หน้าแรก บทความ จริยธรรมการวิ...

จริยธรรมการวิจัย:ครึ่งลิงครึ่งคน

24.04.21 | 14:05 น.

ความเป็นมนุษย์หรือคนที่มีชีวิตอยู่ในโลกนี้ ย่อมต้องมีสิ่งที่ต้องมาเกี่ยวเนื่องแห่งความเป็นชีวิตตั้งแต่ก่อนที่ความเป็นคนจะเกิดขึ้นแล้วก็ดำเนินไปแห่งนัยยะตลอดชีวิตถึงแม้กระทั่งหลังความตาย สิ่งหนึ่งที่ถูกตั้งคำถามสำหรับมนุษย์ก็คือ มนุษย์เป็นแหล่งรวมแห่งความเป็นศูนย์กลางของสรรพสิ่งหรือไม่ มนุษย์มีความสามารถที่จะท้าทายกฎแห่งธรรมชาติได้จริงหรือไม่

เร็ววันมานี้นักวิทยาศาสตร์ นักวิจัยได้มีงานวิจัยที่อาจจักทำให้ผู้คนทั่วไปสงสัย ตั้งคำถามและอาจจะติดตามกรณีงานวิจัยดังกล่าวหากมีความสำเร็จแล้ว ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ หรือมนุษย์กับสัตว์ สิ่งแวดล้อมจักมีการปรับเปลี่ยนไปจริงหรือไม่ งานวิจัยดังกล่าวก็คือ การสร้างตัวอ่อนที่มีเป็นครั้งแรกของโลกก็คือ การสร้างความเป็นครึ่งลิงครึ่งคน…

ในเรื่องราวดังกล่าวสื่อของประเทศสเปนได้นำเสนอถึงนักวิทยาศาสตร์ได้มีการเพาะเลี้ยงตัวอ่อนที่มีเซลล์ของมนุษย์และลิงอยู่ในร่างเดียวกัน โดยมีการทดลองในห้องปฏิบัติการแห่งหนึ่งของประเทศจีน เพื่อที่จะหลีกเลี่ยงกฎหมาย ระเบียบทางจริยธรรมที่ได้มีการสั่งห้ามกระทำการดังกล่าวในหลายๆ ประเทศทั่วโลก

ศาสตราจารย์ฮวน คาร์ลอส อิซปิซูอา เบลมอนเต นักวิจัยของสถาบันซอลค์ (Salk Istitute) ของรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา ได้ร่วมกับนักวิจัยด้านวานรวิทยาของประเทศจีนในการสร้างตัวอ่อนดังกล่าว เพื่อสร้างอวัยวะที่เป็นอะไหล่ที่จำเป็นของมนุษย์อาทิ ตับ ไต หรืออวัยวะอื่นที่มีความจำเป็นของมนุษย์เพื่อช่วยในการรักษาโรคหรือรักษาชีวิตไว้ให้ยาวนาน (bbc.com)

บริบทแห่งการวิจัยดังกล่าวมิได้มีการดำเนินการเป็นครั้งแรกของโลก แต่มีงานวิจัยที่มีมาก่อนหน้านี้ อาทิ นักวิจัยของประเทศญี่ปุ่นได้ทำการวิจัยระบบสเต็มเซลล์ ปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดของมนุษย์เข้าไปในหนู การบำบัดหรือรักษาโรคแบบใหม่ที่ใช้กระแสไฟฟ้าในระดับอ่อนๆ แตะใบหูเพื่อช่วยในการชะลอวัย หรือการใช้ระบบเทคนิคทางการแพทย์หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านหัวใจของมนุษย์ ใช้กระแสไฟฟ้าช่วยเรื่องหัวใจสั่นหรือการเต้นผิดที่ปกติซึ่งในสังคมไทยเราก็มีระบบนี้เพื่อการรักษาผู้ป่วยดังกล่าว

Advertisement

การวิจัย “ครึ่งลิงครึ่งคน” นี้รัฐบาลของประเทศญี่ปุ่นได้อนุมัติหรือเห็นชอบให้นักวิทยาศาสตร์ได้มีการทดลองเลี้ยงตัวอ่อนครึ่งคนครึ่งลิงในหนูทอดลองได้ รวมถึงอนุญาตให้ตัวอ่อนไคเมราเติบโตได้จนกระทั่งกำหนดที่จะคลอด ในงานวิจัยดังกล่าว ดร.อเลฮันโดร เด ลอสแองเจลิส จากมหาวิทยาลัยเยล สหรัฐอเมริกา ได้มีความเห็นต่องานวิจัยดังกล่าวที่ว่า มีความเป็นไปได้สูงในการสร้างตัวอ่อนที่จะพัฒนาไปสู่การรักษาโรคประสาท อัลไซเมอร์ สมองเสื่อมบางชนิด หรือการตั้งสมมติฐานแห่งอวัยวะร่างกาย พฤติกรรมทั้งลิงและคนในบางอย่างอาจจะมีบางระบบที่คล้ายคลึงหรือมีสภาพแห่งความเหมือนที่อาจจักเป็นจริงในบางอย่าง…

ก่อนหน้านี้ไม่นานช่วงเดือนพฤศจิกายน พ.ศ.2561 ได้มีนักวิจัยชาวจีนได้ประกาศถึงที่สามารถสร้างทารกจากการตัดต่อพันธุกรรมได้เป็นความสำเร็จครั้งแรกของโลกซึ่งเป็นเด็กหญิงฝาแฝดโดยใช้เทคนิคอาร์ไอเอสพีอาร์ (CRISPR) เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีหรือต้องกลายเป็นผู้ป่วยโรคเอดส์ และในช่วงต่อมาในเดือนเมษายน พ.ศ.2562 นักวิทยาศาสตร์ชาวจีน ได้มีการปลูกถ่ายพันธุกรรมสมองของคนในลิงได้จนประสบความสำเร็จโดยการตัดต่อพันธุกรรม ผลงานดังกล่าวที่รับผลตามมาก็คือ พบว่าลิงมีระบบความทรงจำได้ในระยะสั้นและมีเวลาการตอบสนองในระยะสั้นเช่นกัน…

ความท้าทายในงานวิจัยดังกล่าวที่ผ่านระบบการคิด คำนวณและพยากรณ์ล่วงหน้าถึงการฉีด
สเต็มเซลล์ (เซลล์ที่มีความสามารถในการพัฒนาเป็นเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกาย) ของคนจำนวน 25 เซลล์เข้าไปในตัวอ่อนของลิงพันธุ์เล็ก (Macaque) ในจำนวน 132 ตัว โดยพบว่าภายในยี่สิบสี่ชั่วโมง เซลล์ของคนสามารถเติบโตในตัวอ่อนของลิงได้ทั้งหมด และเมื่อผ่านไปสิบวัน ตัวอ่อนพันธุ์ผสมเริ่มตายลง
โดยเหลือเพียง 103 ตัว และเมื่อผ่านไปสิบเก้าวันพบว่ามีตัวอ่อนที่ผ่านการผสมพันธุ์รอดเพียงสามตัวเท่านั้น

มนุษย์เราที่มีชีวิตอยู่ในโลกนี้ส่วนหนึ่งหลายชีวิตเมื่อมีความพร้อมทั้งทางเศรษฐกิจ ตระกูล ชื่อเสียงเกียรติยศ รูปร่างหน้าตาสติปัญญาสมองความรู้ความสามารถในลักษณะพิเศษอย่างใดอย่างหนึ่ง บางคนก็มีความต้องการอยากจักดำรงในเผ่าพันธุ์ของตนเองทั้งการกระทำชีวิตร่างกายทั้งผิวพรรณ หน้าตาอวัยวะต่างๆ กับระบบเทคโนโลยีสมัยใหม่ทางการแพทย์ การชะลอวัยการยืดชีวิตให้ยาวนาน รวมถึงการที่ต้องการชีวิตใหม่ในครอบครัวทั้งการทำเด็กหลอดแก้ว อิ๊กซี่ กิฟต์ ก็เป็นที่นิยมของคนในสังคมไทยเราและชาวต่างชาติ

ข้อเท็จจริงหนึ่งที่เราท่านอาจจักตั้งข้อสงสัยหรือคำถามที่อาจจักมิได้รับคำตอบก็คือ ความสะดวกสบายของมนุษย์เราในสังคมปัจจุบันนี้ทั้งการดื่ม กิน เสพใช้สอยตั้งแต่ลืมตาตื่นขึ้นมาจนกระทั่งหลับนอนไป ระบบเทคโนโลยี อาหาร ยา เวชภัณฑ์ พาหนะ อาวุธที่เข้าทำลายมนุษย์ด้วยกันล้วนผ่านงานวิจัย ทดลอง ทดสอบ ติดตามและอนาคตของสิ่งดังกล่าว ประสิทธิผลของสิ่งดังกล่าวหลายอย่างได้กลายมาเป็นสิ่งที่ทำลายความเป็นมนุษย์เสียเอง อาทิ ภาวะแห่งโลกร้อน อากาศ น้ำ ดินที่ส่งผลต่อชีวิตของคนทั้งโดยตรงและอ้อม ได้ก่อให้เกิดคำถามที่ว่าสิ่งใดถูก-ผิด ควร-มิควร…

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 ที่ได้ตราไว้เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ.2560 ในจำนวน 279 มาตรา ในหมวด 6 แนวนโยบายแห่งรัฐ ในมาตรา 69 ได้ระบุไว้ว่า รัฐพึงจัดให้มีและส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และศิลปวิทยาการแขนงต่างๆ ให้เกิดความรู้ การพัฒนาและนวัตกรรม เพื่อความเข้มแข็งของสังคมและเสริมสร้างความสามารถของคน
ในชาติ

มาตรา 71 ตอนหนึ่งที่ระบุถึง รัฐพึงให้ความช่วยเหลือเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ยากไร้และ
ผู้ด้อยโอกาส ให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ และคุ้มครองป้องกันมิให้บุคคลดังกล่าวถูกใช้ความรุนแรงหรือปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม รวมตลอดทั้งให้การบำบัด ฟื้นฟูและเยียวยาผู้ถูกกระทำการดังกล่าว รวมถึงการจัดสรรงบประมาณ รัฐพึงคำนึงถึงความจำเป็นและความต้องการที่แตกต่างของเพศ วัยและสภาพของบุคคล ทั้งนี้ เพื่อความเป็นธรรม

ในหลักการดังกล่าวของรัฐธรรมนูญได้มีบริบทเพื่อนำไปสู่กฎหมายอื่นๆ ระเบียบปฏิบัติ คำสั่ง ข้อบังคับอื่นๆ ให้หน่วยงานของรัฐ องค์กรที่ต้องรับผิดชอบต่อคุณภาพชีวิตของคนในชาติในภาพกว้าง วันเวลาแห่งการประกาศใช้รัฐธรรมนูญที่อยู่ในรัฐบาลของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีของเมืองไทยเรา ที่ถูกตั้งคำถามถึงงานวิจัยที่โดดเด่นส่งผลถึงคุณภาพชีวิตประชากรในภาพรวมที่สามารถแข่งขันกับประเทศเพื่อนบ้านเรา เราท่านได้พบถึงการนำเสนอในระดับโลกหรือไม่ หรือว่าผู้นำของประเทศจักแก้ปัญหาให้ผ่านไปเฉพาะหน้าในโครงการลดแลกแจกแถมในวันเวลาที่ผ่านไปหรือไม่…

กระทรวงที่เกี่ยวเนื่องกับระบบการอุดมศึกษาที่ก่อกำเนิดใหม่เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ.2562 ก็คือกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ซึ่งมีภารกิจทั้งการเรียนการสอน พัฒนาชุมชน วิจัยเพื่อนำไปสู่การพัฒนาประเทศให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงของโลก วันเวลานี้บทบาทหนึ่งของสถาบันการอุดมศึกษาก็คือ การใช้พื้นที่พักของมหาวิทยาลัยเป็นศูนย์พักฟื้น (Hospitel) ให้แก่ผู้ติดเชื้อโควิด-19 เป็นสิ่งหนึ่งที่ได้รับการตอบรับและชื่นชมจากสังคมส่วนหนึ่ง

งานวิจัยที่เกิดขึ้นกับบุคลากรทั้งของรัฐ เอกชนในสังคมไทยเรา ข้อเท็จจริงหนึ่งก็คือ มีงานวิจัยส่วนหนึ่งที่มิได้ตอบสนองต่อความต้องการที่แท้จริงของปัญหาสังคมและประเทศชาติมากนัก งานวิจัยส่วนหนึ่งถูกเก็บไว้ในหอสมุดของสถาบันการศึกษา หรือหน่วยงาน มิอาจจักรวมถึงพฤติกรรมของผู้วิจัยที่คัดลอก เนื้อหาสาระระบบการวิจัยมาเป็นของตน การรับเงินงบประมาณของรัฐที่อาจจักมิได้ตอบโจทย์ของปัญหาที่แท้จริง มิอาจจักรวมถึงงานวิจัยที่เป็นประโยชน์ในระดับประเทศชาติหรือมวลมนุษยชาติในภาพรวม

การวิจัยที่เกี่ยวเนื่องแห่งความเป็นมนุษย์ ที่ต้องใช้ชีวิตแห่งความมีชีวิต ความเป็นความตาย ความเจ็บป่วยไข้ ทดลองในการใช้ยา เวชภัณฑ์ เครื่องมือเทคโนโลยีทางการแพทย์ การผ่าตัด โดยเฉพาะโรคเรื้อรังที่อาจจักหมดหวังในทางการแพทย์ ญาติพี่น้องของผู้ป่วยที่ต้องการยืดชีวิตของผู้ป่วยไว้ดูเสมือนว่าจักเป็นเส้นทางที่ย้อนแย้งกัน อะไรสิ่งใดคือความเหมาะสมทั้งระบบกฎหมาย จริยธรรมทางการแพทย์และจริยธรรมใน
การวิจัย

การวิจัยในมนุษย์หรือคนที่มีหลักการถึงความชอบธรรมทั้งกฎหมาย จารีตประเพณี วิถีปฏิบัติรวมถึงจริยธรรมในการวิจัยดูจะละม้ายคล้ายคลึงที่ว่าปากว่าตาขยิบ ทองไม่รู้ร้อน ชั่วช่างชีดีช่างสงฆ์ โดยนำชีวิตแห่งความเป็นมนุษย์เป็นเดิมพันวันเวลาที่ผ่านมาหลายชีวิตได้จบชีวิตไปนับไม่ถ้วน อะไรคือความชอบธรรมของกฎหมาย ศีลธรรม จริยธรรมที่แท้จริง…

เฉลิมพล พลมุข