกมาตามเส้นประสาทในรูปของ “งูสวัด”
ผศ. นพ. สิระ ชี้ให้เห็นตัวเลขที่น่าตกใจว่าคนไทยที่อายุเกิน 50 ปี มีเชื้อนี้แฝงอยู่ถึงเกือบ 100% และยิ่งอายุมากขึ้นหรือมีโรคเรื้อรัง อัตราการเกิดงูสวัดก็สูงขึ้นตามด้วย
แต่ความน่ากลัวของโรคนี้ไม่ได้จบลงแค่เรื่องผื่นคัน เพราะสิ่งที่ตามมาอาจรุนแรงกว่านั้นมาก โดยเฉพาะอาการปวดแสบปลายประสาทที่อาจลากยาวเป็นเดือนหรือเป็นปีหลังผื่นหายแล้ว ซึ่งมีข้อมูลระบุว่าความเจ็บปวดนั้นอาจ “เจ็บกว่าตอนคลอดลูกเสียอีก” นอกจากนี้ พญ. สุดา ยังเตือนว่า ถ้างูสวัดขึ้นที่ตาอาจสูญเสียการมองเห็น หากขึ้นที่หูอาจเกิดหน้าเบี้ยวครึ่งซีก ซึ่งเราคาดเดาไม่ได้เลยว่าจะเกิดขึ้นที่จุดไหน
เพื่อไม่ให้ต้องเผชิญกับความทรมานดังกล่าว การฉีดวัคซีนจึงเป็นแนวทางป้องกันที่ดีที่สุด ซึ่งปัจจุบันมีวัคซีนเวอร์ชันใหม่ที่เป็น “เชื้อตาย” แม้จะต้องฉีด 2 เข็ม และอาจมีไข้หรือปวดแขนหลังฉีดมากกว่าวัคซีนทั่วไปเล็กน้อย แต่ ผศ. นพ. สิระ บอกว่าอาการเหล่านั้นหมายความว่าวัคซีนทำงานได้ดี และไม่เคยพบกรณีที่รุนแรงถึงขั้นนอนโรงพยาบาล เมื่อเทียบกับวัคซีนแบบเก่าที่ “เชื้อเป็น” ซึ่งภูมิจะตกหลังครบ 5 ปีและไม่เป็นที่นิยมแล้ว วัคซีนใหม่นี้ป้องกันได้นานถึง 10 ปี ด้วยประสิทธิภาพสูงถึง 80-90% จึงแนะนำสำหรับผู้อายุ 50 ปีขึ้นไปทุกคน
(ผศ. นพ. สิระ กอไพศาล สาขาอายุรศาสตร์โรคต่อมไร้ท่อฯ
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี)
💉 3. วัคซีนนิวโมค็อกคัส เชื้อในคอที่รอวันลงปอด
รู้ไหมว่าเชื้อแบคทีเรียนิวโมค็อกคัสอาศัยอยู่ในลำคอของคนทั่วไปมากกว่า 70-80% โดยไม่ก่อปัญหาในยามปกติ แต่พอร่างกายเริ่มอ่อนแอ ภูมิต่ำ หรือป่วยจากโรคอื่น เชื้อนี้ก็จะฉวยโอกาสลงปอดกลายเป็น ปอดอักเสบ หรือที่น่ากลัวกว่านั้นคือแทรกเข้ากระแสเลือดกลายเป็น โรคติดเชื้อในกระแสโลหิต ซึ่งรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้
รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี อธิบายว่าวัคซีนตัวนี้ในเด็กเล็กจะเรียกว่า “วัคซีน IPD” ป้องกันโรคติดเชื้อลุกลาม แต่ในผู้ใหญ่จะเรียกว่า “วัคซีนป้องกันปอดอักเสบ” เพราะผู้ใหญ่มักได้รับผลกระทบที่ปอดเป็นหลัก
สิ่งที่ทำให้วัคซีนตัวนี้สำคัญยิ่งขึ้นก็คือ เชื้อนิวโมค็อกคัสดื้อยาปฏิชีวนะ มากขึ้นเรื่อยๆ แปลว่าถ้าป่วยแล้วรักษายากกว่าเดิม การป้องกันก่อนจึงคุ้มค่ากว่าการรอให้ป่วยแล้วค่อยรักษา แม้เชื้อจะมีมากกว่า 100 สายพันธุ์ แต่วัคซีนสำหรับผู้ใหญ่เพียง 1 เข็ม ก็ครอบคลุมสายพันธุ์หลักที่พบบ่อยในไทยได้แล้ว ผลข้างเคียงเพียงเล็กน้อย ปวด บวม แดงบริเวณที่ฉีด ทานยาพาราเซตามอลได้โดยไม่ต้องหยุดยาประจำตัว
💉 4. วัคซีนไข้เลือดออก โรคยอดฮิตที่ไม่หายไปไหน
“อยู่คอนโดชั้นสูง ใช่ว่าจะรอด!” หนึ่งในความเข้าใจผิดครั้งใหญ่คือคิดว่ายุงลายอยู่แค่ในสวนหรือแหล่งน้ำขัง แท้จริงแล้ววายร้ายตัวนี้ซ่อนตัวได้แนบเนียนในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ในรองเท้า ตู้เสื้อผ้า ไปจนถึงตามมุมมืดในห้องพักของคุณ
พญ. สุดา เปิดเผยสถิติสุดช็อกว่า ประเทศไทยมีผู้ป่วยไข้เลือดออกพุ่งสูงถึงหลักแสนราย และเซ่นชีวิตไปหลักร้อยคนในแต่ละปี ที่น่ากลัวคือ “อัตราการเสียชีวิตของโรคนี้สูงกว่าไข้หวัดใหญ่” และปัจจุบันสมรภูมิของโรคได้ เปลี่ยนกลุ่มเป้าหมาย จากเด็กไปสู่กลุ่มผู้ใหญ่และผู้สูงอายุมากขึ้น โดยเฉพาะ “ผู้ป่วยเบาหวาน” ถือเป็นกลุ่มเสี่ยงวิกฤตที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงที่สุด
สัญญาณเตือนภัยที่ต้องเฝ้าระวัง หากมีอาการไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว แต่ไม่มีอาการไอ (ซึ่งต่างจากไข้หวัดทั่วไป) ห้ามซื้อยาแก้ปวดทานเองเด็ดขาด เนื่องจากยาแก้ปวดบางกลุ่มจะเข้าไปเร่งให้เกล็ดเลือดต่ำลงและเกิดอันตรายถึงชีวิต สิ่งที่ต้องทำคือรีบพบแพทย์เพื่อเจาะเลือดตรวจทันที โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มักมีพฤติกรรม “ทนพิษไข้” ไม่ยอมไปโรงพยาบาล ซึ่งเป็นเรื่องที่อันตรายอย่างยิ่ง
เพื่อตัดวงจรความสูญเสีย ปัจจุบันมีนวัตกรรม “วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก” ที่รองรับผู้มีอายุตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป ซึ่งควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสม และที่สำคัญอย่าลืมคาถารอดชีวิต “ป้องกันยุงกัด ขจัดยุงเกิด ปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีน”
(พญ. สุดา พันธุ์รินทร์ ผู้เชี่ยวชาญนายแพทย์ระดับ 9 สถานเสาวภา สภากาชาดไทย)
💉 5. วัคซีน RSV ไวรัสที่ทำให้ “ขาไปเดินไป ขากลับอาจนั่งรถเข็น”
เตือนภัยผู้สูงอายุ! RSV ไม่ใช่แค่โรคของเด็กเล็กอีกต่อไป แต่มันอาจร้ายแรงถึงขั้นเปลี่ยนชีวิตคุณได้เพียงไม่กี่วัน ประโยค “ขาไปเดินไป ขากลับนั่งรถเข็น” คือความจริงที่กำลังเกิดขึ้นกับผู้สูงอายุหลายรายเมื่อได้รับเชื้อไวรัสทางเดินหายใจชนิดนี้ ซึ่งคนส่วนใหญ่มักมองข้ามเพราะคิดว่าเป็นเพียงแค่โรคในเด็ก
รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี เปิดเผยข้อมูลสำคัญว่า ในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มอายุ 80 ปีขึ้นไป ร่างกายจะเริ่ม “ลืม” เชื้อ RSV ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อเชื้อได้ไม่ดีเท่าที่ควร ผลลัพธ์คืออาการที่คนหนุ่มสาวอาจไม่แสดงเลย กลับกลายเป็นปัญหาใหญ่สำหรับผู้สูงอายุ เช่น ปอดบวม หอบเหนื่อย และอาจรุนแรงถึงขั้นต้องนอนโรงพยาบาลเป็นเวลานาน
อาการ RSVP คล้ายไข้หวัดใหญ่ สิ่งที่ทำให้เชื้อไวรัสนี้อันตรายยิ่งขึ้นคือ อาการป่วยแยกยากมากจากไข้หวัดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็น ไข้ ไอ เจ็บคอ ทำให้ผู้ป่วยหลายคนไม่รู้ตัวว่าตนเองติดเชื้อ RSV จนกระทั่งอาการทรุดหนัก แต่ปัจจุบันข่าวดีคือ มีชุดตรวจ ATK แบบรวม (Combo Kit) ที่สามารถหาซื้อมาตรวจเองที่บ้านได้ในราคาไม่แพง
พญ. สุดา เผยช่วงเวลาทองในการป้องกัน ช่วงระบาดหลักของ RSV ในประเทศไทยคือเดือน 7-11 (กรกฎาคม-พฤศจิกายน) ดังนั้น การฉีดวัคซีนป้องกันควรทำ “ก่อน” เข้าสู่ช่วงเวลาดังกล่าว เนื่องจากร่างกายต้องใช้เวลา 2-3 สัปดาห์ในการสร้างภูมิคุ้มกัน
💉 6. วัคซีน HPV ไม่ใช่แค่เรื่องผู้หญิง
ปลดล็อกความเข้าใจผิดครั้งใหญ่! “วัคซีน HPV ไม่ใช่เรื่องของผู้หญิงเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป” ถึงเวลาที่สังคมต้องเปลี่ยนมุมมองใหม่ หลังจากที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคยกับวัคซีนชนิดนี้ในฐานะ “ยาป้องกันมะเร็งปากมดลูก” แต่ในความเป็นจริง เชื้อไวรัส HPV (Human Papillomavirus) ติดต่อผ่านทางเพศสัมพันธ์ และเป็นชนวนเหตุของมะเร็งร้ายได้หลายจุด ทั้งมะเร็งอวัยวะเพศ มะเร็งช่องปากและคอหอย รวมถึงโรคติดต่อที่สร้างความทุกข์ทรมานอย่างหูดหงอนไก่ ซึ่งหมายความว่า “ผู้ชาย” ก็ตกเป็นเป้าหมายของโรคร้ายนี้ไม่ต่างกัน
รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี ยืนยันข้อมูลสำคัญระดับโลกว่า ปัจจุบันในวงการแพทย์มีวัคซีนเพียง 2 ชนิดเท่านั้นที่ได้รับการพิสูจน์แล้วว่า “สามารถป้องกันมะเร็งได้โดยตรง” ซึ่งตัวแรกคือวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี (ป้องกันมะเร็งตับ) และตัวที่สองก็คือ “วัคซีน HPV” นี่เอง จึงถือเป็นหนึ่งในนวัตกรรมทางการแพทย์ที่คุ้มค่าสูงสุด ปัจจุบันวัคซีน HPV ได้ถูกบรรจุเข้าสู่สิทธิบัตรทองเรียบร้อยแล้ว โดยผู้หญิงไทยสามารถเข้าถึงการฉีดได้ฟรี และมีสัญญาณที่ดีว่าในอนาคตอันใกล้กำลังจะขยายสิทธิ์ให้ครอบคลุมถึงกลุ่มผู้ชายด้วยเช่นกัน
ชี้ช่องเคลียร์คัต อายุเกิน-เคยมีเซ็กส์แล้ว ก็ยังฉีดได้! พญ. สุดา ออกมาทลายกำแพงความเชื่อเดิมๆ ที่ว่า “ถ้าอายุเกิน 26 ปี หรือเคยมีเพศสัมพันธ์แล้วจะฉีดไปก็ไร้ประโยชน์” โดยคุณหมอย้ำชัดว่า แม้จะผ่านจุดนั้นมาแล้ว การฉีดวัคซีน HPV ก็ยังคงให้ประโยชน์และสร้างภูมิคุ้มกันได้เป็นอย่างดี อย่างไรก็ตาม ทางการแพทย์แนะนำว่าสามารถเริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 9 ปีขึ้นไป และหากได้รับวัคซีน “ก่อนการมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก” จะช่วยให้วัคซีนแสดงประสิทธิภาพในการปกป้องร่างกายได้สูงสุด
บทสรุปจากผู้เชี่ยวชาญ ลงทุนกับสุขภาพวันนี้ เพื่อชีวิตที่ดีในวันข้างหน้า
การดูแลสุขภาพไม่ใช่แค่การกินยาเมื่อป่วย แต่คือการวางแผนล่วงหน้าอย่างชาญฉลาด ทั้งสามแพทย์ผู้เชี่ยวชาญฝากข้อคิดที่ตรงไปตรงมาและนำไปปรับใช้ได้จริง
“ร่างกายที่แข็งแรงต้องประกอบด้วยการกินดี ออกกำลังกาย ได้รับภูมิคุ้มกัน และทำจิตใจให้ผ่องใส สิ่งสำคัญที่ช่วยให้ผู้สูงอายุยืนยาวขึ้นคือวัคซีน” — รศ. (พิเศษ) นพ. ทวี โชติพิทยสุนนท์
“เราป้องกันโรคได้ดีกว่าการรักษา และถ้าโรคไหนเป็นโรคติดเชื้อ วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือวัคซีน มันจะทำให้เรามีอายุยืนยาวอย่างแข็งแรง” — ผศ. นพ. สิระ กอไพศาล
“กินดี นอนดี สุขภาพจิตดี มีกิจกรรม งดเหล้างดบุหรี่ และเติมภูมิคุ้มกันให้ครบ” — พญ. สุดา พันธุ์รินทร์
สูตรนี้ไม่ได้ซับซ้อน แต่ต้องลงมือทำอย่างสม่ำเสมอ เพราะการแก่อย่างมีคุณภาพไม่ได้เกิดขึ้นเอง แต่ต้องวางแผนตั้งแต่วันนี้ ไม่มีวันไหนเหมาะไปกว่านี้อีกแล้ว
ทั้งนี้ งาน “Thailand Healthcare 2026 : Longevity อยู่ดี แฮปปี้นาน” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 25-28 มิถุนายน 2569 เวลา 10.00-19.00 น. ณ สามย่านมิตรทาวน์ ฮอลล์ ชั้น 5 ผู้สนใจสามารถเข้าร่วมงานได้ฟรี เดินทางสะดวกด้วย MRT สถานีสามย่าน ทางออก 2 ซึ่งเชื่อมต่อเข้าสู่สามย่านมิตรทาวน์โดยตรง
