บทนำ : วิธีคัดเลือก
ครูมืด-นายประสาท ทองอร่าม เสียชีวิตเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน ในวัย 72 ปี ด้วยโรคมะเร็งปอด หลังรักษาตัวมาพักใหญ่ สำหรับนายประสาท เป็นที่คุ้นหน้าคุ้นตากันดีในหลายรายการบนหน้าจอโทรทัศน์ ทั้งยังมีผลงานโด่งดังในด้านการเป็นครูโขน ซึ่งมีลูกศิษย์ลูกหามากมาย ทั้งลูกศิษย์โดยตรงและทางอ้อม มีประสบการณ์เป็นครูโขนมากว่า 50 ปี มีผลงานฝากไว้แก่วงการบันเทิงและศิลปะไทยอันทรงคุณค่าไว้มากมาย นอกจากนี้ยังได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติด้านดนตรี และศิลปิน ประจำปี 2563 สาขาบุคคลต้นแบบผู้ทรงคุณวุฒิ ทางด้านดนตรีและศิลปะการแสดง โดยหออัครศิลปินHall Of Jazz ด้วย
นายประสาท หรือครูมืด มาจากครอบครัวยากจน กินข้าววัด ได้ดูโขน ดูลิเก ดนตรี จากวัด นำมาใช้ในกิจกรรมโรงเรียน เมื่อจบประถมศึกษา เข้าศึกษาที่โรงเรียนนาฏศิลป์ ปัจจุบัน คือ วิทยาลัยนาฏศิลป ในสาขาดุริยางค์ไทย ได้รับคัดเลือกเป็นนักเรียนในพระอุปถัมภ์ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร ซึ่งมีดำริให้คัดเลือกเด็กนักเรียนมาฝึกหัดนาฏศิลป์ไทยทุกแขนง โดยมี อาจารย์เสรี หวังในธรรม บรมครูด้านนาฏศิลป์ไทยเป็นผู้ดูแลและถ่ายทอดวิชาความรู้ เป็นศิษย์เอกคนสำคัญของอาจารย์เสรี เรียนจบเข้ารับราชการที่สำนักการสังคีต กรมศิลปากร ในตำแหน่งศิลปินสำรอง เติบโตในตำแหน่งทางราชการ เกษียณอายุในตำแหน่งหัวหน้างานกลุ่มวิจัยพัฒนางานและการแสดง สำนักการสังคีต กรมศิลปากร
ประเด็นคำถามหลังการเสียชีวิตของครูมืด คือทำไมครูมืดไม่ได้เป็นศิลปินแห่งชาติ ทั้งที่มีความสามารถโดดเด่นชัดเจน นายสุจิตต์ วงษ์เทศ ให้สัมภาษณ์ว่า ครูมืดเป็นศิลปินจริงๆ เล่นอะไรได้หมด ที่ถนัดคือ ตลก จำอวด เป็นทายาทรับช่วงทางการแสดงของเสรี หวังในธรรม ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง พ.ศ.2531 บุคลิกพิเศษของครูมืดคือความสามารถในการพากย์และเจรจาโขน ที่สำคัญมากคือ พากย์เป็นทศกัณฐ์ ไม่ว่าจะตอนรักหรือโกรธ มันคือเสียงทศกัณฐ์ที่คลาสสิกมาก ครูมืดนับเป็นศิลปินตัวจริงที่มีความสามารถเหนือชั้น เหตุใดจึงไม่ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ ขอให้ช่วยกันตั้งคำถามถึงระบบการคัดเลือก
ภาคราชการไทย พยายามรณรงค์เชิดชูศิลปวัฒนธรรมไทยด้วยความภาคภูมิใจมาตลอด ใช้งบประมาณ ทรัพยากรและเวลามากมาย ขณะที่ีประเทศไทยเอง มีศิลปินที่มีความสามารถในศิลปวัฒนธรรมไทยอยู่มากมาย แต่ยังน่าสงสัยในเรื่องการส่งเสริมให้ศิลปินเหล่านี้มีสถานะสมกับความสามารถ มีค่าตอบแทนไว้ดำรงชีวิตและสถานะ การยกย่องเป็น ศิลปินแห่งชาติ เป็นช่องทางหนึ่งบัดนี้ครูมืดได้เสียชีวิตไปแล้ว อีก 1 คน โดยมิได้รับการยกย่องอย่างพอเหมาะกับความสามารถ จึงน่าจะต้องตั้งคำถามว่า ทางราชการมีระบบการคัดเลือกอย่างไร และวิธีที่กระทำอยู่ เป็นประโยชน์กับการดูแลเชิดชูศิลปวัฒนธรรมไทยหรือไม่
