ครูการเมือง

คณะรัฐมนตรีอนุทิน 2 มีมติยืนยันร่างกฎหมายที่ค้างอยู่ในรัฐสภาจากเหตุยุบสภาให้นำขึ้นมาพิจารณาใหม่ เป็นร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวข้องกับการศึกษา 3 ฉบับ

2 ฉบับแรก ร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี พ.ศ. … และ ร่าง พ.ร.บ.สภาครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่…) อยู่ในขั้นตอนของสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเริ่มประชุมแล้ว

ฉบับที่สาม ร่าง พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่…) พ.ศ. … สภาผู้แทนราษฎรมีมติเห็นชอบผ่านวาระสามเมื่อ 29 ตุลาคม 2568 เข้าสู่ขั้นตอนของวุฒิสภา

ที่ประชุมวุฒิสภาเริ่มพิจารณานัดแรกวันที่ 25 พฤษภาคมที่ผ่านมา มีมติรับหลักการวาระแรก กำหนดเวลาเสร็จภายใน 60 วัน เพื่อผ่านวาระสอง สามต่อไป

ร่าง พ.ร.บ.ฉบับที่สามนี่แหละครับ บรรดาครูและบุคลากรทางการศึกษาทั่วประเทศ ติดตามมาอย่างต่อเนื่องว่า จะได้บทสรุปอย่างไร และส่งผลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขาและการศึกษาไทย ต่อไปอย่างไร

เพราะร่างกฎหมายฉบับนี้ สาระหลักเป็นเรื่องของระบบการบริหารบุคคลทางการศึกษา มีคณะกรรมการกลางบริหารงานบุคคลด้านการศึกษา (ก.ค.ศ.) เป็นศูนย์กลาง

ทำหน้าที่จัดระบบ วางระเบียบ กำหนดกฎเกณฑ์ กติกา การแต่งตั้ง โยกย้าย เลื่อนขั้นเงินเดือน สิทธิประโยชน์ต่างๆ มีผลถึงความก้าวหน้า มั่นคง ในวิชาชีพของครูโดยตรง

ฉบับเดิมที่ใช้มา คือพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ.2547

จนถึงหลังรัฐประหารโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) วันที่ 22 พฤษภาคม 2557

หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติโดยความเห็นชอบของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ มีคำสั่งที่ 16/2560 วันที่ 21 มีนาคม 2560 ให้กรรมการ ก.ค.ศ.ประเภทผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งจำนวนเก้าคน และผู้แทนข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาซึ่งมาจากการเลือกตั้งจำนวนสิบสองคน พ้นจากตำแหน่งทั้งหมด

การยุบเลิกกรรมการ ก.ค.ศ.ประเภทที่มาจากการเลือกตั้ง กลายเป็นประเด็นร้อน เพราะไม่ระบุถึงเหตุผลเบื้องหลังที่แท้จริงอย่างตรงไปตรงมาว่าทำไมถึงยกเลิกผู้แทนครูใน ก.ค.ศ.

เพราะเท่ากับหลักการ “การเลือกตั้ง” ผู้แทนจากผู้มีส่วนได้เสียในวิชาชีพ เข้าร่วมเป็นกรรมการในองค์กรกลางบริหารงานบุคคล ถูกปฏิเสธหรือล้มเลิก

ร่าง พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา (ฉบับที่…) พ.ศ. … ที่ ส.ส.หลายคณะนำเสนอต่อสภาผู้แทนราษฎร หลักการใหญ่เป็นการยกเลิกคำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ 16/2560

นั่นเท่ากับรื้อฟื้น ก.ค.ศ.ประเภทผู้แทนข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาซึ่งมาจากการเลือกตั้งจำนวนสิบสองคน กลับคืนมาอีกครั้งหนึ่ง

ที่ผ่านมา การได้มาของผู้แทนครูและบุคลากรทางการศึกษาประเภทเลือกตั้ง ถูกวิพากษ์วิจารณ์มาตลอดว่ามีอำนาจเงิน อำนาจการเมือง อำนาจการบังคับบัญชา ชี้นำ แทรกแซง

เกิดครูการเมือง มีบทบาทอำนาจในกระบวนการบริหารงานบุคคล ส่งผลต่อความเป็นไปในวงการศึกษาโดยรวม

เกิดปัญหาธรรมาภิบาล ครูกินครู เกิดเครือข่ายหาคะแนนเสียงเพื่อให้ได้รับเลือกตั้ง การเมืองแทรกแซงการศึกษา

ผลเสียทำให้ผู้บริหารโรงเรียนไม่อยู่โรงเรียน ครูทิ้งนักเรียนไม่ได้อยู่ในห้องเรียน เพราะใช้เวลาไปหาเสียง สร้างเครือข่ายเพื่อวางคนในองค์กรต่างๆ ตั้งแต่ ก.ค.ศ. คุรุสภา สกสค. จนถึงสหกรณ์ออมทรัพย์ครู ซึ่งล้วนต้องมีค่าใช้จ่าย ในที่สุดต้องแสวงหาแหล่งทุนเพื่อสนับสนุน

ทั้งหลายทั้งปวงเป็นต้นเหตุทำให้คณะ คสช.ใช้อำนาจยกเลิกนั่นเอง

เมื่อรื้อฟื้นหลักการผู้แทนครูจากการเลือกตั้งกลับมาอีกครั้งหนึ่ง โดยร่าง พ.ร.บ.ใหม่ บัญญัติให้ ก.ค.ศ.เป็นผู้กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการได้มาของกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและกรรมการจากการเลือกตั้ง

หลักเกณฑ์และวิธีการในการเลือกตั้ง ผู้แทนครูและบุคลากรทางการศึกษาครั้งใหม่นี้ จึงเป็นประเด็นให้อภิปรายกันว่า ทำอย่างไรกระบวนการเลือกตั้งจะบริสุทธิ์ ยุติธรรม ได้ครูมืออาชีพ ครูที่มีธรรมาภิบาลเป็นผู้แทนที่แท้จริง เป็นกรรมการ ก.ค.ศ.ที่มีมาตรฐานวิชาชีพและคุณธรรม

ปราศจากการใช้อำนาจชี้นำ อำนาจการบังคับบัญชา เส้นสาย ใช้เงิน ผลประโยชน์อื่นๆ เป็นเครื่องมือเข้ามา

ครับ มีผู้เสนอแนวคิดว่า การออกแบบการเลือกตั้งผู้แทนครู ควรเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เป็นเลือกทางอ้อม ดีหรือไม่

เลือกตั้งระดับเขต แล้วตั้งกรรมการอิสระ มาสรรหาระดับประเทศ

จะได้ทั้งประชาธิปไตย และคุณภาพผู้แทนครู ไปพร้อมกัน ลดปัญหาการเมืองในวงการครูและวงการการศึกษาลง

แนวทางใหม่นี้จะเป็นไปได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับที่ประชุมกรรมาธิการ ที่ประชุมวุฒิสภา และสภาผู้แทนราษฎร หากเห็นไม่ตรงกันต้องตั้งกรรมาธิการร่วมขึ้นพิจารณาหาข้อยุติ

บทสรุปจะเป็นอย่างไร รอติดตามหลังครบ 60 วัน