มนุษย์หรือคนเราเมื่อเกิดมาแล้วคงจะมิมีผู้ใดปรารถนาที่จะให้ร่างกายของตนเป็นผู้พิการ หรืออวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายต้องสูญเสียการทำงาน หรือที่เรียกว่าพิการที่ไม่สามารถจะทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันได้อย่างปกติ ความพิการส่วนหนึ่งเป็นความผิดปกติทางพันธุกรรมที่มีมาตั้งแต่กำเนิด แต่ก็มีความพิการอีกหลากหลายประเภทที่มาจากเหตุอื่นหลังจากเกิดมามีชีวิตแล้ว
คนพิการเก้าประเภทที่กระทรวงศึกษาธิการได้มีประกาศไว้เพื่อเป็นหลักการในการพิจารณาเข้าสู่ระบบการศึกษาก็คือ บุคคลที่มีความบกพร่องทางการเห็น การได้ยิน สติปัญญา ทางร่างกายหรือการเคลื่อนไหว ทางการเรียนรู้ การพูดและภาษา พฤติกรรมหรืออารมณ์ ออทิสติกและพิการซ้อน
เมืองไทยเราได้มีพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2556 ที่ได้ประกาศไว้ในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2556 ในจำนวน 35 มาตรา ก็เพื่ออำนวยความสะดวกในชีวิตให้แก่คนพิการประเภทต่างๆ ให้เขาสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างปกติ ซึ่งก็มีทั้งหน่วยงานของรัฐและองค์กรเอกชนที่ต้องทำงานสอดคล้องประสานกัน โดยเฉพาะในมาตรา 13/1 ที่ได้ระบุไว้ว่า ในการตรวจสอบการได้รับสิทธิประโยชน์ของคนพิการตามที่กฎหมายกำหนด เมื่อสำนักงานพบว่าหน่วยงานของรัฐ องค์กรเอกชน หรือบุคคลใด ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบ ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามที่กฎหมายกำหนด ให้สำนักงานแจ้งหน่วยงานของรัฐ องค์กรเอกชน หรือบุคคลดังกล่าวให้ปฏิบัติตามที่กฎหมายกำหนด…
ในข้อเท็จจริงหนึ่งเราท่านที่มีสมาชิกญาติในบ้าน ครอบครัว หรือมีเพื่อนฝูงคนที่รู้จักกันเป็นคนพิการที่อยู่ในสังคมไทยเรา เขาเหล่านั้นมีความพิการของร่างกายที่มีความแตกต่างกันไป บางคนก็ตาบอด หูหนวก พิการแขนขา คนพิการหลายคนได้มีความรู้ความสามารถศักยภาพในการดำรงอยู่ในสังคมอย่างไม่เดือดร้อนและยังประโยชน์ให้สังคมได้อย่างน่าชื่นชม อาทิ ศ.วิริยะ นามศิริพงศ์พันธุ์ ที่ตาบอดทั้งสองข้าง มองไม่เห็น แต่มีความรู้ความสามารถเป็นอาจารย์ที่สอนทางด้านกฎหมายที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และทำงานด้านสังคมสงเคราะห์อื่นๆ
ในช่วงงานสวรรคตของในหลวงรัชกาลที่ 9 ได้มีนักร้องตาบอดคนหนึ่งที่ชื่อน้องฟา พัทธนันท์ ได้ร้องเพลงในหลวงของแผ่นดินให้เราท่านได้รับฟังกันทั้งแผ่นดิน น้ำเสียงการร้อง ท่าทาง อารมณ์ได้แสดงให้เห็นถึงความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ไทย หลายคนได้ฟังเพลงของนักร้องตาบอดคนดังกล่าวอดที่จะน้ำตาซึมออกมาอย่างไม่รู้ตัว นอกจากนั้นยังมีครูหนุ่มคนหนึ่งที่ตาบอด หลายคนเรียกเขาว่า “ครูไอซ์” หรือดำเกิง มุ่งธัญญา ที่ได้เรียนจบในระดับเกียรตินิยมอันดับ 1 ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้สอบบรรจุเข้ารับราชการสอนหนังสือในโรงเรียนแห่งหนึ่ง เรื่องราวของเขาถูกนำเสนอในสื่อหลายประเภท
เราท่านที่ได้รับรู้เรื่องราวข้อมูลของเขาแล้วก็รู้สึกชื่นชมและถูกกล่าวขานถึง การเป็นคนพิการที่มิได้เป็นภาระของสังคม…
ตัวเลขของคนพิการในเมืองไทยเราจากกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เมื่อสิ้นสุดเดือนกันยายน 2561 เป็นเพศชายมีจำนวน 1,059,198 คน เพศหญิง มีจำนวน 963,283 คน โดยแบ่งเป็นคนพิการในกรุงเทพมหานคร 87,847 คน ภาคกลาง 414,321 คน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 821,113 คน ภาคใต้ 235,212 คน และภาคเหนือ 454,466 รวมคนพิการทั้งประเทศ 2,022,481 คน ในตัวเลขของคนพิการเราท่านจะเห็นได้ว่า ภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือมีจำนวนสัดส่วนของผู้พิการจำนวนมาก ตัวเลขดังกล่าวช่วงที่ผ่านมารัฐบาลหรือหน่วยงานของรัฐได้ให้ความสนใจในการพัฒนาคุณภาพชีวิตเขาเหล่านั้นอย่างทั่วถึงในคุณภาพชีวิตเป็นอย่างดีหรือไม่
คนพิการประเภทหนึ่งก็คืออวัยวะขาพิการ แต่แขนและส่วนอื่นยังใช้งานได้ เราท่านจะเห็นเขาออกมาขายลอตเตอรี่ของรัฐบาลโดยนั่งรถของผู้พิการอยู่ริมถนนนอกปั๊มน้ำมัน ถนนบางแห่งอยู่ระหว่างการก่อสร้าง เขาเหล่านั้นต้องนั่งอยู่กลางแสงแดดตลอดทั้งวัน ความเสี่ยงจากรถขนาดใหญ่เฉี่ยวชนหรือการต้องทนต่อแสงแดด การรับประทานอาหารการขับถ่ายก็อาจจะไม่ได้รับความสะดวก คำถามหนึ่งอาจจะตรงไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบเขาโดยตรงที่ว่า ระบบงานของคนพิการที่ดูเสมือนไร้ซึ่งเมตตาธรรมกับความเป็นธุรกิจเอกชนจะมีหนทางที่จะช่วยชีวิตเขาได้แค่ไหนอย่างไร…
สินค้าหรือผลิตภัณฑ์ของผู้พิการที่ได้มีการผลิตด้วยทักษะฝีมือ ความรู้ความสามารถเมื่อนำออกสู่ระบบตลาดการขายดูเสมือนว่าจะไม่ได้รับความสนใจหรือใส่ใจจากผู้ซื้อ ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นสินค้าที่มิได้อยู่ในความต้องการของตลาด ผู้ซื้อส่วนหนึ่งอาจจะมองว่าการซื้อหรือสนับสนุนสินค้าของคนพิการอาจจะเนื่องด้วยความเมตตาสงสาร หรือต้องการสนับสนุนช่วยเหลือเขาเหล่านั้นให้มีกำลังใจในการผลิตสินค้าต่อไป ห้างสรรพสินค้าชั้นนำทั่วเมืองไทยเราแทบจะไม่มีสินค้าของคนพิการเข้าจำหน่ายให้ลูกค้า อาจจะเป็นคำถามที่ต้องการคำตอบจากผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง…
สถานที่ท่องเที่ยวหรือวัด โรงเรียน มหาวิทยาลัย ศาสนสถานหรือสิ่งที่อำนวยความสะดวกในระดับพื้นฐานของชีวิตสำหรับคนพิการในสังคมไทยเรา นับว่าถูกกล่าวขานทั้งในสังคมไทยเราและสังคมของนานาชาติที่ว่า ที่จอดรถของคนพิการในห้างสรรพสินค้าหรือที่สาธารณะถูกละเมิดจากผู้คนปกติทั่วไป ทางเดินรถเข็น ห้องน้ำสำหรับคนพิการ
แม้กระทั่งหน่วยงานราชการเอกชนหลายแห่งก็ยังไม่ได้รับความสะดวก มิอาจจะรวมถึงการสมัครงานและการรับเขาเหล่านั้นเข้าทำงาน ความก้าวหน้าในตำแหน่งหน้าที่ เงินเดือน สวัสดิการของชีวิต…
ผู้เขียนใคร่ขอนำประเทศที่มีรัฐสวัสดิการสำหรับคนพิการอยู่ในระดับดี อาทิ ประเทศออสเตรเลีย รัฐบาลมีการเสริมเรื่องสิทธิเสรีภาพ ศักดิ์ศรีและความเท่าเทียมของประชากรในชาติ มีกฎหมายห้ามกีดกันการจ้างงาน คนพิการในประเทศประสบความสำเร็จในการทำงานมากกว่าหนึ่งในสาม สามารถพัฒนาให้เป็นพนักงานในระดับมืออาชีพ รัฐมีค่าเดินทางประจำวัน สนับสนุนค่าจ้างงาน
ประเทศอังกฤษในระดับมหาวิทยาลัย ผู้พิการสามารถขอทุนการศึกษาจากมหาวิทยาลัยโดยตรงและจากรัฐบาลได้ มหาวิทยาลัยขนาดใหญ่จะมีศูนย์สำหรับนักศึกษาพิการ ออกค่าใช้จ่ายในหอพัก การเรียน สุขภาพ อาชีพและการจ้างงาน ประเทศญี่ปุ่นมีอาคารสถานที่เพื่ออำนวยความสะดวกให้คนพิการในสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินหลายแห่ง มีลิฟต์ ทางลาดชันสำหรับผู้ที่ใช้รถเข็น มีรถเมล์สายพิเศษสำหรับคนพิการ มีเส้นสีเหลืองเบรลล็อกเพื่อผู้พิการทางสายตา ห้องน้ำสาธารณะทุกรูปแบบ อักษรเบรลตามสถานที่ต่างๆ
ประเทศสิงคโปร์ รัฐบาลได้นำเทคโนโลยีมาพัฒนาเพื่อช่วยเหลือคนพิการมีศูนย์ Tech Able Centre อำนวยความสะดวกให้คนพิการผ่านบริการให้คำปรึกษาและประเมินผล ตลอดถึงจัดหาสิ่งอำนวยความสะดวกและช่วยการทำงานของคนพิการ สำหรับประเทศสหรัฐอเมริกามีการออกแบบเป็น Universal design มีทางลาดสำหรับรถเข็น ผู้พิการมีสิทธิเข้าร่วมการเข้าชมการแข่งขันกีฬา มีที่นั่งสำหรับดูละครเวที รัฐมีงบประมาณสำหรับคนพิการเป็นการเฉพาะ
การเลือกตั้งที่จะเกิดขึ้นในสังคมไทยเราในเร็ววันข้างหน้านี้ ประชากรของคนพิการที่มากกว่าสองล้านคนเศษ เขาเหล่านั้นสามารถไปใช้สิทธิในฐานะประชาชนไทยคนหนึ่งอย่างสะดวกในการเลือกตั้งทั้งสถานที่จอดรถ ทางรถเข็นสำหรับผู้พิการ ห้องน้ำ คูหาสำหรับเข้ากาบัตร การเมืองไทยที่ผ่านมาแทบจะไม่มีผู้แทนราษฎรที่เป็นผู้พิการเข้าไปทำหน้าที่แทนคนพิการทั้งประเทศ พรรคการเมืองหรือนักการเมืองบางคนในช่วงการหาเสียงเพื่อขอคะแนนให้กับตนเองหลายๆ คนให้คำมั่นสัญญาว่าจะจัดสรรงบประมาณ พร้อมทั้งนโยบายสำหรับคนพิการเป็นการเฉพาะ ในรายการโทรทัศน์หลายช่องมิได้มีล่ามแปลภาษาสำหรับคนหูหนวก เขาเหล่านั้นได้รับทราบข้อมูลข่าวสารอย่างรอบด้านเกี่ยวกับการเลือกตั้งในครั้งนี้ด้วยหรือไม่…
คุณภาพชีวิตของคนพิการที่เป็นคนไทยเราอาจจะรวมถึงคนพิการที่เป็นเพื่อนบ้านใกล้เคียง ดูเสมือนจะถูกละเลยทั้งจากนักการเมือง บุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเขาทั้งหลายในข้อเท็จจริงหนึ่งก็คือในแต่ละปีจะมีผู้พิการรายใหม่เกิดขึ้นในสังคมไทยเราปีละกว่าหนึ่งแสนคน ทั้งจากอุบัติเหตุในเทศกาลต่างๆ การขับขี่ที่ดื่มน้ำเมาประมาท หลายๆ คนที่พิการขาทั้งสองข้างเราท่านมิได้เคยได้พบเห็นรถขับเคลื่อนนำเขาไปในสถานที่ต่างๆ ที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพ หากใครได้มีโอกาสไปในบางประเทศที่ประเทศเขาเหล่านั้นมีรัฐสวัสดิการอยู่ในระดับดี อุปกรณ์เครื่องมืออื่นๆ รถเข็นที่จะนำพาเขาไปจะมีความแตกต่างจากเมืองไทยเรา
การแข่งขันที่จะต้องใช้ทั้งทักษะความสามารถ ความแข็งแรงทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจของคนพิการ เราท่านที่ได้ติดตามชมการแข่งขันกีฬาของคนพิการในระดับนานาชาติ คนพิการที่เป็นคนไทยเราก็มีความสามารถมิได้แตกต่างจากคนต่างชาติมากนัก สิ่งหนึ่งในสังคมไทยเราที่มิได้นำเสนอในแวดวงของคนพิการก็คือ การมีกีฬาประเภทต่างๆ ที่คนพิการสามารถจะแข่งขันกันในภูมิภาคต่างๆ หรือในระดับประเทศ กีฬาเป็นกิจกรรมหนึ่งที่ช่วยในเรื่องของคุณภาพชีวิตทั้งเป็นการบำบัดเยียวยารักษาชีวิตของเขา
สิ่งหนึ่งที่เราท่านมิได้พบเห็นก็คือ คนพิการทั้งตาบอด หูหนวก แขนขาพิการ เป็นอาชญากรก่อคดีร้ายแรงที่เป็นอันตรายต่อชีวิตของผู้คนทั่วไป อาจจะรวมถึงมีคนพิการในประเภทต่างๆ ต้องเดินไปศาลในการรับการพิจารณาคดี หรืออาจจะมองไปถึงที่คุมขัง ผู้ต้องขัง นักโทษที่อยู่ในเรือนจำ เราท่านไม่ค่อยได้พบเห็นถึงภาพดังกล่าว ความพิการของร่างกายอาจจะเป็นส่วนหนึ่งที่มิอาจจะไปกระทำในสิ่งที่ผิดต่อศีลธรรมอันดีของประเทศหรือกฎหมายของบ้านเมือง…
คนพิการของเมืองไทยเราคนหนึ่งที่เหล่านักศึกษาธรรมะและปฏิบัติธรรมะเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีนั่นก็คือ อาจารย์กำพล ทองบุญนุ่ม เขาต้องอยู่ในความพิการทางกายกว่ายี่สิบปี ในระหว่างนั้นได้ถูกเชิญไปเป็นวิทยากรในการแสดงธรรมอยู่บ่อยครั้ง รวมถึงการจัดรายการวิทยุชมรมคนรักธรรมะ ที่ได้พูดถึงหลักธรรมโดยเฉพาะการมีสติทุกขณะลมหายใจ ให้มีการเจริญสติออกจากความทุกข์แม้กายพิการ แต่ใจไม่ทุกข์พิการ การลาออกจากความทุกข์ด้วยธรรมะ การตายและการฌาปนกิจเผาศพของเขาอยู่ในบรรยากาศของหลักธรรมคำสอนและการเข้าถึงธรรมชาติท่ามกลางทุ่งลานป่าเขาธรรมชาติ
ผู้พิการหญิงวัยรุ่นคนไทยคนหนึ่งที่เป็นเหยื่อของรถไฟฟ้าของประเทศสิงคโปร์ได้ทับขาทั้งสองข้างเมื่อแปดปีที่แล้ว (พ.ศ.2554) ขณะไปเรียนซัมเมอร์คอร์ส ภาษาอังกฤษ ก็คือน้องธันย์ ณิชชารีย์ เป็นเอกชนะศักดิ์ ตลอดระยะเวลาแห่งการต่อสู้คดีเรียกร้องความเป็นธรรม สิ่งหนึ่งที่เราท่านสัมผัสได้จากเขาก็คือ รอยยิ้มของใบหน้าและพลังแห่งการมีชีวิตอยู่พร้อมทั้งให้กำลังใจผู้อื่น หัวใจที่มิได้ย่อท้อ มองโลกในมุมบวกทำให้เขาและครอบครัวได้รับความชื่นชมจากสังคม
ผู้พิการหรือคนพิการในนิยามทางกายภาพอาจจะมองถึงการสูญเสียอวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งของชีวิตไป ในผู้คนปกติของใครบางคนถึงแม้นว่าร่างกายปกติดีแต่จิตใจ จิตวิญญาณของเขาพิการในหลากหลายบริบท โดยเฉพาะว่าที่นักการเมืองไทยเราบางคนที่คาดหวังว่าตนเองและพรรคจักได้รับการเลือกตั้งในวันเวลาที่จะมาถึงนี้ เราท่านจะมีวิธีการตรวจสอบความพิการของนักการเมืองบางคนเช่นไร…
เฉลิมพล พลมุข
