สะพานแห่งกาลเวลา : มนุษย์กับสมอง

(ภาพ-jesse orrico/unsplash)

องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์แต่เดิมบอกเอาไว้ว่า สมองของคนเรานั้นเจริญเติบโตขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งยุติการเติบโตลงเมื่ออายุราว 20 ปี

หลังจากนั้น เมื่ออายุเกิน 20 ปีขึ้นไป สมอง ก็จะเริ่มเสื่อมถอย กระบวนการประมวลผลเพื่อการ “ตัดสินใจ” ของเราจะเริ่มช้าลงตามลำดับ

ด้วยเหตุนี้ นักวิทยาศาสตร์จึงสรุปเป็นบรรทัดฐานเรื่อยมาว่า คนที่อายุเกิน 40 หรือ 50 ปี จะสมองช้ากว่า คนหนุ่มสาวที่เพิ่งเติบโตเป็นผู้ใหญ่สมบูรณ์ในวัย 20 เศษ

ข้อสรุปนี้ส่งผลต่ออีกหลายๆ เรื่องในชีวิตจริง อย่างเช่น การตัดสินใจจ้างงาน หรือการตัดสินชี้ขาดการเลื่อนตำแหน่งหน้าที่การงาน เป็นต้น

Advertisement

แต่ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย ไฮเดลเบิร์ก ในประเทศเยอรมนี นำโดย มิสชา ฟอน เคราส์ เพิ่งเผยแพร่ผลการศึกษาวิจัยจากการวิเคราะห์ข้อมูลจำนวนมาก ที่แสดงให้เห็นข้อเท็จจริงในทางตรงกันข้าม

กล่าวคือ สมองของคนเราจะไม่เสื่อมลงหลังจากอายุเกิน 20 ปีแต่อย่างใด แต่จะยังคงความฉับไวแหลมคมเอาไว้จนกระทั่งถึงอายุ 60 ปี หลังจาก 60 ปีไปแล้วเท่านั้น สมองถึงจะเริ่มต้นเสื่อมถอยลง

ข้อสรุปใหม่นี้ได้จากการวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการทดสอบมาตรฐานในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่มาก คือราว 1.2 ล้านคน อายุระหว่าง 10 ปี เรื่อยไปจนถึง 80 ปี ที่สมัครใจเข้าร่วมในการทดลองครั้งนี้

Advertisement

อันที่จริงการทดลองครั้งนี้เดิมทีพุ่งเป้าไปศึกษาวิจัยเรื่อง ความโน้มเอียงทางชาติพันธุ์ ในช่วงอายุต่างๆ มากกว่าจะเป็นการศึกษาวิจัยเรื่องศักยภาพทางสมอง แต่ก็ใช้แบบทดสอบมาตรฐานที่เป็นที่ยอมรับกันมาก่อนหน้านี้ในการทดสอบ เรียกว่า “ค็อกนิชัน เบส เทสต์” เหมือนอย่างที่ใช้ในการศึกษาความเสื่อมของสมองก่อนหน้านี้

การทดลองดังกล่าว อยู่บนสมมุติฐานที่ว่า กระบวนการตัดสินใจอย่างหนึ่งอย่างใดของคนเรา เป็น
กระบวนการคิด ใคร่ครวญ พิจารณาข้อมูลที่มีอยู่อย่างต่อเนื่องในสมอง จนได้ข้อสรุปที่แน่ใจแล้วจึงตัดสินใจ เรียกกันว่ากระบวนการประมวลผล (information processing) ของสมอง

ในการทดลอง กลุ่มตัวอย่างที่เข้าร่วมจะถูกร้องขอให้จำแนก ภาพ หรือ คำ อาทิ ให้บอกว่าภาพใบหน้าที่เห็น เป็นภาพคนขาว หรือ คนดำ หรือให้จัดหมวดหมู่คำใดคำหนึ่ง ว่า ดี หรือ เลว เป็นต้น โดยผู้ที่เข้าร่วมในการทดลองต้องกดปุ่มใดปุ่มหนึ่งเพื่อตอบ

ผลของการทดลองดูเหมือนจะออกมาสนับสนุนข้อสรุปเดิม กล่าวคือ ระยะเวลาที่ใช้ในการแสดงปฏิกิริยาของคนจะเร็วขึ้นเรื่อยๆ ในวัยเด็ก เยาวชน แล้วจะไปหยุดลงในช่วงอายุราว 20 ปี จากนั้นเมื่ออายุมากขึ้นก็จะเริ่มช้าลง ซึ่งทำให้นักวิจัยก่อนหน้านี้สรุปเอาว่า สมองของคนที่อายุเกินกว่า 20 ปีขึ้นไป ประมวลผลข้อมูลที่เห็นและที่มีอยู่ในสมอง “ช้าลง”

ซึ่ง ฟอน เคราส์ ระบุว่า ไม่ใช่เช่นนั้น

ฟ อน เคราส์ ยืนยันว่า การตัดสินใจ “กดปุ่ม” ช้าลงของคนที่อายุเกินกว่า 20 ปีขึ้นไป ไม่ได้เกิดขึ้นจากความเร็วหรือสปีดในการประมวลผลของสมองช้าลง
แต่ “อาจจะ” เกิดขึ้นเพราะ ยิ่งอายุมากขึ้น คนเรา จะยิ่งต้องการ “ความแน่นอน” มากขึ้นก่อนที่จะตัดสินใจ ข้อมูลเชิงภาพ (จากการมองเห็นด้วยดวงตา) ส่งต่อไปยังสมอง ช้าลง และ ผู้ที่สูงวัยขึ้นจะใช้เวลานานขึ้นกว่าจะเกิดปฏิกิริยาทางกายภาพ คือ การขยับเอื้อมมือไปกดปุ่ม

เมื่อนำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์ ฟอน เคราส์ บอกว่า ความเร็ว ในการประมวลผลของสมอง เร่งเร็วขึ้นไปจนกระทั่งอายุ 20 เศษ และคงอยู่ในระดับสูงอยู่อย่างต่อเนื่องไปจนกระทั่งถึงอายุ 60 ปี

“ก่อนที่จะถึงอายุสูงขนาดนั้น ความเร็วในการประมวลผลข้อมูลของสมองในการปฏิบัติตามภารกิจในการทดลองนี้ แทบไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ” ฟอน เคราส์ ระบุ
เขาบอกต่อว่า

“คนเราจะยิ่งระมัดระวังมากขึ้นในการตัดสินใจเมื่ออายุเริ่มมากขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาด ในเวลาเดียวกัน กระบวนการประมวลข้อมูลเพื่อสั่งการให้ร่างกายแสดงออก (motor processes) ก็ยิ่งช้าลงเรื่อยๆ เมื่ออายุมากขึ้น”

แต่กระบวนการประมวลผลข้อมูลของสมองไม่ได้ช้าลงแต่อย่างใด

ทีมวิจัยของฟอน เคราส์ เชื่อว่า ข้อสรุปนี้สามารถนำไปปรับใช้กับการปฏิบัติภารกิจอื่นๆ อีกหลายอย่างในส่วนที่เป็นภารกิจซึ่งเกี่ยวกับ “ความเข้าใจ” (cognitive tasks) ได้ แต่ชี้ว่า การสูงอายุขึ้น อาจส่งผลกระทบต่อการทำภารกิจอื่นๆ อีกบางส่วนได้ เช่น ส่วนที่ต้องพึ่งพา ความจำ (memory) เป็นต้น

โรเจอร์ แรทคลิฟฟ์ นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยแห่งรัฐโอไฮโอ ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับการวิจัย ชี้ว่า
ผลการวิจัยหลายชิ้นเคยได้ผลลัพธ์ทำนองนี้มาก่อน
แต่เป็นแค่งานวิจัยขนาดเล็กๆ

การที่งานวิจัยขนาดใหญ่เช่นนี้ ให้ผลลัพธ์เดียวกันเช่นนี้ จึงช่วยสนับสนุนแนวความคิดใหม่เรื่องสมองได้เป็นอย่างดี

และอาจส่งผลถึงการเปลี่ยนแปลงในการใช้ชีวิตของมนุษย์ในอนาคตด้วยอีกต่างหาก

ไพรัตน์ พงศ์พานิชย์

QR Code
เกาะติดทุกสถานการณ์จาก Line@matichon ได้ที่นี่
Line Image