ข่าวดีล่าสุดของวงการสื่อมวลชนระดับโลกแต่อยู่ใกล้ๆ บ้านเราคือ สองนักข่าวชาวพม่าสังกัดสำนักข่าวรอยเตอร์ได้ออกจากคุกแล้ว
รอยเตอร์นับวันที่ทั้งสองถูกจับกุมและเข้าไปนอนในคุกตั้งแต่ปลายปี 2560 ปาเข้าไป 511 วัน
ถ้าเทียบกับบทลงโทษที่ศาลตัดสิน 7 ปี อาจพูดได้ว่าไม่นานเกินไป แต่สำหรับคนที่คิดว่าการทำข่าวของทั้งสองไม่น่าจะถูกดำเนินคดีตั้งแต่ต้น การติดคุกเกือบปีครึ่ง ถือว่านานมาก
นายวา โล และ นายจอ โซ อู ได้รับการปล่อยตัวครั้งนี้ก่อนกำหนด เป็นอานิสงส์มาจากวาระการอภัยนักโทษของประธานาธิบดี
การได้รับอิสรภาพไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดเป็นเรื่องดีทั้งนั้น แต่การหาทางคุ้มครองถึงเสรีภาพสื่อที่ถูกคุกคามในกรณีนี้ก็เป็นเรื่องที่ต้องพูดต่อ
ฮิวแมนไรท์วอทช์ องค์กรสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ แถลงยินดีกับข่าวนี้ แต่ก็ย้ำว่านักข่าวทั้งสองคนไม่ควรถูกจับกุมตั้งแต่แรกแล้ว
นักข่าวพม่าทั้งสองเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก ไม่ใช่เพราะร่วมขึ้นปกนิตยสารไทม์ในฐานะบุคคลแห่งปี 2561 ได้รางวัลมากมาย รวมถึงพูลิตเซอร์ สุดยอดรางวัลทรงเกียรติของวงการหนังสือพิมพ์สหรัฐอเมริกา
แต่เพราะความโชคร้ายที่ยังมีกฎหมายตั้งแต่ยุคอาณานิคมเล่นงานการทำงานของสื่อมวลชนได้อยู่
ทั้งสองถูกตั้งข้อหาครอบครองเอกสารที่ฝ่าฝืนกฎหมายความลับทางราชการ และเจตนาที่จะส่งข้อมูลนี้ต่อให้กับสื่อมวลชนต่างชาติ ข้อหาดังกล่าวนี้มีโทษจำคุกสูงสุด 14 ปี
ยังดีที่ความพยายามสกัดกั้นข้อเท็จจริงของกองทัพไม่เป็นผล เมื่อรายงานและภาพที่ทั้งสองบุกเข้าไปทำข่าวเรื่องหลุมศพขนาดใหญ่ที่พบในหมู่บ้านอินดิน
ที่รัฐยะไข่ เผยแพร่ผ่านสำนักข่าวรอยเตอร์ไปทั่วโลก
คำร่ำลือที่ว่าชาวบ้านโรฮิีนจาถูกปราบปรามไม่ใช่คำบอกเล่า หรือเรื่องที่พูดกันลอยๆ อีก เมื่อภาพที่เห็นทหารจับชายชาวโรฮิีนจา 10 คนไพล่หลังมานั่งเรียงกัน ตามมาด้วยภาพร่างไร้ลมหายใจของทั้งสิบถูกฝังลงไปในหลุมรวมกัน
หลักฐานที่ชัดเจนนี้ทำให้กองทัพดำเนินคดีกับทหารที่ร่วมกระทำผิด แต่นักข่าวทั้งสองก็ยังถูกทางการใช้กฎหมายเล่นงานต่อไปจนถูกตัดสินจำคุกครบทุกศาล
การยึดกฎหมายเพื่อความมั่นคงเหนือข้อเท็จจริง ทำให้รัฐบาลพลเรือนของพม่าต้องแลกกับการถูกวิจารณ์อย่างหนัก
พม่าติดอันดับ 138 ดัชนีเสรีภาพสื่อประจำปี 2562 จัดทำโดยองค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน (RSF) วัดผลจากเหตุการณ์ในปี 2561 จาก 180 ประเทศทั่วโลก โดยอยู่ในกลุ่มโซนแดง หรือประเทศที่สถานการณ์สื่อมีความยากลำบาก
คะแนนที่ย่ำแย่ลงนี้ ไม่เพียงมาจากกรณีของสองนักข่าวรอยเตอร์ หากยังรวมนักข่าวอื่นๆ อีกหลายสิบคนที่ถูกดำเนินคดีทางอาญาที่เกี่ยวข้องกับการนำเสนอข่าว
ดังนั้น การที่สองนักข่าวรางวัลพูลิตเซอร์พ้นคุกออกมาจะเป็นเรื่องดี แต่ก็ถือว่าดีเพียงเสี้ยวเดียว
ส่วนไทยแลนด์ มีอันดับอยู่ใกล้เคียงกันที่ 156 เนื่องจากยังมีกฎของ คสช.ควบคุมอยู่ อีกทั้งยังมีกฎหมายความมั่นคงไซเบอร์เพิ่มเข้ามา
เสรีภาพสื่อก็คล้ายๆ กับประชาธิปไตย คือต้องต่อสู้ดิ้นรนกันต่อไป
