แรงงานอพยพจากชนบทกว่า 300 ล้านคนเดินทางกลับบ้านเกิดฉลองตรุษจีน เป็นการรำลึกถึงวัฒนธรรมจีนที่ไม่ลืมราก และธำรงไว้ซึ่งประเพณีของจีน พวกเขาคือผู้สร้างความทันสมัยของเมืองและมีส่วนร่วมต่อกระบวนการพัฒนาความทันสมัยของจีน เบื้องหลังของพวกเขาส่วนใหญ่คือเด็กที่ถูกทอดทิ้งในชนบท มิได้อยู่เคียงข้างกับบิดามารดา จึงได้แต่เฝ้ารอช่วงเวลาแห่งความสุขบนโต๊ะอาหารในค่ำวันสิ้นปี
คนเดินทางกลับบ้านช่วงตรุษจีนปีมะเมียจำนวนมหาศาล เป็นการสะท้อนถึง “น้ำหนักทางอารมณ์” ที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังการพัฒนาของจีน อีกทั้งเป็นพยานถึงการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของสังคมจีน
พวกเขาคือผู้มีส่วนสร้างและเสียสละ ร่วมพัฒนาประเทศจีนให้เจริญรุ่งเรือง เป็นแรงงานที่อพยพจากชนซึ่งอยู่เบื้องหลังการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของจีน แม้ว่าในวัยเด็กขาดการดูแลจากพ่อแม่ แต่การกลับมาพบหน้ากันแต่ละครั้งในช่วงตรุษจีน พวกเขาได้เรียนรู้ความหมายของความรับผิดชอบและความผูกพัน และสืบทอดสายใยแห่งอารมณ์ของครอบครัว
ศูนย์กลางของ “กองทัพแห่งความรู้สึก”ในช่วงตรุษจีน คือกองทัพแรงงานอพยพที่ยิ่งใหญ่อันเป็นประจักษ์ ตลอดทั้งปีพวกเขาทำงานอยู่ในสถานการณ์ “เหน็ดเหนื่อย สกปรก และเสี่ยงอันตราย” ไม่ว่าจะเป็นการทำงานบนโครงนั่งร้านหรือความสูงระฟ้าที่ต้องเผชิญความเสี่ยง การทำงานในโรงงานปิดทึบภายใต้สภาพแวดล้อมที่เลวร้าย หรือการเก็บขยะในแนวหน้า พวกเขาใช้มือที่หยาบกร้านก่อสร้างตึกระฟ้า ใช้หยาดเหงื่อหล่อเลี้ยงโครงสร้างของเมือง แต่กลับเก็บความห่วงใยที่ประเสริฐที่สุดไว้ให้กับบ้านเกิดที่อยู่ห่างไกล
เกษตรกรและแรงงานชนบทของจีนที่เดินทางกลับภูมิลำเนาในเทศกาลตรุษจีนเพื่อพบปะครอบครัวร่วมโต๊ะอาหาร ถือเป็นปรากฏการณ์ประจำปีที่โดดเด่น อันเป็นตัวแทนของสังคมจีนร่วมสมัย กระบวนการดังกล่าวมักถูกพิจารณาอยู่ภายใต้บริบทของการเคลื่อนย้ายประชากรครั้งใหญ่
นับตั้งแต่ยุคปฏิรูปเปิดประเทศ กระบวนการพัฒนาเมืองได้ดึงดูดแรงงานจากชนบทจำนวนมากเข้าสู่ชุมชนเมืองเพื่อทำงานในภาคก่อสร้าง การผลิต และภาคบริการ คนงานที่ออกไปทำงานส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเมืองโดยแยกจากครอบครัว ดังนั้น เทศกาลตรุษจีนจึงกลายเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดของปี และก็เป็นโอกาสเดียวที่พวกเขาจะได้กลับบ้านเพื่ออยู่พร้อมหน้ากับครอบครัว ไม่ว่าระยะทางจะใกล้หรือไกล แต่พวกเขาถือว่า “การกลับบ้านฉลองปีใหม่” เป็นทั้งหน้าที่และความรับผิดชอบทางศีลธรรม
ในระดับครอบครัว การกลับมาพบกันมีความหมายทางวัฒนธรรมอย่างลึกซึ้ง เพราะวันตรุษจีนถือเป็นเทศกาลหลักของปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติของจีน โดยเน้นย้ำแนวคิด “การอยู่พร้อมหน้าทั้งครอบครัว” สำหรับครอบครัวที่ต้องแยกออกจากกันเป็นเวลานาน การกลับบ้านไม่เพียงหมายถึงการพบกันทางกายภาพเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการฟื้นฟูและสืบสานสายใยความผูกพัน คนที่ออกไปทำงานต่างถิ่นจะเข้าร่วมกิจกรรมตามประเพณีในช่วงตรุษจีน เช่น การเซ่นไหว้บรรพบุรุษ ไปอวยพรปีใหม่ และเยี่ยมเยียนเพื่อนพ้องน้องพี่ พร้อมทั้งรายงานให้บิดามารดาทราบถึงสภาพการทำงานและการดำเนินชีวิตตลอดปีที่ผ่านมา อีกทั้งยังมีการสนับสนุนทางด้านการเงินแก่ครอบครัวและช่วยเหลือค่าใช้จ่ายภายในบ้าน
ทว่าหลายปีที่ผ่านมา การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในชนบท การขยายเครือข่ายรถไฟความเร็วสูงและการย้ายฐานการผลิตบางส่วนไปยังภูมิภาคตอนกลางและตะวันตกของประเทศ ทำให้แรงงานบางส่วนเลือกกลับภูมิลำเนาเพื่อประกอบธุรกิจส่วนตัวหรือทำงานใกล้บ้านมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาในมิติทางวัฒนธรรมและอารมณ์ “การกลับบ้านในวันตรุษจีน” ยังคงเป็นพิธีกรรมประจำปีที่สำคัญที่สุดประการ 1 ในจังหวะชีวิตของกลุ่มเกษตรกรและแรงงานชนบท
กล่าวโดยสรุป การที่เกษตรกรและแรงงานชนบทของจีนเดินทางกลับภูมิลำเนา เพื่อร่วมฉลองและพบปะครอบครัวในช่วงเทศกาลตรุษจีน นอกจากจะเป็นการปฏิบัติทางวัฒนธรรมตามประเพณี ยังเป็นภาพสะท้อนในเชิงรูปธรรมของโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคมร่วมสมัยอีกด้วย ปรากฏการณ์นี้แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลที่ยังคงดำรงอยู่ของจริยธรรมครอบครัว ท่ามกลางกระบวนการเปลี่ยนผ่านของสังคม และสะท้อนความสัมพันธ์เชิงพลังระหว่างการเคลื่อนย้ายประชากรกับการพัฒนาเมืองและชนบท
