บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) เผยผลสำรวจการรับรู้และความเข้าใจของประชาชนต่อระบบหลักประกันสุขภาพ โดยเฉพาะ “ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ” หรือ “สิทธิบัตรทอง 30 บาท” พบว่าประชาชนส่วนใหญ่รู้จักชื่อสิทธิ หน่วยงานที่รับผิดชอบ และช่องทางติดต่อสอบถามข้อมูลในระดับสูง แต่ยังมีช่องว่างความเข้าใจในรายละเอียดของสิทธิประโยชน์บางเรื่อง ขณะที่ “การลดระยะเวลารอรับบริการ” เป็นเรื่องที่ผู้ตอบเห็นว่าควรเร่งปรับปรุงมากที่สุด ร้อยละ 55.96
การสำรวจครั้งนี้ต่อยอดจากการจัดงาน “Matichon Healthcare” ซึ่งมติชนได้เปิดพื้นที่ให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูล ความรู้ และบริการสุขภาพ พร้อมรับฟังความสนใจและความต้องการของผู้เข้าร่วมงานอย่างต่อเนื่อง โดยพบว่าประชาชนต้องการข้อมูลสุขภาพที่ถูกต้อง เข้าใจง่าย และนำไปใช้ได้จริง โดยเฉพาะข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิรักษาพยาบาลและบริการสุขภาพที่สามารถเข้าถึงได้
อย่างไรก็ตาม ประชาชนแต่ละกลุ่มมีระดับความเข้าใจ พฤติกรรมการรับข้อมูล และความต้องการแตกต่างกัน บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) จึงจัดทำแบบสำรวจนี้ เพื่อศึกษาว่าประชาชนรู้และเข้าใจสิทธิสุขภาพของตนเองมากน้อยเพียงใด รับข้อมูลผ่านช่องทางใด และยังต้องการข้อมูลเพิ่มเติมในประเด็นใด เพื่อนำผลไปพัฒนาเนื้อหาและกิจกรรมด้านสุขภาพให้ตอบโจทย์ประชาชนมากขึ้น
การสำรวจมีผู้ตอบจำนวน 110 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 60.00 กลุ่มอายุที่ตอบมากที่สุดคือ 46-60 ปี ร้อยละ 40.37 รองลงมาคือ 31-45 ปี ร้อยละ 34.86 โดยผู้ตอบร้อยละ 61.82 อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร ร้อยละ 68.18 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี และร้อยละ 59.26 เป็นพนักงานเอกชน
ด้านสิทธิรักษาพยาบาลหลัก ผู้ตอบร้อยละ 58.18 ใช้สิทธิประกันสังคม ร้อยละ 30.91 ใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ และร้อยละ 10.00 ใช้สิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ผลสำรวจนี้จึงสะท้อนการรับรู้ของประชาชนทั่วไปต่อระบบบัตรทอง มากกว่าจะเป็นตัวแทนความคิดเห็นของผู้ใช้สิทธิบัตรทองทั้งหมด
รู้จัก “สิทธิบัตรทอง” ร้อยละ 92.73
ผลสำรวจพบว่า ชื่อที่ประชาชนรู้จักมากที่สุดคือ “สิทธิบัตรทอง” ร้อยละ 92.73 รองลงมาคือ “สิทธิ 30 บาท” ร้อยละ 89.09 และ “หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ” ร้อยละ 65.45 ขณะที่ร้อยละ 90.91 ระบุได้ถูกต้องว่า สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เป็นหน่วยงานบริหารระบบ และร้อยละ 78.18 ทราบว่าสายด่วน 1330 เป็นช่องทางสอบถามสิทธิหรือแจ้งปัญหา
สำหรับการทดสอบความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิบัตรทอง ผู้ตอบร้อยละ 56.37 ได้คะแนนระหว่าง 8-10 คะแนนจากคะแนนเต็ม 10 คะแนน โดยมีความเข้าใจค่อนข้างดีเรื่องช่องทางติดต่อและสิทธิกรณีฉุกเฉิน ร้อยละ 86.36 ทราบว่าสายด่วน สปสช. 1330 ใช้สอบถามข้อมูลและแจ้งปัญหาการใช้สิทธิได้ และร้อยละ 85.45 ทราบว่าผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตสามารถใช้สิทธิ UCEP เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลใกล้ที่สุดได้
อย่างไรก็ตาม ยังมีช่องว่างความเข้าใจเรื่องบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค โดยมีผู้ตอบถูกต้องร้อยละ 52.73 ขณะที่ร้อยละ 47.27 ยังเข้าใจคลาดเคลื่อนหรือไม่แน่ใจ นอกจากนี้ เรื่องสิทธิขอรับเงินช่วยเหลือเบื้องต้นกรณีได้รับความเสียหายจากบริการสาธารณสุข มีผู้ตอบถูกต้องร้อยละ 60.00 และไม่ทราบหรือไม่แน่ใจร้อยละ 29.09 สะท้อนความ
จำเป็นในการอธิบายรายละเอียดและเงื่อนไขการใช้สิทธิให้ชัดเจนขึ้น
โซเชียลมีเดียเป็นช่องทางหลัก
ในช่วง 3 เดือนก่อนตอบแบบสำรวจ ผู้ตอบร้อยละ 70.91 เคยได้รับข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิบัตรทอง ช่องทางที่เข้าถึงมากที่สุดคือเฟซบุ๊กของ สปสช. ร้อยละ 47.27 รองลงมาคือไลน์ออฟฟิเชียลแอ็กเคานต์ สปสช. (@nhso) ร้อยละ 38.18 โทรทัศน์ ร้อยละ 32.73 และเว็บไซต์หรือสื่อสังคมออนไลน์ของสำนักข่าว ร้อยละ 30.91
รูปแบบข้อมูลที่ผู้ตอบได้รับล่าสุดมากที่สุดคือข่าวหรือบทความ ร้อยละ 43.12 รองลงมาคืออินโฟกราฟิกหรือภาพข้อความ ร้อยละ 18.35 สะท้อนว่าสื่อมวลชนยังมีบทบาทสำคัญในการถ่ายทอดข้อมูลสิทธิสุขภาพไปสู่ประชาชน
หลังได้รับข้อมูล ผู้ตอบร้อยละ 46.36 ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม ร้อยละ 40.91 ตรวจสอบสิทธิหรือหน่วยบริการประจำของตนเอง ร้อยละ 33.64 บอกต่อหรือส่งข้อมูลให้ผู้อื่น และร้อยละ 26.36 นำข้อมูลไปใช้เมื่อเข้ารับบริการ แสดงให้เห็นว่าข้อมูลข่าวสารสามารถนำไปสู่การใช้ประโยชน์ในชีวิตจริงได้
เกือบครึ่งไม่พบปัญหา “ลดเวลารอ” โจทย์อันดับ 1
ด้านประสบการณ์ใช้บริการ ผู้ตอบร้อยละ 48.45 ระบุว่าไม่พบปัญหาในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมา ส่วนปัญหาที่พบมากที่สุดคือการรอรับบริการนาน ร้อยละ 27.84 รองลงมาคือปัญหาเรื่องการส่งต่อ ร้อยละ 19.59 และปัญหาข้อมูลหรือขั้นตอนเข้าใจยาก ร้อยละ 11.34
เมื่อให้เลือกเรื่องที่ควรเร่งปรับปรุงไม่เกิน 3 ข้อ ผู้ตอบระบุอันดับหนึ่งคือการลดระยะเวลารอรับบริการ ร้อยละ 55.96 รองลงมาคือการเพิ่มความสะดวกในการเลือกหรือเปลี่ยนหน่วยบริการประจำ และการทำให้ข้อมูลสิทธิประโยชน์เข้าใจง่ายและค้นหาได้สะดวก ซึ่งมีสัดส่วนเท่ากันที่ร้อยละ 49.54 ตามด้วยการยกระดับคุณภาพและมาตรฐานบริการ ร้อยละ 37.61 และการพัฒนาระบบส่งต่อให้ต่อเนื่อง ร้อยละ 35.78
ผลสำรวจครั้งนี้ช่วยให้มติชนมองเห็นทั้งระดับความเข้าใจ ช่องทางรับข้อมูล และประเด็นที่ประชาชนยังต้องการคำอธิบายเพิ่มเติม บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) จะนำข้อมูลไปประกอบการพัฒนาข่าว บทความ อินโฟกราฟิก วิดีโอ และกิจกรรมด้านสุขภาพ รวมถึงต่อยอดงาน Matichon Healthcare เพื่อให้การสื่อสารมีความถูกต้อง เข้าใจง่าย และช่วยให้ประชาชนนำข้อมูลไปใช้ดูแลสุขภาพ ตรวจสอบสิทธิ และเข้ารับบริการได้อย่างเหมาะสม
