SMART S = Specific (เจาะจง), M = Measurable (วัดผลได้), A = Achievable (บรรลุผลได้), R = Relevant (เกี่ยวข้อง) และ T = Time-bound (มีกรอบเวลา) สรุปรวมแล้ว SMART เป็นหลักการตั้งเป้าหมายเพื่อให้เป้าหมายนั้นมีความชัดเจนวัดผลได้และทำได้จริง
1.SMART Education คือ การศึกษาที่ใช้เทคโนโลยี เช่น AI, อินเตอร์เน็ต, และสื่อดิจิทัลมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียนและสนับสนุนการทำงานของผู้สอน การมีเป้าหมายเพื่อสร้างการเรียนรู้ที่น่าสนใจด้วยวิธีการสอนที่ปรับตามความต้องการของผู้เรียนแต่ละคน หรือแตกต่างจากการเรียนการสอนแบบดั้งเดิม
2.องค์ประกอบหลักของ SMART Education
2.1 ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสำคัญเพื่อทำให้กระบวนการเรียนการสอนและการถ่ายทอดความรู้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
2.2 ในการสอนแบบเฉพาะบุคคล (Personalized learning) สร้างเนื้อหาวิชาและวิธีการเรียนรู้ให้เหมาะสมกับความต้องการและความสามารถของผู้เรียนแต่ละคน เช่น การปรับบทเรียนอัตโนมัติ และให้คำแนะนำที่ตรงกับเป้าหมายของการเรียนการสอน
2.3 ส่งเสริมการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ให้ผู้เรียนคิดวิเคราะห์ในการแก้ปัญหาเป็น
2.4 การประเมินผลที่แม่นยำ=ใช้เทคโนโลยีช่วยประเมินผลการเรียนรู้ เช่น การให้คะแนนเป็นเกรด การตรวจข้อสอบที่ทันสมัย อันจะทำให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและรวดเร็ว
2.5 สร้างห้องเรียนอัจฉริยะ (Smart Class Room) จัดการเรียนรู้ (LMS) โดยใช้ระบบที่ทันสมัย ใช้สื่อ Multi Media ต่างๆ
2.6 ช่วยผู้สอนให้วางแผนการสอนออกแบบหลักสูตร และประเมินผลได้อย่างดีมีประสิทธิภาพ
3.หลักของ SMART Education
3.1 ใช้นักเรียนเป็นศูนย์กลางของการเรียนรู้ (Student Center Learning) การศึกษา แบบเก่าครูคือผู้สอนใส่ช้อนป้อนวิชาความรู้แก่ผู้เรียนเพียงฝ่ายเดียว แต่การสอนยุคใหม่ครูเป็นที่ปรึกษา, ผู้อำนวยความรู้ (Facilitator) และผู้แนะนำ นักเรียนมีส่วนร่วมกับครูในการเรียนทั้ง 2 ฝ่าย เป็นหุ้นส่วนความรู้ซึ่งกันและกัน กำหนดเนื้อหาวิชาร่วมกัน และที่สำคัญคือมีการกำหนดวัตถุประสงค์การเรียนการสอนร่วมกันอีกด้วย
3.2 ครูให้อุปกรณ์เครื่องมือการสอนที่ทันสมัย (Using Technology) ครูสมัยใหม่ใช้เทคโนโลยีหลากหลาย ทั้งระบบจัดการเรียนรู้ (LMS) เช่น Google Class Room, Zoom และโปรแกรมสร้างสื่อการสอนแบบโต้ตอบ เช่น Kahoot และ Quizizz รวมถึงเครื่องมือเฉพาะทางอย่างแอพพลิเคชั่นสำหรับการสอนและแบบโต้ตอบ แพลตฟอร์มการเรียนรู้ เช่น Microsoft Teams เครื่องมือสร้างสื่อการสอน เช่น Canva, Wordwall และเทคโนโลยีเสริมการเรียนรู้ เช่น VR/AR เป็นต้น
3.3 ครูต้องปรับปรุงตัวเองให้มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ สามารถจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมให้แก่นักเรียน เช่น สร้างห้องเรียนให้มีสีสัน ไม่แออัด อากาศถ่ายเทได้สะดวก ปราศจากกลิ่นเหม็น
ไม่มีเสียงดังรบกวน ห้องเรียนพัดลมหรือมีเครื่องปรับอากาศ โรงเรียนควรมีสวนหย่อม สวนดอกไม้ พระพุทธรูปเพื่อสักการบูชาสำหรับนักเรียนที่นับถือศาสนาพุทธ มีห้องนั่งสมาธิ และห้องละหมาดสำหรับนักเรียนที่นับถือศาสนาอิสลาม เป็นต้น
3.4 การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) การเรียนรู้ตลอดชีวิต คือการแสวงหาความรู้และพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่องด้วยตนเองตลอดชีวิต โดยไม่จำกัดรูปแบบหรือช่วงวัยการเรียนรู้นี้สามารถเกิดขึ้นได้ทั้งในระบบและนอกระบบ ข้อควรคำนึงสำหรับการเรียนรู้ตลอดชีวิต ประกอบด้วย 1) ความคิดสร้างสรรค์ (Creative Thinking) 2) การแก้ปัญหา (Problem Solving) 3) การคิดเชิงวิพากย์ (Critical Thinking) 4) ภาวะผู้นำ (Leadership) 5) การสื่อสาร (Communication) 6) การประสานงาน (Collaboration) และ 7) การจัดการข้อมูล (Information Management)
3.5 การกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้แบบกระตือรือร้น (Encourage Active Learning) เป็นการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางโดยจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมลงมือปฏิบัติและสร้างความรู้ด้วยตนเองแทนการเป็นผู้ฟังเพียงฝ่ายเดียว
3.6 การสื่อสารและการคาดหวัง (Communication and Expectation) ในหัวข้อนี้จะกล่าว 3.6.1 ความหมายของการคาดหวัง 3.6.2 ความสำคัญของความคาดหวัง และ 3.6.3 การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ ประกอบด้วย ก) ประเภทของการสื่อสาร และ ข)
หลักการสื่อสาร ดังรายละเอียดต่อนี้
3.6.1 ความหมายของการคาดหวัง (Expectation) คือความปรารถนาที่จะเกิดขึ้นของบุคคล ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในอนาคต เช่น พนักงานคาดหวังว่าใน พ.ศ.2569 จะได้โบนัสเป็น 4 เท่าของเงินเดือน หากได้ตามคาดหวังไว้ก็จะชอบใจยินดีมีกำลังใจ แต่ถ้าไม่ได้ตามที่คาดไว้ก็จะผิดหวังคับข้องใจ การคาดหวังก่อให้เกิดแรงผลักดันหรือเกิดแรงจูงใจในการวางแผนชีวิตและเป้าหมายของชีวิต ช่วยให้เกิดทิศทางในการพัฒนาตนเอง ตลอดจนเป็นเครื่องมือนำทางในการตัดสินใจ การตั้งความคาดหวังที่เหมาะสมสามารถช่วยให้บุคคลก้าวผ่านความผิดหวังและปรับตัวเข้ากับสถานการณ์ต่างๆ ได้
3.6.2 ความสำคัญของการสื่อสารกับความคาดหวัง สรุปได้ว่า ก) การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพมีความสำคัญที่สุดต่อการบริหารจัดการความคาดหวัง (Managing Expectation) ข) การสื่อสารที่ชัดเจนจะทำให้ผู้ปฏิบัติงานหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดได้ และ ค) ในสถานที่ทำงาน หากผู้นำหรือนายจ้างมีการสั่งงานด้วยการสื่อสารที่ดีมีประสิทธิภาพแล้ว ลูกจ้างหรือคนงานผู้ปฏิบัติงานในตำแหน่งต่างๆ จะทำงานบรรลุวัตถุประสงค์มีผลงานที่ดี และ ง) การจัดวางการสื่อสารและจัดวางความคาดหวังในองค์การได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะทำให้ทุกคนในองค์กรนั้นๆ สามารถเข้าใจและแน่ใจบทบาทของตนเองได้เป็นอย่างดียิ่ง
3.6.3 การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ ประกอบด้วย ก) ประเภทของการสื่อสาร มี 5 ประเภท ได้แก่ 1) การใช้วาจา (Verbal com) 2) ไม่ใช้วาจา (non-verbal com) 3) ใช้การเขียน (Written com) 4) การฟัง (Listening) และ 5) การใช้สื่อช่วยการเรียนรู้ (Visual com) และ ข) หลักการสื่อสาร มี 5 ข้อ ได้แก่ I) ชัดเจน II) กระชับ III) แน่นอนตายตัว IV) ถูกต้อง และ v) สอดคล้องกันหรือเรียกหลักทั้ง 5 ว่า 5C มาจากชื่อเต็มว่า Clear, Concise, Concrete, Correct และ Coherent
4.ทักษะทางดิจิทัลที่สำคัญ 5 ด้าน ทักษะดิจิทัลที่สำคัญ 5 ด้าน มีดังนี้
4.1 การสื่อสารข้อมูล (Data Communication) หรือการเล่าเรื่องข้อมูล (Data Story Telling)
4.2 ความปลอดภัยทางไซเบอร์ (Cyber Security)
4.3 ออกแบบประสบการณ์ผู้ใช้ (UX Design)
4.4 การตลาดดิจิทัล (Digital Marketing)
4.5 ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) หรือ AI
5.หลักสูตรทางดิจิทัล มีหลายหลักสูตร เช่น
5.1 Digital Literacy
5.2 Digital Governance
5.3 Digital Security
5.4 Digital Transformation
5.5 Digital Technology
5.6 Data Analysis
5.7 Digital Process and Service Desing
5.8 Strategic and Project Management
5.9 Digital Leadership
6.ลักษณะเด่นของ SMART Ed. ในแนวทางพุทธศาสนา มีดังนี้
6.1 เป็นการสอนของครูที่ใช้หลักของความแตกต่างระหว่างบุคคล (Individual Difference) หรือที่เรียกว่าปัจจัตตังเวทิตัพโพวิญญูหิติ หมายถึง การเรียนของคน ผู้เรียนต้องเป็นผู้กระทำหรือหรือปฏิบัติจริงจึงจะรู้ได้ด้วยตัวเอง (รู้ได้ด้วยตนเอง)
6.2 ครูผู้สอนต้องรู้ว่านักเรียนของตนเอง (ผู้เรียน) มีสติปัญญาอยู่ในระดับใด ซึ่งพระพุทธองค์ได้แบ่งออกเป็นบัว 4 เหล่า คือ บัวพ้นน้ำ บัวปริ่มน้ำ บัวใต้น้ำ และบัวใต้ตม ทั้งนี้ ผู้สอนจะสามารถเลือก วิธีสอน เลือกเทคโนโลยีทางการสอนได้ตรงกับสติปัญญาและความสามารถของผู้เรียน
6.3 การสอนให้ผู้เรียนได้แก้ปัญหาด้วยตนเอง ซึ่งตรงกับวิธีการทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Solving Problems) ของพระพุทธองค์ คืออริยสัจ 4 ได้แก่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค อันได้แก่ ทุกข์ คือ ปัญหา, สมุทัย คือ สาเหตุของปัญหา, นิโรธ คือ เหตุแห่งทุกข์ และมรรค คือ ทางแห่งการดับทุกข์
7.ประโยชน์ของ SMART Education
7.1 เข้าถึงข้อมูลได้ง่ายขึ้น
7.2 ลดภาระด้วยการจดข้อมูลในเครื่อง Digital
7.3 เรียนเรื่องต่างๆ ได้อย่างเข้าใจดีมากขึ้น
7.4 นักเรียนที่ขาดเรียนสามารถตามเรียนได้
7.5 ทำให้นักเรียนกระตือรือร้น Active Learning
7.6 ลดการใช้กระดาษและเพิ่มผลิตผลได้มากขึ้น (Productivity)
7.7 ผู้สอนสามารถวางแผนการสอน ออกแบบหลักสูตรใหม่ๆ ซึ่งแตกต่างกับการสอนแบบเดิม
7.8 ผู้เรียนสนุกมีส่วนร่วมและสามารถเข้าใจถึงแก่นสารความรู้ในเนื้อหาวิชาที่เรียน
7.9 ทำให้ครูผู้สอนมีทักษะการสอนที่หลากหลาย มีจิตวิญญาณความเป็นครู และครูประเมินผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ดร.ดำรงค์ ชลสุข
