ขึ้นต้นก็ดัดจริตใช้วลีของฝรั่ง Politics is the art of the possible เป็นอมตะวาจา เป็นปรัชญาทางการเมืองอันว่าด้วยการบรรลุวัตถุประสงค์แห่งตนทั้งที่ไม่อยู่ในวิสัยที่เป็นไปได้
ต้องยอมรับว่า เป็นอมตะวลีที่มิใช่คำพังเพย หากเป็นสัจธรรม
กรณีที่ศาลของรัฐบาลจีนได้แก้คำพิพากษาให้ประหารชีวิตนักโทษค้ายาเสพติดชาวแคนาดา ชื่อ Robert Schellenberg นั้น ได้กลายเป็นประเด็นพิพาททางการทูตขึ้นมาโดยพลัน
นายจัสติน ทรูโด นายกรัฐมนตรีแคนาดาได้ประณามรัฐบาลจีนว่า การแก้คำพิพากษาเป็นวัตถุประสงค์ทางการเมือง ใช้กฎหมายพร่ำเพรื่อ สหรัฐได้ทีขี่แพะไล่ สังคมถั่งโถมโหมแรงไฟ
อนุสนธิจากเรื่องที่รัฐบาลแคนาดาได้รับการร้องขอจากสหรัฐให้ทำการจับกุม “เมิ่ง หว่านโจว” รองประธานกรรมการบริหารบริษัทหัวเว่ย เหตุเกิดก่อนการแก้คำพิพากษา
จึงไม่แปลกที่สังคมมองว่าสองประเด็นปัญหามีความเกี่ยวโยงกัน
ปัญหายาเสพติดนั้น เป็นเรื่องที่สังคมรับรู้ร่วมกัน และเห็นพ้องต้องกันว่าเป็นเรื่องที่ต้องกำจัดอย่างเด็ดขาด แต่ต้องแบ่งแยกให้ชัดเจน การเมืองคือการเมือง การค้าคือการค้า การที่ทำเรื่องยาเสพติดให้เป็นการเมือง หรือทำเรื่องการค้าให้เป็นการเมืองนั้น คือ
ดาบสองคม ทำลายผู้อื่นและทำลายตนเอง
2014 Robert ชาวแคนาดา ถูกจับกุมข้อหาลักลอบขนถ่ายยาไอซ์ จำนวน 222 กก. เหตุเกิดที่เมืองต้าเหลียน มณฑลเหลียวหนิง ประเทศจีน
2018 ศาลเมืองต้าเหลียนได้พิพากษาจำคุกเป็นเวลา 15 ปี แต่ Robert ได้ยื่นอุทธรณ์
ล่าสุด วันที่ 14 มกราคม ศาลยกอุทธรณ์ และเพิ่มโทษเป็นประหารชีวิตแทน
แต่ Robert ได้ยื่นฎีกาต่อศาลสูง ขณะนี้คดีอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล
การแก้คำพิพากษาจากจำคุก 15 ปีให้เป็นประหารชีวิตนั้น เกิดขึ้นหลังจากกรณีที่ “เมิ่ง หว่านโจว” ถูกจับเพียง 1 เดือนเศษเท่านั้น เงื่อนเวลาคือจุดอ่อนไหว “จัสติน ทรูโด” จึงเกิดความเคลือบแคลงสงสัยว่า การตัดสินของศาลมีวัตถุประสงค์ทางการเมือง
ได้เคยสนทนากับหัวหน้าทีมทนายความที่ทำหน้าที่แก้ต่างคดี “แก๊งออฟโฟร์” เมื่อปี 1998 เขาเล่าให้ฟังว่า คดีสำคัญทางการเมืองนั้น ศาลจะทำหน้าที่ตามคำสั่งของพรรค ทนายความก็ต้องอยู่ในอาณัติ การพิจารณาเป็นเพียงพิธีการเท่านั้น เพราะธงคำตอบมีอยู่แล้ว
จึงน่าเชื่อว่า คดี Robert เตรียมฌาปนกิจได้ ณ บัดนี้
คดียาเสพติดเป็นเรื่องร้ายแรง คำสั่งประหารชีวิตเป็นเรื่องที่ชอบแล้ว แต่เหตุใดศาลของจีนจึงมีคำสั่งให้จำคุก 15 ปีเมื่อ 2018 แต่มาแก้การลงโทษจำคุกให้เป็นประหารชีวิตหลังจากที่ “เมิ่ง หว่านโจว” บุตรสาวเถ้าแก่หัวเว่ย ถูกจับกุมที่แคนาดา และ Robert ก็เป็นชาวแคนาดา
กรณีเป็นการทำลายภาพลักษณ์ของพรรคคอมมิวนิสต์และรัฐบาลจีน
เป็นที่ประจักษ์ว่า ศาลของจีนไม่มีอิสระในการพิจารณาอรรถคดี ทั้งที่เป็นองค์กรอิสระ
ปฏิเสธมิได้ว่า ศาลของจีนก็คือไม้ประดับนั่นเอง เพราะเจตนาไม่บกพร่อง
ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน รัฐบาลจีนได้ลงโทษคดียาเสพติดของชาวต่างชาติในสถานเบา แต่การลงโทษชาวแคนาดาอย่าง Robert เป็นไปในทางตรงกันข้าม “จัสติน ทรูโด” นายกรัฐมนตรีแคนาดาจึงตั้งข้อสังเกตว่า เป็นวัตถุประสงค์ทางการเมือง สังคมก็มองในทำนองเดียวกัน
หลังจากที่รัฐบาลสหรัฐได้ร้องขอให้แคนาดาทำการจับกุม “เมิ่ง หว่านโจว” ที่สนามบินแคนาดา รัฐบาลจีนก็ทำการจับกุมชาวแคนาดา 2 คน โดยตั้งข้อกล่าวหาว่าทำลายความมั่นคงของประเทศ สังคมมองว่า กรณีเป็นการล้างแค้นแคนาดา เพราะพฤติกรรมบ่งชี้
ประเด็นเป็นความขัดแย้งระหว่างจีนและสหรัฐโดยตรง ส่วนแคนาดาถือว่าตกกระไดพลอยโจน แต่ก็ย่อมแสดงถึงความละอ่อนทางการเมืองของ “จัสติน ทรูโด” อีกทั้งขาดแคลนบุคลากรที่จะทำการประสานงานกับจีน เพราะจีนไม่นิยม The rule of law หากเลื่อมใส The rule of man จึงมีปัญหา เป็นปัญหาที่แคนาดาต้องกลายเป็นเครื่องมือทางการเมืองของสหรัฐ
กรณีที่จับกุมชาวแคนาดา 2 คนนั้น รัฐบาลจีนก็ไม่เคยปฏิเสธว่ามิใช่การล้างแค้น
การที่สหรัฐร้องขอให้ประเทศพันธมิตรทำการสกัดเทคโนโลยีระบบ 5จี ของ “หัวเว่ย” นั้น ชัดเจนยิ่งว่า เป็นพฤติการณ์ที่นำการเมืองมาแทรกแซงการค้า “เมิ่ง หว่านโจว” ถูกกล่าวหาว่ากระทำละเมิดการคว่ำบาตรอิหร่าน ก็คือปัญหาการเมืองโดยตรง แคนาดาติดมลทินไปด้วย
โลกเราวันนี้ มากด้วยปัญหา สับสนวุ่นวาย การเมืองการค้ายากที่จะแบ่งแยก ก็เพราะคนที่ประสงค์ต่อผลทางการเมือง เช่น “โดนัลด์ ทรัมป์” เป็นอาทิ น่าจะถือว่าเป็นหนึ่งในตัวการที่ทำให้สถานการณ์วุ่นวาย “สี จิ้นผิง” ก็ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน แต่เขาก็ไม่เคยแสดงอาการก้าวร้าว หรือเคาะโพเดียม หรือชี้นิ้วสั่งสอนประชาชนด้วยบุคลิกภาพที่บาดตาบาดใจแต่อย่างใด
และแม้ทรัมป์มีนิสัยมุทะลุ แต่เขาก็มาจากการเลือกตั้งโดยชอบด้วยกฎหมายตามระบอบประชาธิปไตย ซึ่งต่างกับบางคนอยากเป็นผู้นำแต่ไม่ลงเลือกตั้ง อยากเป็นนักว่ายน้ำแต่กลัวตัวเปียก ซึ่งเป็นความขัดแย้งทางจิต หลักจิตวิทยาเรียกว่า Approach Avoidance Conflict !
ศ.ชยานันต์ ศุกลวณิช
