มีข่าวว่าเมื่อวันที่ 25 มกราคมที่ผ่านไปนี้ กลุ่ม “สมาพันธ์เกษตรปลอดภัย” ได้แถลงข่าวเรียกร้องให้ รศ.ดร.พวงรัตน์ ขจิตวิชยานุกูล ผู้อำนวยการสถานวิจัยเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการด้านวิจัยและนวัตกรรมเพื่อสิ่งแวดล้อม คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก ลาออกจากมหาวิทยาลัย และเรียกร้องให้อธิการบดีมหาวิทยาลัยนเรศวรดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในเดือนมีนาคม 2561
ที่น่าสังเกตก็คือในขณะเดียวกันกลุ่ม “สมาพันธ์เกษตรปลอดภัย” ก็เรียกร้องให้กระทรวงสาธารณสุขยุติข้อเสนอที่จะให้มีการห้ามใช้สารชื่อ “พาราควอต (Paraquat)” และ “ไกลโฟเสต (Glyphosate)” ด้วย
รศ.ดร.พวงรัตน์เป็นผู้ทำการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับสารเคมีทางการเกษตรในพื้นที่จังหวัดน่าน และเปิดเผยผลการวิจัยว่าจังหวัดน่านมีปริมาณการใช้สารเคมีด้านการเกษตรสูงถึงปีละ 2,400,000 กิโลกรัม และจากการสุ่มตรวจปลาในแม่น้ำ พบสารเคมีไกลโฟเสต ซึ่งเป็นยาฆ่าหญ้า ชนิดดูดซึม มีปริมาณสูงกว่า 10,000 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม และมีปริมาณความเข้มข้นที่เกินค่ามาตรฐานของสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ และมาตรฐานสากลที่กำหนดว่าต้องไม่เกิน 50 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม นอกจากนี้ยังพบสารเคมีที่ใช้ในการเกษตร 4 ชนิด รวมทั้งพารา
ควอตและไกลโฟเสตปนเปื้อนในน้ำประปาหมู่บ้านและโรงผลิตน้ำดื่มทั่วทั้งจังหวัด และจากการสุ่มตัวอย่างในพื้นที่อำเภอบ้านหลวง จังหวัดน่าน ยังพบด้วยว่ามีการใช้สารเคมีในไร่ข้าวโพด และพบสารเคมีทางการเกษตรหรือยาฆ่าหญ้าชนิดต่างๆ ปนเปื้อนในเนื้อปลาและน้ำประปาที่ชาวบ้านใช้ดื่มกินด้วย
นอกจากผู้ที่สนใจซึ่งรู้และติดตามข่าวมาตั้งแต่ต้น น้อยคนคงทราบว่า พาราควอต (Paraquat) นั้นเป็นที่รู้จักในชื่อการค้า กรัมม็อกโซน (Gramoxone) และเป็นยาฆ่าวัชพืชที่นิยมใช้ที่สุดในประเทศไทย ผลิตจำหน่ายครั้งแรกในปี 2504 โดยบริษัท ไอซีไอ และมีบริษัท ซินเจนทาเป็นผู้แทนจำหน่ายในประเทศไทย ซินเจนทามียอดขายรวมประมาณ 5,000 ล้านบาท คาดว่าในปี 2560 จะมียอดขายรวมเติบโตประมาณร้อยละ 10 จากปีก่อน แบ่งเป็นยอดขายสารอารักขาพืชร้อยละ 70 ของยอดขายรวม และเป็นยอดขายสารพาราควอตร้อยละ 20 ของยอดขายรวม
ในทางพิษวิทยาได้พบว่าพาราควอตก่อให้เกิดอาการระคายเคืองต่อเนื้อเยื่อที่สัมผัส ทำให้ผิวหนังเป็นแผลพุพอง และหากสัมผัสกับตาจะทำให้ตาบวมแดงอักเสบ ประสิทธิภาพในการมองเห็นลดลง ถ้าบริโภคจะทำให้เกิดอาการระคายเคืองลำคอ ปอด และหายใจไม่ออก และส่งผลต่อสภาวะการทำงานของตับ
สารานุกรมวิกิพีเดียแจ้งด้วยว่า ในประเทศโลกที่สามนิยมใช้พาราควอตเป็นยาพิษสำหรับการฆ่าตัวตาย เพราะเป็นสารพิษที่มีจำหน่ายทั่วไป ราคาไม่แพง และไม่จำเป็นต้องใช้ในปริมาณมาก
เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ.2560 คณะกรรมการขับเคลื่อนปัญหาการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่มีความเสี่ยงสูงได้ประชุมร่วมกับกระทรวงมหาดไทย กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงอุตสาหกรรม และมีมติ
ให้ประกาศยกเลิกการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่มีความเสี่ยงสูง 3 ตัว รวมทั้งพาราควอตและไกลโฟเสต โดยเฉพาะพาราควอตนั้นให้ยกเลิกการใช้ภายในเดือนธันวาคม พ.ศ.2562 และจะไม่อนุญาตให้ขึ้นทะเบียนเพิ่ม และไม่ต่ออายุทะเบียนให้ด้วย
สมาพันธ์เกษตรปลอดภัยเป็นกลุ่มหนึ่งที่รณรงค์คัดค้านการยกเลิกการใช้พาราควอตและไกลโฟเสตมาตั้งแต่ต้น โดยอ้างว่าจะทำให้เกษตรกรเดือดร้อน เพราะประเทศไทยอยู่ในเขตร้อนชื้น มีศัตรูพืชมากทั้งโรคแมลงและวัชพืช จำเป็นต้องพึ่งสารเคมีในเกษตรกรรม นอกจากนั้นในทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์ก็ยังมิได้มีการพิสูจน์อย่างชัดเจนว่าสารกำจัดศัตรูพืชเป็นภัยต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม และอ้างว่าหากยกเลิก หรือห้ามใช้แล้ว เกษตรกรจะขาดทุนเป็นจำนวนและปริมาณมหาศาล
ขณะที่เขียนเรื่องนี้ ยังไม่ทราบว่ารัฐบาลจะยกเลิกการใช้พาราควอต และไกลโฟเสต หรือจะยอมให้ใช้สารกำจัดศัตรูพืชชนิดนั้นต่อไปตามที่สมาพันธ์เรียกร้อง และคงต้องสันนิษฐานว่าผู้บริโภคจะต้องก้มหน้าซื้อและกินพืชผักชนิดต่างๆ ที่ใช้พาราควอตและไกลโฟเสตเป็นสารกำจัดศัตรูพืชต่อไป

