ครับ เป็นทรรศนะ มุมมองเพื่อให้การกระจายอำนาจทางการศึกษา เกิดขึ้นจริงและทันสมัยกับความเปลี่ยนแปลง ต่อจากสัปดาห์ที่แล้ว
ผู้เขียนเสนอความคิดใหม่ ตั้งแต่ก่อนกระทรวงศึกษาธิการจะออกประกาศระเบียบคณะกรรมการขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการในภูมิภาค ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการมอบอำนาจให้ศึกษาธิการจังหวัดปฏิบัติราชการแทน พ.ศ.2567
2.กระจายอำนาจการบริหารทรัพยากรบุคคลทางการศึกษา
การกระจายอำนาจการบริหารงานบุคคลตั้งแต่การสรรหา สอบคัดเลือก บรรจุ แต่งตั้งให้เป็นอำนาจความรับผิดชอบของคณะกรรมการการศึกษาของแต่ละจังหวัด
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ก.ค.ศ.) มีหน้าที่หลักในการกำหนดคุณสมบัติทั่วไปเพื่อการบรรจุแต่งตั้ง หลักเกณฑ์ วิธีการ ส่งเสริมความก้าวหน้าในวิชาชีพ ให้ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับคุณสมบัติเฉพาะตำแหน่งของผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษา ประเภทวิทยฐานะ ค่าตอบแทนของผู้บริหาร ครู บุคลากรการศึกษาตามวิทยฐานะ หลักเกณฑ์เข้าสู่ตำแหน่ง/วิทยฐานะ วิธีการประเมินเพื่อเข้าสู่ตำแหน่ง/วิทยฐานะ ตลอดจนเรื่องวินัย คุณธรรม จริยธรรม ของผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษาเพื่อเป็นแนวทางให้คณะกรรมการการศึกษาของจังหวัดนำไปเป็นแนวปฏิบัติ
หมายความว่าการสอบบรรจุครูใหม่ อัตราที่ต้องการ จำนวนที่จะบรรจุได้ การโยกย้าย แต่งตั้งผู้บริหาร ครูและบุคลากรทางการศึกษา เป็นอำนาจของคณะอนุกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (อ.ก.ค.ศ.) ของแต่ละจังหวัดซึ่งแต่งตั้งโดยคณะกรรมการการศึกษาจังหวัดที่จะรับผิดชอบบริหารจัดการดำเนินการเองได้ภายใต้กรอบกฎหมาย ข้อบังคับหรือประกาศที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด
งบประมาณสำหรับการเพิ่มเงินเดือนของครูแต่ละจังหวัดก็สามารถเพิ่มพิเศษ (Top up) จากงบประมาณของท้องถิ่นเองได้ ซึ่งสามารถนำระบบภาษีการศึกษามาใช้เพื่อการจัดบริหารการศึกษาของแต่ละจังหวัดและท้องถิ่นได้ รวมถึงการพิจารณาจัดสรรงบประมาณเพิ่มพิเศษสำหรับค่าตอบแทนวิทยฐานะของครูและบุคลากรการศึกษาของจังหวัดตนเองได้เช่นกัน เช่น จังหวัดเชียงใหม่ ภูเก็ต ชลบุรี หรือจังหวัดอื่นๆ ที่มีฐานะงบประมาณพร้อมก็อาจจะเพิ่มพิเศษ Top up สำหรับครูวิชาเอกเฉพาะเคมี ชีววิทยา คณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ ฯลฯ ที่หายากอีกคนละ 1,500 บาทต่อเดือน หรือ 1,000 บาท สำหรับครูวิชาเอกอื่นๆ ทั่วไป
ถ้าสามารถทำได้นอกจากจะมีผลให้เงินเดือนครูใหม่สามารถจูงใจครูได้มากขึ้น และยังมีผลจูงใจให้มีผู้สนใจเรียนวิชาเอกในสาขาวิชาเฉพาะที่เรียนยากกว่าวิชาเอกทั่วไปมากขึ้น และอาจจะช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนครูวิชาเอกที่หายากเหล่านี้ได้อีกด้วย
ผลกระทบเชิงบวกที่เกิดขึ้นอีกอย่างคือ ครูอาจจะขอโยกย้ายน้อยลงเพราะการโยกย้ายไปจังหวัดอื่นจะได้รับเฉพาะเงินเดือนตามอัตราเงินเดือนที่ได้รับอยู่เท่านั้น การจัดสรรเงินเพิ่มพิเศษ Top up นี้ต้องพิจารณาอุดหนุนครูสถานศึกษาเอกชนด้วย
ส่วนเรื่องวิทยฐานะของครู ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษาและบุคลากรการศึกษาที่เป็นข้าราชการก็ให้เป็นกระบวนการและอำนาจการพิจารณาของคณะอนุกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (อ.ก.ค.ศ.) ของแต่ละจังหวัด ดำเนินการภายใต้ประกาศข้อบังคับที่กำหนดโดยสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ก.ค.ศ.)
ดังนั้น ในอนาคตบทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบของศึกษาธิการจังหวัด จะสำคัญมาก ต้องได้นักบริหารที่มีประสบการณ์และสมรรถนะสูงทางการบริหารการศึกษา อีกทั้งต้องรับผิดชอบต่อผลการจัดการศึกษาของจังหวัดด้วย จึงขอเสนอดังนี้
ศึกษาธิการจังหวัด ไม่สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการแบบอดีตและไม่ใช่ข้าราชการ เป็นผู้บริหารการศึกษากลุ่มแรกที่ควรจะพิจารณาแนวทางให้ออกนอกระบบราชการ ให้มีฐานะเป็นพนักงานราชการ มีค่าตอบแทนที่สูงในอัตราไม่ต่ำกว่าเดือนละ 150,000 บาท และสวัสดิการอื่นๆ ตามเงื่อนไขสัญญาจ้าง เช่น กำหนดอายุไม่น้อยกว่า 40 ปี ต้องมีประสบการณ์บริหารการศึกษาหรือบริหารสถานศึกษารวมกันมาแล้วไม่น้อยกว่า 10 ปีมีผลงานเชิงประจักษ์ชัดเจน ต้องมีสมรรถนะภาษาอังกฤษ สมรรถนะดิจิทัล ระดับใด เป็นต้น โดยต้องทำสัญญาจ้างในตำแหน่งนักบริหารมีวาระคราวละ4 ปี สามารถทำสัญญาได้ไม่เกิน 2 วาระ (รวมแล้วไม่เกิน 8 ปี) เพื่อให้เกิดการสับเปลี่ยนและได้ผู้บริหารที่มีแนวคิดใหม่ๆ ในตำแหน่งศึกษาธิการจังหวัดอยู่เสมอ
ภายใต้เงื่อนไขการจ้างและสวัสดิการที่กำหนดขึ้นนี้จะต้องเป็นผู้รับผิดชอบการบริหารจัดการศึกษาของจังหวัดตามที่คณะกรรมการนโยบายการศึกษาจังหวัดกำหนด หากไม่สามารถบริหารจัดการศึกษาของจังหวัดให้มีคุณภาพตามเป้าหมายที่ตกลงหรือลงนาม MOU ไว้ก็จะได้รับการบอกกล่าว ตักเตือนให้ปรับปรุงแก้ไขภายในระยะเวลาที่เห็นร่วมกัน และหากยังไม่สามารถบริหารให้ได้ตามที่กำหนด คณะกรรมการศึกษาจังหวัดสามารถเลิกจ้างได้ก่อนครบกำหนดสัญญาว่าจ้าง
วิธีการนี้จะทำให้ได้ศึกษาธิการจังหวัดที่เป็นนักบริหารมืออาชีพ ต้องรับผิดชอบต่อคุณภาพการศึกษาของจังหวัดจริงๆ ไม่ใช่เป็นข้าราชการแบบอดีตที่ไม่ต้องมีความรับผิดชอบต่อผลการจัดการศึกษาที่ไม่มีคุณภาพแต่อย่างใดเลย
ส่วนตำแหน่งอื่นๆ อาทิ ผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษา ศึกษานิเทศก์ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูและบุคลากรการศึกษา ควรเป็นเช่นไรไว้ต่อสัปดาห์หน้า
