ศาลปกครองสูงสุดพิพากษาให้ชาวแพรกษาชนะคดีขยะส่งกลิ่นเหม็น
จังหวัดสมุทรปราการนอกจากจะเป็นเมืองที่มีโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ ตั้งอยู่มากมาย เป็นตัวสร้างปัญหาสิ่งแวดล้อมและมลพิษแก่เมือง ทำลายสุขภาพชาวสมุทรปราการมายาวนานแล้ว อีกทั้งขยะมูลฝอยกองเป็นภูเขาเลากาสูงเท่าตึก 10 ชั้น ยังเป็นปัญหาที่ยังแก้ไม่ตก ความวัวไม่ทันหายความควายเข้ามาซ้ำเติม รัฐบาลของนางสาวแพทองธาร ชินวัตร ก็มีความเห็นชอบที่จะให้เมืองสมุทรปราการเป็นที่รองรับในการขจัดขยะมูลฝอยจาก กทม. เป็นปัญหาใหม่เข้ามาซ้ำเติมอีก
ขยะอิเล็กทรอนิกส์ และขยะยานยนต์ไฟฟ้า เป็นขยะมูลฝอยอันตรายตัวใหม่กำลังเข้ามาสร้างปัญหาต่อสุขภาพชาวสมุทรปราการเช่นกัน เป็นขยะที่สั่งซื้อเข้ามาภายในประเทศอย่างถูกต้อง และมีทั้งลักลอบขนขยะเถื่อนเข้ามา เพื่อถอดชิ้นส่วนอะไหล่ที่มีค่าจำหน่าย แล้วทิ้งซากเป็นขยะสร้างปัญหาไม่รู้จบ หากไม่เตรียมการหรือมีมาตรการรับมือ อาจเกิดปัญหาแก้ไม่ตกเหมือนขยะมูลฝอยที่กำลังเป็นปัญหาอยู่ขณะนี้
ขยะมูลฝอยที่บ่อขยะแพรกษาส่งกลิ่นเหม็นคละคลุ้งนั้น จนชาวแพรกษาที่อยู่รอบบริเวณบ่อขยะเดือดร้อนทนสูดกลิ่นเหม็นทุกวันไม่ไหว หลายรายถึงกับล้มหมอนนอนเสื่อเจ็บป่วยเรื้อรัง ก็ได้เข้าชื่อจำนวน 163 ราย ร่วมกับสมาคมต่อต้านสภาวะโลกร้อน ยื่นฟ้องผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรปราการ นายกองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น (อบต.) แพรกษากับพวก 11 คน เป็นจำเลยต่อศาลปกครองกลาง ที่ละเลยหน้าที่ปล่อยให้เอกชนเช่าที่ทำบ่อขยะส่งกลิ่นเหม็น ไฟไหม้ซ้ำซ้อน สร้างมลพิษ ในที่สุด ศาลปกครองกลางได้พิพากษาให้ชาวแพรกษาชนะคดี แต่จำเลยได้อุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุด
เป็นคดีที่โจทย์และจำเลยสู้ความกันมานานถึง 10 ปี จนในที่สุด เมื่อเดือนธันวาคม 2567 ศาลปกครองสูงสุดก็ได้พิพากษายืนตามศาลปกครองกลาง ได้มีคำพิพากษาให้นายองค์กรปกครองส่วนตำบล (อบต.) แพรกษา ควบคุมมิให้มีการกระทำใดๆ อันก่อให้เกิดกลิ่นเหม็นของขยะมูลฝอยอันเป็นเหตุรำคาญแก่ผู้อาศัยในบริเวณใกล้เคียงบ่อขยะ ให้นายก อบต.แพรกษาดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติเพื่อลดและขจัดมลพิษในเขตพื้นที่ของ อบต. และให้ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรปราการกำกับดูแลให้นายก อบต.ปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลโดยเคร่งครัด
แผนปฏิบัติเพื่อลดขยะและขจัดมลพิษ ตาม ม.60 แห่ง พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ.2535 ที่นายก อบต.แพรกษาจะต้องดำเนินการคือ 1.ทำการสำรวจ และเก็บข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งกำเนิดมลพิษที่มีอยู่ในเขตควบคุมมลพิษนั้น 2.จัดการทำบัญชีรายละเอียด แสดงจำนวน ประเภท และขนาดของแหล่งกำเนิดมลพิษที่ได้ทำการสำรวจ และเก็บข้อมูลตามข้อหนึ่ง 3.ทำการศึกษา วิเคราะห์ และประเมินสถานภาพมลพิษ รวมทั้งขอบเขตความรุนแรงของสภาพปัญหาและผลกระทบต่อคุณภาพต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อกำหนดมาตรการที่เหมาะสมและจำเป็นสำหรับลดและขจัดขยะมลพิษในเขตควบคุมมลพิษนั้น
ในการจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อลดและขจัดมลพิษของเจ้าพนักงานท้องถิ่นตามวรรคหนึ่ง และวรรคสอง ให้เจ้าพนักงานควบคุมมลพิษแนะนำและช่วยเหลือตามความจำเป็น
นอกจากดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติเพื่อลดและขจัดมลพิษแล้ว อบต.แพรกษายังต้องดำเนินการปฏิบัติตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ในการระบุการจัดทำแนวทางฟื้นฟู 9 ข้อ คือ 1.ปรับปรุงภูมิทัศน์ 2.ก่อสร้างโรงคัดแยกขยะ 3.ก่อสร้างระบบบำบัดน้ำเสีย 4.ตรวจสอบคุณภาพน้ำและอากาศ 5.มาตรการดำเนินการกรณีฉุกเฉิน 6.กำจัดตะกอนระบบบำบัดน้ำเสีย 7.การประชาสัมพันธ์สร้างความเข้าใจกับประชาชน 8.เงื่อนไขการยุติดำเนินการ และ 9.การติดตามผลปฏิบัติตามแผนฟื้นฟู
เมื่อศาลมีคำพิพากษาและคำสั่งให้นายก อบต.แพรกษาดำเนินการตามที่กล่าวมา โดยศาลให้ผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรปราการกำกับดูแลให้นายก อบต. ปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลโดยเคร่งครัด
จึงเป็นหน้าที่ของชาวบ้านที่พักอาศัยอยู่รอบกองขยะมูลฝอยจะต้องเป็นหูเป็นตา คอยติดตามตรวจสอบว่ามีการดำเนินการคืบหน้าไปแล้วอย่างไรบ้าง อบต.แพรกษาได้ปฏิบัติตามแผนในคำพิพากษา และคำสั่งศาลเพียงใด ซึ่งชาวบ้านจะเป็นผู้ทราบดี ต้องคอยติดตามเร่งรัดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าดำเนินการขับเคลื่อนแก้ไขขยะอย่างเป็นรูปธรรมตามคำพิพากษาของศาล เช่น ให้โรงขยะฝังกลบขยะมิให้เกิดก๊าซมีเทน หรือก๊าซไข่เน่า ตัวก่อเกิดกลิ่นเหม็น โดยการฝังกลบขยะมูลฝอยถูกหลักสุขาภิบาล ทับบดอัดแน่น และปิดคลุมด้วยพลาสติกมิดชิด และติดตั้งเครื่องตรวจสอบอากาศบริเวณโดยรอบกองขยะด้วย เครื่องมือตรวจวัดความเข้มข้นของกลิ่น (E-Nose) เป็นต้น ช่วยแก้ปัญหาเรื่องกลิ่นขยะให้กับชาวบ้าน
หากขยะมูลฝอยยังไม่มีการขยับขับเคลื่อนตามคำพิพากษาและคำสั่งศาล ก็เป็นหน้าที่ของชาวบ้าน และประชาชนพลเมืองดี ต้องร้องเรียนไปยังผู้ว่าราชการจังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งเป็นหน้าที่โดยตรงในการกำกับดูแลให้นายก อบต.แพรกษาปฏิบัติตามคำพิพากษาของศาลโดยเคร่งครัด มิฉะนั้นจะถือเป็นการละเลยในการปฏิบัติหน้าที่
ผดุง จิตเจือจุน
วุฒิอาสาธนาคารสมองจังหวัดสมุทรปราการ
