ดุลยภาพดุลยพินิจ : แผนที่ภาษีเพื่อการบริหารเมืองอย่างชาญฉลาด กรณีศึกษาเทศบาลนครนครสวรรค์

1

แผนที่ภาษีเป็นการพัฒนาการด้านข้อมูลสนเทศของเทศบาล และ อบต.ที่น่าชื่นชม นอกจากเป้าหมายเพื่อจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างได้ครบถ้วนตามกฎหมาย ยังทำให้เกิดฐานข้อมูลสนเทศใหม่ขนาดใหญ่ที่ช่วยการวางแผนเมือง การบริหารจัดการเมืองอย่างชาญฉลาด เข้าใจการกระจายตัวของบ้านเรือนและอาคารร้านค้าจำแนกตามโซนหรือทำเลที่ตั้ง (แนวถนน) นำมาวิเคราะห์วิจัย เช่น หัวข้อแนวโน้มการเจริญเติบโตของเมือง หรือหัวข้อ “ตัวทวีคูณท้องถิ่น” เมื่อรัฐบาลหรือท้องถิ่นตัดสินใจลงทุนในอนาคตแล้วต้องการทราบว่าจะส่งผลกระตุ้นเศรษฐกิจของเมืองและประเทศมากน้อยเพียงใด ในโอกาสนี้ขอนำกรณีศึกษาเทศบาลนครนครสวรรค์มาเล่าสู่กันฟัง

2

เทศบาลนครนครสวรรค์เป็นหนึ่งใน 30 เทศบาลนคร มีอาณาเขตความรับผิดชอบ 27.87 ตารางกิโลเมตร (รูปภาพที่ 1) แผนที่ภาษีเทศบาลนครนครสวรรค์จำแนกออกเป็น 17 โซน แบ่งเป็น 279 เขตย่อย (Block) มีประชากรในทะเบียน 8 หมื่นคนโดยประมาณ (ไม่รวมประชากรแฝง) เป็นเมืองศูนย์กลางการขนส่งและพาณิชยกรรมมีสถาบันอุดมศึกษาสองแห่ง มีโรงเรียนรัฐและเอกชนคุณภาพดีเก่าแก่มีชื่อเสียงที่ดึงดูดนักเรียนในท้องถิ่นและพื้นที่ใกล้เคียง มีกิจกรรมประเพณีเมืองที่โด่งดังมาเป็นเวลานาน คือ การเชิดสิงโตในเทศกาลตรุษจีน เป็น “ประตูสู่ภาคเหนือ” ที่มีจุดท่องเที่ยวโด่งดัง เช่น อุทยานสวรรค์ บึงบอระเพ็ด ตลาดชุมแสง และแลนด์มาร์กแห่งใหม่ที่ชื่อ “พาสาน”

แผนที่ภาษี เป็นข้อมูลที่มีคุณประโยชน์สูงดังแสดงในตารางที่ 1 ระบุ “กิจกรรมแม่เหล็ก” ทางเศรษฐกิจของเมือง เช่น โรงแรม สถานศึกษา สถานพยาบาล ห้างสรรพสินค้า และคลังสินค้า ฯลฯ เหล่านี้ดึงดูดให้ผู้คนให้มาค้าขายทำกิจกรรมร่วมหรือใช้บริการ ในแต่ละวันจำนวนนับพันนับหมื่นคน โดยที่เป็นเมืองพาณิชยกรรมและศูนย์กลางการขนส่ง จึงมีคลังสินค้าอยู่เป็นจำนวนมากถึง 231 แห่ง ห้างสรรพสินค้า 55 แห่ง โรงแรม 92 แห่ง สถานศึกษา 79 แห่ง

จากฐานข้อมูลแผนที่ภาษีช่วยให้เข้าใจได้ว่าโซน 9, 10 และ 11 เป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจเมือง ไม่ว่าจะพิจารณาสถิติจำนวนสิ่งปลูกสร้าง (จำนวนสิ่งปลูกสร้างมากกว่าจำนวนแปลงที่ดินดั่งแสดงในรูปภาพที่ 2) ราคาที่ดินเฉลี่ย หรือมูลค่าทรัพย์สิน ซึ่งมีมูลค่ารวมกันสูงถึง 4.3 ล้านบาท ตามราคาประเมิน (หมายเหตุ – ประเมินตามราคาตลาดน่าจะสูงกว่านี้) ในอนาคตหากมีการสำรวจการจ้างงาน การใช้จ่ายบริโภคและการจำหน่ายสินค้าสามารถนำข้อมูลเหล่านี้มาคำนวณ “ตัวทวีคูณท้องถิ่น” ซึ่งเป็นอีกหัวข้อวิจัยที่น่าติดตาม

3

คณะวิจัยได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมเมืองและสัมภาษณ์ผู้บริหารเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2566 ได้รับฟังแนวทางการบริหารเมืองและการขับเคลื่อนสู่เมืองอัจฉริยะ ทราบว่าเทศบาลนครนครสวรรค์ได้รับเลือกเป็น 1 ใน 15 เมืองที่ได้รับตรา smart city ที่ออกโดยสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล เทศบาลนครนครสวรรค์ได้ริเริ่มทำเมืองอัจฉริยะมานาน พัฒนาระบบการสื่อสารทันสมัยภายใต้ชื่อ super node โดยมีการติดตั้งเครือข่ายกล้องวงจรปิดและเครือข่าย WIFI ความเร็วสูงเพื่อบริหารการจราจรและดูแลความปลอดภัยของคนในพื้นที่และนักท่องเที่ยว เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ.2549 เป็นต้นมา สร้างห้องปฏิบัติการสารสนเทศและระบบสัญญาณอินเตอร์เน็ต เพื่อลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มประสิทธิภาพโทรศัพท์ อินเตอร์เน็ตและฟรีไวไฟกว่า 100 จุด มีแลนด์มาร์กที่คนในเมืองภูมิใจเรียกว่า “โครงการพาสาน” สร้างอัตลักษณ์ของเมืองโดยใช้ทิวทัศน์แม่น้ำเจ้าพระยาที่สวยงามรื่นรมย์เป็นฉากหลังและเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่พัฒนาขึ้นใหม่

4

หลังการเลือกตั้งครั้งใหญ่ในวันที่ 14 พฤษภาคม 2566 คงจะได้รัฐบาลชุดใหม่ ซึ่งถ้าหากเป็นรัฐบาลที่สนับสนุนและเข้าใจการกระจายอำนาจ ปรับกติกาการจัดสรรภาษีอากรและรายได้ให้เหมาะสมกับภารกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละแห่ง จะเป็นคุณประโยชน์ต่อการทำงานของท้องถิ่น การพัฒนาเมืองและการสร้างนวัตกรรมท้องถิ่นอย่างแน่นอน

ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์
ณัฐพล สร้อยสมุทร
มีชัย ออสุวรรณ
เมรดี อินอ่อน