องค์ความรู้ทางชีววิทยาที่เราได้ศึกษาเรียนรู้เรื่อยมาบอกเอาไว้ว่า มนุษย์มีโครโมโซมอยู่ด้วยกันทั้งหมด 23 คู่ หนึ่งคู่ในจำนวนนั้นเป็น เซ็กซ์ โครโมโซม (sex chromosomes) หรือโครโมโซมที่กำหนดเพศ
ในกรณีของบุคคลที่มีเพศสภาพเป็นผู้หญิง เซ็กซ์ โครโมโซมทั้งคู่จะมีลักษณะเหมือนกัน ซึ่งในทางวิชาการกำหนดเรียกเป็น “เอ็กซ์-เอ็กซ์” (XX)
ส่วนเซ็กซ์โครโมโซมของเพศชาย นอกจากจะมี โครโมโซม “เอ็กซ์” แล้วต้องมี โครโมโซม “วาย” ปรากฏอยู่ด้วยเป็นคู่ ทางวิชาการเรียกว่า “เอ็กซ์-วาย” (XY)
ข้อที่ชวนให้วิตกก็คือ นักวิทยาศาสตร์เพิ่งค้นพบ “หนู” ชนิดหนึ่ง ที่ไม่มี “โครโมโซมวาย” อยู่เลย
คำถามที่เกิดขึ้นตามมาก็คือ ทำไมโครโมโซมที่เป็นตัวกำหนดเพศผู้ หรือเพศชายของหนูเหล่านี้ถึงได้หายไป? การหายไปของโครโมโซมวายที่ว่านี้จะส่งผลให้หนูชนิดนี้ถึงกับ “สูญพันธุ์” หรือไม่? และปรากฏการณ์ที่ว่านี้จะเกิดขึ้นกับมนุษย์ ซึ่งถือเป็นสัตว์ชนิดหนึ่งด้วยหรือไม่?
เจนนี เกรฟส์ นักพันธุศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านโครโมโซมของมหาวิทยาลัยลาโทรบ ในนครเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย อธิบายเอาไว้ว่า โครโมโซม “วาย” ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหลายทั้งปวงนั้น ค่อนข้างเป็นโครโมโซมประหลาดๆ อยู่สักหน่อย คือ ภายในโครโมโซม แทบไม่มี “ยีน” อยู่มากมายเท่าใดนัก แต่เต็มไปด้วย ดีเอ็นเอ ที่ไม่ค่อยมีคุณประโยชน์ ซึ่งทางวิชาการเรียกว่า “ดีเอ็นเอขยะ”
กระนั้น หนึ่งใน “ยีน” ที่ปรากฏอยู่ในดีเอ็นเอในโครโมโซม “วาย” นั้นกลับมีความสำคัญอย่างใหญ่หลวงในการกำหนดเพศชาย ทางวิชาการเรียกว่าSex-Determining Region Y (SRY) Gene หรือเรียกสั้นๆ ว่า “ยีนเอสอาร์วาย” โดยมียีนอีกจำนวนหนึ่งซึ่งเกี่ยวข้องกับการกำหนดความเป็นเพศชาย รวมตัวกันอยู่ใกล้ๆ
เกรฟส์ระบุว่า เดิมทีโครโมโซมคู่นี้ก็เหมือนกับโครโมโซมคู่อื่นๆ กล่าวคือ เป็นโครโมโซมแบบเดียวกัน เหมือนกัน เข้ามาจับกันเป็นคู่ มีการแลกเปลี่ยนองค์ประกอบต่างๆ กันไปมา, มีการกลายพันธุ์ มีการลบบางส่วนออก แล้วเติมบางส่วนเข้าไป เหมือนๆ กัน
แต่พอโครโมโซมข้างหนึ่งเกิดได้รับ ยีนเอสอาร์วาย ขึ้นมา มันก็ต้องหยุดการแลกเปลี่ยนองค์ประกอบกับโครโมโซมเอ็กซ์ ที่อยู่คู่ในทันที เพื่อปกป้องให้
“เอสอาร์วายยีน” แล้วก็ชุดยีนที่บรรจุคำสั่งให้พัฒนามาเป็นส่วนต่างๆ ของเพศชาย ยัง “คงที่” อยู่เช่นนั้น
พอหยุดการแลกเปลี่ยนก็เกิดปัญหาขึ้น นั่นคือ โครโมโซมวายนี้จะเสื่อมถอยลงเรื่อยๆ เพราะมีแต่การกลายพันธุ์ กับการลบออก ไม่มีการเสริมเพิ่มเติมเข้ามา
เกรฟส์กล่าวว่า จากการศึกษาโครโมโซมวายในสัตว์ต่างๆ พบการเสื่อมที่ว่านี้ทั้งหมด รวมทั้งในหนูชนิดหนึ่งซึ่งหายไปโดยสิ้นเชิงแล้ว
ข่าวร้ายก็คือ เกรฟส์ระบุว่า โครโมโซมวายของมนุษย์เองก็จัดอยู่ในภาวะเสื่อม “ขั้นสุดท้าย” แล้วเช่นกัน เธอบอกว่า ถ้าอัตราการเสื่อมถอยของโครโมโซมวายของมนุษย์ยังคงที่อยู่ในระดับเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นเมื่อ 150 ล้านปีที่ผ่านมา อีกเพียงแค่ “สองสามล้านปี” เท่านั้น โครโมโซมวายของคนเราก็จะหายไป
เธอบอกด้วยว่า จริงๆ แล้ว สัตว์ทุกชนิดรวมทั้งมนุษย์ เริ่มต้นการพัฒนาจากไข่เป็นเพศเมียหรือเพศหญิงทั้งหมด ดังนั้น โครโมโซมวายจึงไม่เกี่ยวกับการเปิดสวิตช์กำหนดเพศให้เป็นชาย ตัวที่ทำหน้าที่เปิดสวิตช์ที่ว่านี้ คือ เอสอาร์วายยีน
แต่เอสอาร์วายยีนอยู่ในโครโมโซมวาย ถ้าโครโมโซมวายหายไป เพศผู้หรือเพศชายจะหมดไปหรือไม่ จะลงเอยด้วยการสูญพันธุ์หรือเปล่า
เกรฟส์ระบุว่า เมื่อเร็วๆ นี้ มีการเผยแพร่ผลการศึกษาวิจัยจากทีมวิจัยของมหาวิทยาลัยฮอกไกโด ประเทศญี่ปุ่น เข้าไปทำวิจัย “หนู” ชนิดที่ไม่มีโครโมโซมวาย แล้วพบว่า หนูชนิดนั้นก็ยังคงมีลูกหนูที่เป็นเพศผู้อยู่ดี
เมื่อศึกษาลึกลงไปในระดับยีนของหนูเหล่านั้น ปรากฏว่า ในยีน SOX9 ซึ่งเดิมเคยตกเป็นเป้าให้ยีนเอสอาร์วาย เปิดสวิตช์ให้กลายเป็นยีนกำหนดเพศชายหรือเพศผู้เหมือนที่ผ่านมานั้น ตอนนี้กลับมีการจัดลำดับภายในยีน ให้กลายเป็นลำดับที่กำหนดเพศเป็นเพศผู้หรือเพศชายไปหมดแล้ว ไม่จำเป็นต้องรอการเปิดสวิตช์จากยีนเอสอาร์วายอีกต่อไป
การหายไปของโครโมโซมวายของมนุษย์ จึงไม่ได้หมายความว่า เพศชายจะหมดไปจากโลก จนทำให้มนุษย์ต้องสูญพันธุ์แน่ๆ ครับ
รูท กอร์ลิค นักวิจัยด้านวิวัฒนาการทางเพศ ของมหาวิทยาลัย คาร์เลตัน ในแคนาดา ระบุไว้ด้วยว่า ถึงแม้ว่าในที่สุดมีความเป็นไปได้ที่ เพศชายจะหายไปจากโลกก็ไม่ได้หมายความว่า มนุษย์จะสูญพันธุ์แต่อย่างใด
เขาชี้ให้เห็นว่า มีสัตว์โลกหลายชนิดที่สามารถตั้งท้องได้เองโดยไม่อาศัยเพศผู้ หรือเพศชาย อาทิ กิ้งก่าหลายสายพันธุ์, ตุ๊กแก, มังกรโคโมโด, งู หรือฉลาม, แมงมุม และนกบางสายพันธุ์ เป็นต้น
พูดง่ายๆ ว่า มนุษย์โลกสามารถดำรงอยู่ต่อไปได้ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาเพศชายเลยครับ
