หมายเหตุ – สมาคมแห่งสถาบันพัฒนาการเมืองและการเลือกตั้งจัดเสวนา “การเลือกตั้งคุณภาพกับอนาคตประเทศไทยภายหลังการเลือกตั้ง” โดยมีนางสดศรี สัตยธรรม อดีตกรรมการการเลือกตั้ง นายสุขุม นวลสกุล อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยรามคำแหง รศ.ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี หัวหน้าภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมเสวนา ขณะที่นายอิทธิพร บุญประคอง ประธานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ร่วมเปิดงานและบรรยายพิเศษ ณ โรงแรมเซ็นทรา บายเซ็นทารา ศูนย์ราชการและคอนเวนชันเซ็นเตอร์ แจ้งวัฒนะ…
สรอรรถ กลิ่นปทุม
นายกสมาคมแห่งสถาบันพัฒนาการเมืองและการเลือกตั้ง
ผลสำรวจของนิด้าโพล ทำให้ทราบว่าเป้าหมายใหม่ของการเลือกตั้งครั้งนี้ คือ กลุ่มคนรุ่นใหม่จำนวน 5-6 ล้านคน แต่กลุ่มคนรุ่นใหม่เหล่านั้นยังมีความเข้าใจเรื่องการเลือกตั้งน้อยมาก ยังไม่แน่ใจว่ามีบัตรใบเดียวหรือ 2 ใบ ไม่ทราบแม้กระทั่งเวลาลงคะแนนที่ปรับเปลี่ยนจาก 08.00-15.00 น. มาเป็น 08.00-17.00 น. การเลือกตั้งไม่ใช่เพียงแค่ไปใช้สิทธิแล้วจบ แต่มีความหมายต่อการบริหารประเทศ เราไม่มีการเลือกตั้งมานาน 7 ปี วันนี้อำนาจการปกครองกลับมาอยู่ในมือของประชาชน มีผู้สมัครมากกว่าหมื่นคน แต่มีแค่ 500 ตำแหน่ง พรรคการเมืองต้องเลือกคนดีมาเป็นตัวแทนพรรค ขณะที่ประชาชนจะเป็นคนตัดสินว่าใครจะทำหน้าที่แทนเขา
ส.ส.เป็นอาชีพอย่างหนึ่งที่มีความสำคัญ เข้าไปบริหารและกำหนดอนาคตของประเทศ ทุกครั้งที่มีการรัฐประหารสาเหตุหนึ่งมาจาก ส.ส.ไม่มีคุณภาพเข้าไปโกงกินบ้านเมือง วันนี้อำนาจอยู่ในมือประชาชนแล้วต้องคิดให้ดี คนดีไม่ดีมีในทุกสาขาอาชีพ ขอให้เลือกคนดีเข้าไป คนไม่ดีอย่าไปให้โอกาส อย่าเพิกเฉยต่ออำนาจ วาระ ส.ส. 4 ปีก็จริง แต่แทบไม่เคยมีใครอยู่ครบวาระ อาจมีการยุบสภา หรือถูกถอดถอน การเลือกตั้ง ส.ส.จึงเป็นเรื่องสำคัญ อย่ามองเป็นเรื่องกระแส เลือกเพราะแค่ต้องการเปลี่ยน หากต้องการเปลี่ยนขอให้คิดถึงเหตุผลว่าจะทำให้ดีขึ้นอย่างไร อย่าทำเพียงประชดตัวเอง ประชดสังคม จนทำให้ประเทศชาติเสื่อมโทรมลงไป ในการเลือกตั้งจึงต้องมีสติและมีความรอบคอบ ผมอยากเห็นการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นไปด้วยความสุจริตโปร่งใส โดยเชื่อมั่นในองค์กร กกต. เพราะการเลือกตั้งจะไม่มีประโยชน์เลยถ้าคนไม่ยอมรับผลการเลือกตั้ง
อิทธิพร บุญประคอง
ประธานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)
หลังรับทราบผลการสำรวจว่าประชาชนยังไม่ทราบว่าการเลือกตั้งที่กำลังจะมีขึ้นเป็นอย่างไรบ้าง กกต.ต้องเร่งโหมโรงประชาสัมพันธ์ให้มากขึ้น ก่อนปีใหม่นี้จะประชาสัมพันธ์ให้ชัดเจนในทุกๆ ประเด็น รวมถึงการนำคะแนนเสียงของประชาชนมาคำนวณเป็น ส.ส.บัญชีรายชื่ออย่างไร ส่วนประเด็นบัตรเลือกตั้งนั้นจะเป็นครั้งแรก ขอเรียกว่าเป็นบัตรประวัติศาสตร์หรือบัตรไฮบริด ที่ผ่านมาเรามีบัตร 2 อย่างคือ บัตรดั้งเดิม เลือก ส.ส.แบ่งเขต มีตัวเลขกับช่องกากบาท จนกระทั่งปี 44 มี ส.ส.ระบบปาร์ตี้ลิสต์เพิ่มขึ้น บัตรเลือกตั้งจึงถูกศัลยกรรมให้มีหน้าตาแต่งหน้าให้ด้วย มีชื่อและโลโก้ ดังนั้น ในการประชุมลงมติรูปแบบบัตรเลือกตั้ง กกต.อยากเห็นบัตรที่มีทั้งชื่อ โลโก้ และหมายเลข หรือรวมเอาบัตรเลือกตั้งทั้ง 2 แบบมาไว้ในบัตรใบเดียว พิมพ์บัตรแตกต่างกัน 350 เขต เพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชนให้มากที่สุด ทางโรงพิมพ์ยืนยันว่าจัดพิมพ์บัตรได้ตามกรอบเวลา กกต.จึงมีมติให้พิมพ์บัตรแต่ละเขตจะไม่ซ้ำกัน มีทั้งชื่อ หมายเลข และโลโก้
ประเทศไทยมีการปฏิวัติมาแล้ว 13 ครั้ง ทุกครั้งที่มีการเลือกตั้งจะมีเสียงครหาว่ามีการซื้อเสียง ผู้แทนฯที่ได้มาไม่เป็นปากเสียงให้ประชาชนอย่าแท้จริง มีการถอนทุนคืนในรูปแบบต่างๆ จนเป็นที่มาของการยึดอำนาจล้มรัฐบาล ล้มรัฐธรรมนูญฉบับเดิม ภาพประวัติศาสตร์เหล่านั้นเป็นวังวนทางการเมืองไทย 86 ปี จนคนอื่นเรียกกันว่า เป็นประชาธิปไตยแบบไทยๆ ล่าสุดการยึดอำนาจของ คสช.มีประเด็นความขัดแย้งเพิ่มเข้ามา นำไปสู่การตั้งคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ทั้งในส่วนของพรรคการเมือง หน้าที่พลเมือง และบทบาทการจัดการเลือกตั้งของ กกต. ในการเลือกตั้งครั้งนี้ กกต.ตั้งเป้าให้มีผู้ออกมาใช้สิทธิลงคะแนน 80 เปอร์เซ็นต์ และมีบัตรเสียไม่เกิน 2 เปอร์เซ็นต์ นำเทคโนโลยีอากาศยานไร้คนขับ หรือโดรน ตรวจสอบการทุจริตการเลือกตั้ง นอกจากนี้ กกต.ยังสามารถแต่งตั้งเจ้าพนักงานสืบสวน สอบสวน ไต่สวนคดีทุจริตการเลือกตั้ง มีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกันพนักงานสอบสวนเทียบเท่าเจ้าพนักงานปกครองชั้นผู้ใหญ่ และกำหนดมีการคุ้มครองพยาน เงินรางวัลตัวเลข 6 หลัก สำหรับผู้แจ้งเบาะแสที่มีประโยชน์ต่อการดำเนินคดีของ กกต. ซึ่งเงินรางวัลมากกว่าสินจ้างที่รับเพื่อให้ไปลงคะแนน
อำนาจในการสร้างอนาคตของประเทศอยู่ในมือประชาชน ออกมาใช้สิทธิให้มากเป็นประวัติการณ์ จะส่งผลดีต่อการเมืองการปกครอง เพราะทุกอย่างที่ทำมาและเป็นไปเพื่อให้ประชาชนมีโอกาสเป็นเจ้าของประเทศอย่างแท้จริง การเลือกตั้งจะดีได้ กกต.ต้องรับฟังความเห็น ผมจึงติดกระจกรอบบ้านมองตัวเองเพื่อทำให้ดีที่สุด เราไม่ได้เป็นซามูไรทั้ง 7 เป็นแค่ กกต.ทั้ง 7 แต่ถ้างานเยอะก็จะเป็น กกต.เซเว่นอีเลฟเว่นทำงาน 24 ชั่วโมง สำหรับนักการเมืองขอให้รู้แพ้รู้ชนะ หากไม่ได้รับเลือกตั้งครั้งนี้ ขอให้เอาความดีและความอุตสาหะเข้าสู้
สุขุม นวลสกุล
อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยรามคำแหง
ผมผ่านการเลือกตั้งมาหลายครั้ง การเลือกตั้งปี 2500 ไม่มีคุณภาพและไม่มีอนาคตที่สุด มีทั้งไพ่ไฟ พลร่ม รู้ล่วงหน้าว่าจอมพล ป. พิบูลสงคราม ต้องเป็นนายกฯแน่ ๆ ดังนั้น การเลือกตั้งที่มีอนาคตคือการเลือกตั้งที่เรามีสิทธิลุ้น การเลือกตั้งครั้งนี้เรารู้แล้วว่าใครเป็นนายกฯและยังมียุทธศาสตร์ 20 ปีค้ำอยู่อีกชั้น คำว่าการเลือกตั้งของบ้านเราไม่เหมือนที่อื่น ของเราเลือกแค่ผู้แทนฯ ทำให้มีผู้แทนฯมารับฟังเสียงประชาชน การเลือกตั้งจะขาดคุณภาพอย่างสูงเมื่อคนจัดการทำให้การเลือกตั้งบรรลัย เราจึงต้องการให้ กกต.เป็นอิสระ ที่ผ่านมาผมตั้งความหวังกับ กกต.ไว้มาก เพราะอยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ กกต.ทั้ง 7 คน จึงต้องแข็งขัน ไม่ใช่เป็น กกต.แล้วแต่ คสช.จะเรียกประชุม ถ้า กกต.ยอมให้คนอื่นเข้ามายุ่งใบประกันคุณภาพก็ไม่มีเหลือ
การเลือกตั้งครั้งนี้ให้เลือกผู้แทนฯ ส่วนนายกฯไม่ต้องห่วงจัดไว้ให้แล้ว ก่อนหน้านี้นายกฯเกลียดประชานิยม พอกำลังจะเปลี่ยนฐานความนิยมเลยต้องเปลี่ยน เชื่อได้ว่าคนที่เคยศรัทธานายกฯ ในรูปแบบที่ผ่านมาจะมองนายกฯไม่เหมือนเดิม ถ้าพรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) ไม่ชนะ ไม่ได้มาเป็นที่ 1 นายกฯก็ยังต้องพึ่งพิงอำนาจอำมาตยาธิปไตย อย่าลืมว่าพรรค พปชร.มีอยู่แล้ว 250 เสียง เขาต้องการอีกแค่ 176 เสียง ซึ่งได้แน่ ผมไม่คิดว่า พปชร.จะชนะ แต่เขามีเกิน 176 เสียงแน่นอน นายกฯจึงยังปลอดภัยในแง่บริหาร ไม่ต้องพึ่งพิงนักการเมือง ทันทีที่รวมพรรค รวมคะแนนได้เป็นนายกฯ ก็จะมีคนยกป้ายให้เพิ่มอีก จากพรรคภูมิใจไทย ชาติไทยพัฒนา เป็นพรรคทางหนีไฟ นั่นเป็นเพราะพรรคการเมืองมีอุดมการณ์เพื่อเป็นฝ่ายรัฐบาล จะได้ทำประโยชน์ให้ประชาชน ไม่ได้มองว่าอดอยากปากแห้ง นอกจากนี้ผมยังมองว่านายกฯยังมีโอกาสร่วมงานกับพรรคประชาธิปัตย์ นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ อาจจะเป็นอดีตหัวหน้าพรรค อย่างไรก็ตาม การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นแค่น้ำครึ่งแก้วก็ยังดีกว่าไม่มีเลย ถ้าตัดสินใจแบบอยู่กับปัจจุบันก็เลือกผู้แทนฯ แต่ถ้าคิดว่าการเลือกตั้งชี้อนาคตก็เลือกระหว่างจะให้สืบทอดอำนาจหรือไม่ให้สืบทอดอำนาจ
รศ.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี
หัวหน้าภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ
การเลือกตั้งเป็นเครื่องมือที่ออกไปในทาง 3 แพร่ง แพร่งแรก เป็นการเลือกตั้งที่มีคุณภาพเปลี่ยนผ่านไปสู่ประชาธิปไตย แพร่งที่ 2 การเลือกตั้งที่นำไปสู่เขาวงกต เป็นหน้ากากประชาธิปไตยของผู้นำอำนาจนิยม และแพร่งที่ 3 การเลือกตั้งจะเป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤตการเมืองรอบใหม่ จะออกมาในรูปแบบใดขึ้นอยู่กับประชาชนและ กกต. กติกาการเลือกตั้งที่ถูกสร้างขึ้นจะต้องมีคุณภาพ รวมถึงการสร้างเสถียรภาพให้พรรคการเมือง ไม่ใช่ทำให้พรรคแข็งแรงพรรคเดียว แต่ต้องทำให้พรรคมีระบบที่เป็นคุณภาพ ไม่ถูกควบคุมโดยฝ่ายบริหาร ข้อกังวลคือหากประชาชนเลือกไปแล้ว เขาก็หวังให้พรรคที่มีเสียงข้างมากจะเป็นรัฐบาล แต่ชนชั้นนำทางการเมืองอาจต่อรองให้ผลการจัดตั้งรัฐบาลให้ออกมาเป็นอีกอย่าง ถ้าเป็นอย่างนั้นจะลดทอนการความต้องการมีส่วนร่วมของประชาชนในทางการเมือง ไม่เหลือสถาบันทางการเมืองใดเลยที่ประชาชนหวงแหนศรัทธา และอาจนำไปสู่วิกฤตการเมืองรอบใหม่
เมื่อมองไปที่ตัวผู้เล่นทางการเมืองจะเห็นผู้แสดงกลุ่มหนึ่งอยู่นอกกติกา คสช.เป็นผู้ออกแบบกติกา เลือกผู้ร่างกติกา และเป็นผู้เล่นที่เปลี่ยนกติกาได้ระหว่างเกม จึงเป็นผู้เล่นที่ได้เปรียบคนอื่น รวมทั้งยังมี ส.ว. มีที่มาจากนอกกติกา และไม่ควรให้การเลือกตั้งอยู่ในบริบททางการเมืองที่อยู่ภายใต้มาตรา 44 และทหารกับหน่วยความมั่นคง เชื่อว่าประชาชนคาดหวังรัฐบาลผสมที่มีคุณภาพและเสถียรภาพ หวังให้นำนโยบายพรรคการเมืองมาใช้เพื่อตอบโจทย์ปัญหาต่างๆ
สดศรี สัตยธรรม
อดีตกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)
การปฏิวัติของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คมช.) มีบทบาทควบคุม กกต.มากกว่า คสช. แม้ที่ผ่านมาจะมีมาตรา 44 แต่ก็เชื่อว่าคำสั่ง คสช.ที่ 16/61 เรื่องแบ่งเขตเลือกตั้ง เป็นเรื่องที่เราขอร้องเขามากกว่า เป็นเรื่องที่แก้ปัญหาลำบาก ส่วนประเด็นบัตรเลือกตั้งแบบโหลที่หลุดออกมา เนื่องจาก กกต.จะทำบัตรยากมาก การพิมพ์บัตร 350 แบบ มีโอกาสพลาด ถ้าพลาด กกต.ทั้ง 7 คน ต้องโดนก่อน อย่างไรก็ตาม ในการเลือกตั้ง กกต.ต้องเป็นที่พึ่งของประชาชน เพราะการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นเรื่องยาก กกต.เป็นองค์กรที่ต้องชี้ขาดว่าอะไรทำได้ ทำไม่ได้ ครั้งนี้ไม่ค่อยได้ยินเสียง กกต.ทั้ง 7 คน ได้ยินแต่เสียงเลขาธิการและรองเลขาธิการ กกต.
กกต.กลายเป็นตำบลกระสุนตก บางครั้งอาจได้รับคำสั่งอะไรมา แต่ต้องใช้ดุลพินิจว่าคำสั่งใดจะทำให้ติดคุกหรือไม่ ถ้าติดคุกก็อย่าทำ ความกล้าเป็นเรื่องสำคัญ เมื่อไม่กล้าความเสื่อมจะตามมา กกต.ต้องแสดงฝีมืออย่าให้เสียเปล่า ต้องชี้ขาดในสิ่งที่ถูกต้อง การเฉยไม่ทำให้สถานภาพของ กกต.ดีขึ้น อาจถูกมองว่าอ่อนแอ ไม่เป็นองค์กรอิสระอย่างแท้จริง ต้องจัดการเลือกตั้งให้สุจริต เที่ยงธรรม เพื่อชี้ชะตาบ้านเมือง ประชาธิปไตยจะเดินทางไปด้วยดีหรือไม่ขึ้นอยู่กับ กกต.
ประเด็นป้ายหาเสียงที่ห้ามขึ้นภาพบุคคลที่ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพรรคการเมือง เป็นเรื่องที่ กกต.หวังดีไม่อยากให้พรรคการเมืองถูกตีความกฎหมาย กรณีนายชวน หลีกภัย ยังเป็นสมาชิกพรรค การติดภาพทำได้เพราะไม่ใช่การชี้นำ เรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญ การนำภาพที่ถ่ายคู่กับบุคคลที่ไม่ใช่สมาชิกพรรคการเมือง กกต.อาจตีความว่าเป็นการครอบงำพรรคหรือผู้สมัคร เป็นเหตุแห่งการยุบพรรคทันที แต่ที่ผ่านมา กกต.ไม่ได้พูดให้ชัดว่าทำไมจึงใช้รูปนายทักษิณ ชินวัตร และ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ไม่ได้ ส่วนพรรคชาติไทยพัฒนาและชาติพัฒนาจะใช้ภาพนายบรรหาร ศิลปอาชา และ พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ ซึ่งเสียชีวิตไปแล้วถือเป็นปูชนียบุคคล สามารถนำมาใช้ได้ เปรียบเทียบคล้ายกับการนำภาพพระเกจิ เช่น หลวงปู่แหวน หลวงปู่มั่น มาติดในป้าย
