หน้าแรก บทความ สรุปสถานะทางก...

สรุปสถานะทางกฎหมายระหว่างประเทศของทหารรับจ้าง

27.05.22 | 18:01 น.

ตามที่ปรากฏเป็นข่าวว่าสถานการณ์ที่มีการสู้รบในยูเครนนั้น มีการกล่าวอ้างหรือกล่าวหาว่าประเทศคู่ขัดแย้งทั้งสองฝ่ายมีการใช้ทหารรับจ้างเข้ามาเกี่ยวข้องนอกเหนือจากกำลังทหารหลัก จึงเป็นเรื่องที่น่าสนใจเกี่ยวกับสถานะทางกฎหมายระหว่างประเทศของทหารรับจ้าง ซึ่งพอสรุปได้ว่า ทหารรับจ้าง (Mercenary) คือ บุคคลที่เข้าร่วมสงครามโดยมีส่วนร่วมโดยตรงในการสู้รบ มิได้มีเชื้อชาติหรือสังกัดในกองทัพคู่สงคราม แต่เข้าร่วมรบโดยวัตถุประสงค์หรือแรงจูงใจส่วนตัวหลัก คือ ค่าจ้างที่สูงมากหรือสูงกว่าทหารในกองทัพในระดับเดียวกัน หากถูกอีกฝ่ายจับได้ไม่มีสถานะเป็นเชลยศึกที่จะถูกควบคุมตัวจนกว่าสงครามจะยุติแล้วได้รับการปล่อยตัวกลับประเทศตัวเอง แต่อาจจะถูกดำเนินคดีความผิดตามกฎหมายภายในประเทศของประเทศที่ควบคุมตัว เช่น ประเทศนั้นมีฐานความผิดเป็นทหารรับจ้าง ความผิดฐานฆ่าคนตาย ความผิดต่อความมั่นคงของรัฐ เป็นต้น และอาจถูกประหารชีวิตได้หากเป็นบทบัญญัติลงโทษความผิดทางอาญาของประเทศที่ควบคุมตัว แต่กองทหารต่างด้าว (French Foreign Legion) ของกองทัพฝรั่งเศสซึ่งเคยมีคนไทยไปสังกัด และกองทหารกุรข่า (Gurkhas) ที่ไปประจำกองทัพอังกฤษไม่มีสถานะเป็นทหารรับจ้างเพราะไปเป็นกำลังพลกองทัพฝรั่งเศสและกองทัพอังกฤษที่ชัดเจนและไม่ได้รับค่าจ้างตอบแทนที่สูงกว่าทหารฝรั่งเศสหรือทหารอังกฤษตำแหน่งระดับเดียวกัน ปัจจุบันมีรูปแบบธุรกิจใหม่พัฒนาจากทหารรับจ้างที่เรียกว่า Private Military Company หรือ Private Military Contractor (PMC) ที่จัดตั้งเป็นองค์กรธุรกิจแสวงหากำไรโดยให้บริการด้านความปลอดภัยต่างๆ เช่น บุคคลสำคัญ สถานที่สำคัญ การส่งกำลังบำรุงเป็นต้น ซึ่งมีกองกำลัง อาวุธยุทโธปกรณ์ ที่มีศักยภาพมากว่าบริษัทให้บริการความปลอดภัยทั่วไป เช่น การขนเงิน การขนทรัพย์สินมีค่า เป็นต้น ตัวอย่าง PMC เช่น Blackwater Company (Academi) ของสหรัฐอเมริกาก่อตั้งโดยอดีตนายทหารหน่วย Seal กองทัพเรือ ที่รับงานจากรัฐบาลสหรัฐ ในอัฟกานิสถานและอิรัก หรือ Wagner Group ของรัสเซียก่อตั้งโดยอดีตนายทหารรัสเซียที่ผ่านการสู้รบในเชเชน รับงานในซีเรีย ลิเบีย มาลี แคว้น Donbas, Donetsk, Luhansk ในยูเครน ปัจจุบันถือว่า PMC ไม่ได้เป็นทหารรับจ้างหากไม่ไปปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับการรบ

อาสาสมัครต่างด้าวที่เข้าร่วมสู้รบให้กับยูเครนหากเข้าสังกัดกองทัพยูเครนเข้ารับการฝึกโดยกองทัพยูเครน แต่งเครื่องแบบทหารยูเครน และได้รับค่าจ้างระดับเดียวกับทหารยูเครน ถือว่าไม่เข้าข่ายทหารรับจ้างเช่นเดียวกับกองทหารต่างด้าวของกองทัพฝรั่งเศส กองทหารกุรข่ากองทัพอังกฤษ เป็นพลรบ (combatant) มีสถานะเป็นเชลยศึกหากถูกอีกฝ่ายจับตัวได้

สรุป ทหารรับจ้างเป็นอาชีพของต่างด้าวที่มุ่งหวังเงินค่าจ้างสูงเป็นหลัก ไม่ได้รับสถานะเชลยศึกหากถูกควบคุมตัว ส่วน Private Military Company/Contractor เป็นรูปแบบใหม่ของธุรกิจการรักษาความปลอดภัย หากไปเกี่ยวข้องกับการสู้รบโดยตรงจะมีสถานะเช่นเดียวกับทหารรับจ้าง