หน้าแรก บทความ สะพานแห่งกาลเ...

สะพานแห่งกาลเวลา : ของแปลกในสุสาน โดย ไพรัตน์ พงศ์พานิชย์

31.10.22 | 13:20 น.
หมากกระดานอียิปต์ (ภาพ-Art Media/Print Collector/Getty Images)

สุสานในที่นี้หมายถึง สุสานตุตันคาเมน ฟาโรห์แห่งอียิปต์ซึ่งมีอายุย้อนหลังไปถึง 14 ศตวรรษก่อนคริสตกาล ค้นพบโดยทีมขุดค้นซึ่งนำโดย โฮวาร์ด คาร์เตอร์ นักโบราณคดีเมื่อ 100 ปีก่อน คือเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายนปี 1922

ดังนั้น ในอีกเพียงไม่กี่วันก็จะเป็นวันครบรอบ 100 ปีที่การขุดค้นของคาร์เตอร์ และคณะ ได้ค้นพบสุสานแห่งนี้ และนำเอาเรื่องราว วัตถุ อุปกรณ์ ต่างๆ นานา ออกมาเผยแพร่ให้ได้รับรู้ทั่วกัน

สิ่งของล้ำค่าต่างๆ มากมายถูกพบฝังร่วมกับพระศพของฟาโรห์ผู้โด่งดังผู้นี้ ตั้งแต่วัตถุโบราณ ที่เป็นข้าวของเครื่องใช้ ของเล่น ฯลฯ รวมไปถึง ภาพเขียนฝาผนัง

สิ่งของเหล่านี้ช่วยให้คนในยุคปัจจุบันสามารถเรียนรู้ ทำความเข้าใจเกี่ยวกับการดำรงชีวิตของคนในยุคโบราณเหล่านั้นมากยิ่งขึ้น

ข้าวของบางอย่างเช่น “หน้ากากแห่งความตาย” ซึ่งเจ้าพนักงานใช้ปิดบังใบหน้าตุตันคาเมนเมื่อสิ้นพระชนม์ชีพ โด่งดังเป็นที่รู้จักกันไปทั่วโลก แต่ก็มีอีกบางชิ้นที่หลายคนก็คาดคิดไม่ถึงเช่นกันว่าจะรวมอยู่ในสุสานกษัตริย์พระองค์นี้

Advertisement

ขอหยิบยกของแปลกๆ ที่ว่านี้มาเล่าสู่กันฟังสักสองสามอย่าง เพื่อย้อนเวลากลับไปสมัยอียิปต์โบราณกันอีกครั้งครับ

ของเก่าแก่ชิ้นแรกที่น่าพิศวงคือ เกม หรือหมากกระดาน ของอียิปต์โบราณครับ

นักโบราณคดีค้นพบ บอร์ดเกม หรือหมากกระดาน ที่ว่านี้อย่างน้อย 4 ชิ้นด้วยกัน รวมอยู่กับข้าวของล้ำค่าของยุคนั้น

หมากกระดานที่ว่านี้ดูเหมือนเป็นกล่องไม้ มีบางส่วนที่ทำจากงาช้าง กล่องไม้ทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า ด้านบนสุดตีเป็นตาราง ด้านขวาง 3 ช่อง ด้านยาว 10 ช่อง รวมเป็นตารางจัตุรัสเล็กๆ 30 ช่องพอดี

ภายในกล่องลิ้นชักเป็นที่เก็บตัวหมาก สำหรับให้ผู้เล่นผลัดกันวางลงในช่อง เป้าหมายของการเล่นก็คือ ทำอย่างไรถึงจะรักษาตัวหมากของตนเองไว้ให้ได้มากที่สุด ขณะที่ป้องกันไม่ให้คู่ต่อสู้ทำอย่างเดียวกันนั้น เข้าใจว่าเมื่อลงเต็มทุกช่องแล้ว จำนวนตัวหมากของใครเหลือมากกว่ากันเป็นผู้ชนะ

บอร์ดเกมซึ่งเชื่อกันว่า เป็นเครื่องเล่นฆ่าเวลายามว่างในราชสำนักอียิปต์โบราณนี้บางทีเรียกกันว่า “เซเนท” (Senet) หรือบางทีก็เรียกว่า “เกม 20” (game of twenty)

ทรัมเป็ต (ภาพ-Youtube)

ของแปลกที่เราคาดกันไม่ถึงว่าพบเจอในหลุมศพตุตันคาเมนอีกชิ้นหนึ่ง ก็คือ “ทรัมเป็ต” ครับ

นักโบราณคดีค้นพบทรัมเป็ต 2 ตัวภายในสุสานจนได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในเครื่องดนตรีชนิดเครื่องเป่าที่เก่าแก่ที่สุดในโลกเท่าที่เคยมีการค้นพบ ตัวหนึ่งทำจากเงิน ส่วนอีกตัวทำจากสำริด

เครื่องดนตรีเก่าแก่นี้สร้างเสียงโดยอาศัยลมและการสั่นไหวของริมฝีปาก เมื่อปี 1939 นักดนตรี เจมส์ แทพเพิร์น จากกองทัพบกอังกฤษ เคยนำทรัมเป็ตหนึ่งในสองตัวนี้มาเป่าให้ได้รับฟังเสียงกัน ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ บีบีซี

แต่จะเป่าได้ก็ต้องอาศัยอุปกรณ์เสริมของยุคใหม่ที่นักดนตรีเรียกกันว่า เมาท์พีซ (mouthpiece) ทำจากไม้ เพื่อช่วยให้เป่าเครื่องดนตรีโบราณนี้ได้สำเร็จ

หมอน (ภาพ-wikimedia Commoms)

แล้วก็ทำให้ไม่เป็นที่ชัดเจนว่า ในยุคโบราณเขาเป่ากันยังไง แล้วเสียงที่ออกมาเป็นเสียงโทนเดียวกับที่แทพเพิร์นเป่าออกมาหรือไม่

ใครอยากฟังเสียงทรัมเป็ตเก่าแก่ที่ แทพเพิร์น นำมาเป่าออกอากาศในครั้งนั้น เข้าไปดูได้ที่นี่ครับ https://www.youtube.com/watch?v=HO3P5jkQmgU

ของชิ้นสุดท้าย ที่ดูแล้วไม่แปลกเท่าใดนัก เพียงแค่รูปร่างหน้าตาและวัสดุที่ใช้ผิดไปจากที่เราคุ้นเคยกันในยุคปัจจุบันมากนัก คือ อุปกรณ์หนุนศีรษะในยุคนั้นครับ หน้าตาเป็นอย่างไรดูได้จากภาพประกอบ

ที่น่าแปลกก็คือว่า มันไม่ยักทำจากไม้ แต่เป็นเครื่องปั้นดินเผาหรือไม่ก็เป็นเซรามิกครับ