บริเวณพื้นที่ป่าอะเมซอนในส่วนของประเทศเปรูมีปริศนาซุกซ่อนอยู่ ปริศนาลึกลับที่ว่านี้รู้จักกันในชื่อ แซร์โร เอล โคโน (Cerro El Cono) เนินเขาสูง 400 เมตร ที่กลายเป็นเหมือนสิ่งมหัศจรรย์ประจำท้องถิ่นบริเวณนั้นไป เพราะเนินเขาที่ว่านี้ผุดสูงเด่นขึ้นมาจากพื้นที่ป่าที่แทบจะเรียกได้ว่าราบเรียบโดยรอบ ไม่เพียงเท่านั้น ลักษณะรูปร่างของมันยังเป็นรูปทรงของพีระมิดอย่างชัดเจนด้วยอีกต่างหาก
ด้วยความสูงของเอล โคโน ประกอบกับการที่พื้นที่ป่าโดยรอบค่อนข้างราบเรียบ ทำให้ผู้คนสามารถมองเห็นเนินเขาประหลาดลูกนี้ได้จากระยะไกลมากๆ ได้ ว่ากันว่า ในวันที่ฟ้าเปิด อากาศปลอดโปร่ง ท้องฟ้าสว่างสดใส ผู้คนในแถบแอนดีส ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางตะวันตกมากถึง 400 กิโลเมตร ก็สามารถมองเห็นเอล โคโนนี้ได้อย่างชัดเจน
ชื่อแซร์โร เอล โคโน หรือ “เนินเขาทรงกรวย” (cone hill) ตั้งอยู่ในบริเวณป่าอะเมซอน บริเวณตะเข็บชายแดนของประเทศเปรูกับประเทศบราซิลที่มีเทือกเขาสลับซับซ้อนปรากฏอยู่ ที่รู้จักกันในชื่อเทือกเขาเซียร์รา เดล ดิวิซอร์ (the Sierra del Divisor) ซึ่งมักจะติดเป็นแบ๊กกราวด์อยู่ในภาพถ่ายเอล โคโน แทบทุกภาพ แต่เนินเอล โคโนเองอยู่แยกห่างออกมาเป็นอิสระอย่างชัดเจนจากยอดเขาลูกอื่นๆ และห่างจากเทือกทิวทั้งหลายในบริเวณนั้นอยู่มากเลยทีเดียว
เนินเขาที่มีรูปทรงเป็นพีระมิดเช่นนี้มาปรากฏอยู่กลางป่าห่างไกลสุดกู่เช่นนี้ได้อย่างไร ยังคงเป็นปริศนาลึกลับ ไม่มีใครสามารถให้คำตอบได้ชัดเจน ในเอกสารที่บรรยายถึงพื้นที่แถบนี้ขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้เสนอแนะไว้ว่า เอล โคโน คือส่วนที่คงเหลืออยู่ของภูเขาไฟแต่เดิม ซึ่งได้หมดพลังไปแล้ว และถูกกาลเวลากัดกร่อนจนเกิดสภาพเป็นปริศนาอย่างที่เห็น อย่างไรก็ตาม บางคนกลับแย้งว่า เนินหินธรรมดาทั่วๆ ไปเพียงแต่มีรูปทรงพิสดาร ไม่เหมือนใครเขาเท่านั้นเอง
แต่ชนพื้นเมืองดั้งเดิมที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ป่าอะเมซอนบริเวณนั้นกลับมีคำอธิบายไปอีกอย่าง เพราะผู้คนเหล่านี้ยึดถือเอาว่า แซร์โร เอล โคโน คือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของพวกตนชนพื้นเมืองบางเผ่านับถือเนินเขาประหลาดแห่งนี้ว่าเป็น “เทพขุนเขาอันศักดิ์สิทธิ์” เรียกขานกันตามภาษาพื้นเมืองว่า “แอนเดียน อาปู” (Andean Apu) เทพที่มีชื่อว่า “อาปู” นี้ปรากฏอยู่ในเทพนิยายพื้นเมืองในแถบนั้นหลายประเทศ ตั้งแต่เปรู, โบลิเวีย และเอกวาดอร์ ตามเทพนิยายเหล่านั้นระบุว่า อาปูเป็นเทพที่ผุดขึ้นมาจากผืนพิภพเพื่อทำหน้าที่ชี้ทางสว่าง นำผู้คนไปในทิศทางที่ถูกต้องดีงาม และในเวลาเดียวกันก็จะทำหน้าที่ปกปักรักษาผู้คนที่ยังชีพอยู่อาศัยใกล้เคียงกับแอนเดียน อาปู ที่ว่านี้
นอกเหนือจากที่มาจากเทพนิยายปรัมปราดังกล่าว ซึ่งเชื่อกันว่าสืบทอดมาจากอาณาจักรอินคาโบราณแล้ว ยังมีคำอธิบายถึงที่มาของเอล โคโน ไว้อีกด้วยว่า แท้จริงแล้วมันคือซากปรักหักพังที่ยังหลงเหลืออยู่ให้เห็นของพีระมิด ซึ่งถูกสร้างขึ้นไว้โดยชนเผ่าพื้นเมืองโบราณบางเผ่า เสียแต่ว่าคำอธิบายที่มาเช่นนี้ไม่ได้มีหลักฐานใดๆ มายืนยันให้เห็นเป็นประจักษ์แต่อย่างใด
แซร์โร เอล โคโน นอกจากจะเป็นปริศนาลึกลับให้แก้ไข หาคำตอบให้กระจ่างแล้ว ที่ตั้งของมันยังตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำอูคายาลี (Ucayali River) ซึ่งเป็นลำน้ำสาขาสายสำคัญของแม่น้ำอะเมซอน ทำให้ผืนป่าโดยรอบมีความอุดมสมบูรณ์มากเป็นพิเศษ และถูกจัดให้เป็นแหล่งที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง มีสัตว์ป่าหลายชนิดที่เปราะบางเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อาศัยอยู่ อย่างเช่น ตัวนิ่มยักษ์ (ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Priodontes maximus) เสือจากัวร์ และลิงอีกสารพัดสายพันธุ์ ตัวยอดเขาเอล โคโนเองก็ปกคลุมไปด้วยป่า และถูกถือเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่อนุรักษ์เพื่อความหลากหลายทางชีวภาพมาตั้งแต่ทศวรรษ 1990 แล้ว
ในปี 2015 ทางการเปรูประกาศพื้นที่ละแวกนี้ทั้งหมดให้เป็นวนอุทยานแห่งชาติเซียร์รา เดล ดิวิซอร์ เพราะเกรงว่าระบบนิเวศในพื้นที่ป่าแถบนี้จะเสื่อมทรามลงจากการบุกรุกของเขตเมือง การทำป่าไม้ผิดกฎหมาย และการทำเหมืองทอง
อย่างไรก็ตาม รายงานผลการสำรวจล่าสุดซึ่งทำขึ้นระหว่างปี 2022-2023 ก็พบว่า การประกาศเป็นเขตวนอุทยานที่ว่านี้ ก็ไม่ได้ช่วยให้พื้นที่ป่าแถบนี้รอดพ้นจากการตัดไม้ทำลายป่าและการล่าสัตว์ป่าแบบผิดกฎหมายได้แต่อย่างใด
