แนวโน้ม ตะวันตกถดถอย ยังดำรงอยู่และดำเนินต่อไป อันเกิดจากจีนและสหรัฐแข่งขันกันในด้านความสามารถการสร้างสิ่งแปลกใหม่ในรูปแบบสถาบัน ขณะที่การเมืองแบบเลือกตั้งของสหรัฐและยุโรปได้เผยให้เห็นข้อบกพร่องเกี่ยวกับความไม่โปร่งใส ขณะที่จีนยึดแนวทางการเมืองแบบคุณธรรมและความสามารถ ให้ความสำคัญกับมาตรการระยะยาวและผลงาน เน้นทั้งระบบการระดมทรัพยากรระดับชาติควบคู่กับความยืดหยุ่นของตลาด จึงเป็นการท้าทายและอาจทำลายมายาคติที่ว่า ความทันสมัยเท่ากับความเป็นตะวันตก
เมื่อมองไปข้างหน้าปีใหม่ 2026 โครงสร้างการเมืองและเศรษฐกิจโลกยังคงแสดงให้เห็นแนวโน้มตะวันตกถดถอยในรูปแบบเดิม มาตรการภาษีของทรัมป์ส่งผลให้ราคาสินค้าในประเทศปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลกระทบรุนแรงต่อระบบการค้าโลก การบริหารภายในประเทศเสื่อมถอย มีผู้ไร้ที่อยู่ ผู้เสียชีวิตจากยาเสพติด และจากอาวุธปืนเพิ่มขึ้น ชนชั้นกลางในสังคมอเมริกันจะเป็นผู้ชี้ชะตาของประเทศค่อนข้างแน่นอนแล้ว
ทางทฤษฎี ประชาธิปไตยแบบเลือกตั้งของตะวันตกมีข้อบกพร่องภายในตัว โดยการลดทอนและบิดเบือนอุดมคติการปกครองของประชาชน ให้เหลือเพียงกระบวนการลงคะแนนเสียงเท่านั้น ประชาชนมิใช่เป้าหมาย หากกลายเป็นเครื่องมือ ดังที่ Max Weber นักสังคมวิทยาชาวเยอรมันชี้ให้เห็นว่า ประชาธิปไตยแบบเลือกผู้แทนนั้น เนื้อแท้คือการเมืองแบบ ซีซ่าร์ ซึ่งมีชนชั้นนำทางการเมืองใช้การปลุกเร้าและโน้มน้าว เพื่อระดมผู้ติดตาม ผลที่ตามมาคือ กระบวนการกำหนดนโยบายผูกขาดไว้กับ วงจรอุบาทว์ ของการเลือกตั้ง การตัดสินใจจึงมีลักษณะระยะสั้น และยากที่จะจัดการกับปัญหาระยะยาวและระบบโครงสร้างที่รัฐเผชิญอยู่
ทางปฏิบัติ ประชาธิปไตยแบบเลือกตั้ง ของตะวันตกได้เสื่อมถอยลงสู่สภาพของ การเมืองเงินทุน โดยนายทุนสามารถควบคุมวาระทางผ่านโดยการบริจาคทางการเมือง เข้าข่าย สัญญาต่างตอบแทน
ปี 2007-2012 บริษัทที่มีบทบาททางการเมืองสูงสุด 200 แห่งในสหรัฐ ใช้เงินถึง 5.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในการวิ่งเต้นและบริจาคเพื่อการเลือกตั้ง และได้รับผลตอบแทนจากการสนับสนุนของรัฐบาลกลางมูลค่าสูงถึง 4.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ การทุจริตในลักษณะเช่นนี้ยิ่งซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำ
ทางสังคม คือสาเหตุไปสู่การหดตัวของชนชั้นกลางอเมริกัน จำนวนผู้ไร้ที่อยู่อาศัยคาดว่ามีถึงหลักล้าน ผู้เสียชีวิตจากยาเสพติดยังคงอยู่ในระดับสูงสุดทางประวัติศาสตร์ และความรุนแรงจากอาวุธปืนที่คร่าชีวิตคนปีละหลายหมื่นราย
ยุโรปเองก็ต้องเผชิญกับภาวะชะงักงันทางการเมืองและการตัดสินใจที่ทำให้ความเสื่อมมาเยือน ก็เพราะผลประโยชน์ของพรรคการเมืองถูกยกขึ้นเหนือประโยชน์ของชาติและประชาชน การคานอำนาจกันด้วยการคัดค้านซึ่งกันและกันกลายเป็นเรื่องปกติ กลายเป็นอาหารว่างประจำวันไปเสียแล้ว กลไกการถ่วงดุลถูกบิดเบือนจนกลายเป็นระบบขัดขวาง จึงยากต่อการกำหนดนโยบายสาธารณะที่มีประสิทธิภาพ ความ
ขัดแย้งทางการเมืองในลักษณะนี้นำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจซบเซา ความแตกแยกทางสังคมทวีความรุนแรง
ขณะเดียวกัน อิทธิพลพรรคการเมืองกระแสหลักลดน้อยถอยลง ขณะที่อำนาจการเมืองอุบาทว์เพิ่มบทบาทมากขึ้น ความเสื่อมและความเสี่ยงทางการเมืองโดยรวมทวีความเข้มข้นต่อเนื่องและมากขึ้น
ในทางตรงกันข้าม ประเทศจีนที่ดำเนินนโยบายการเมืองที่มีคุณธรรมพอประมาณ บวกกับความสามารถการบริหาร สะท้อนให้เห็นถึงความได้เปรียบในด้านสถาบันอันเป็นประจักษ์
ป ระเด็นที่น่าสนใจของจีนคือ ระบบการคัดเลือกและแต่งตั้งบุคลากรมีลักษณะคัดสรรควบคู่กับการเลือกตั้ง เจ้าหน้าที่ที่ผ่านการประเมินและเลือกตั้งล้วนเป็นผู้ที่จงรักภักดีทางการเมือง เปี่ยมด้วยประสบการณ์ด้านบริหารและมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ ถือเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงให้แก่การพัฒนาระยะยาว
แต่ต้องยอมรับความจริงว่า การ เลือกตั้ง ของจีนเป็นเพียง ยาหอมตราสี เท่านั้น เพราะเป็นการฟังคำสั่งจาก โปลิตบูโร และคณะกรรมการประจำที่ทรงอิทธิพลในการตัดสินใจสูงสุดของพรรคคอมมิวนิสต์ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือคณะกรรมการการเมืองถาวรคือ แกนหลัก ในการกำหนดทิศทางของประเทศอย่างแท้จริง
อย่างไรก็ตาม ประชาชนจีน 1.4 พันล้านคน ก็อยู่ในโอวาทของ โปลิตบูโร โดยสันติ แต่ประชาธิปไตยของตะวันตกที่ถือกันว่าเป็นระบอบศิวิไลซ์นั้น กำลังอยู่ในภาวะเสื่อมถอย
ปฏิเสธมิได้ว่าจุดบอดของประชาธิปไตยคือ การเมืองระบบซีซ่าร์ ที่แกว่งไปมา ระหว่างขั้วหรือนโยบายสองด้าน ขาดดุลยภาพ ปราศจากการแข่งขันแบบประชาธิปไตย เน้นการแกว่งตัว ทำลายระบบโครงสร้าง เพื่อให้ได้มาซึ่งผลประโยชน์แห่งตนและนายทุน พรรคการเมืองและนักการเมืองในแถบนี้ก็ไม่ต่างไปจากตะวันตก หากยังเล่นการเมืองเพื่อผลประโยชน์แห่งตน ไม่สนใจความเป็นอยู่ของประชาชน ความเสื่อมมาเยือนแน่
ชยานันต์ ศุกลวณิช
