Cloud Lovers : รู้จักเมฆพื้นฐาน 10 สกุล (2) : โดย บัญชา ธนบุญสมบัติ

เมื่อคราวก่อน ผมได้แนะนำเมฆ 5 สกุลแรกไปแล้ว ได้แก่ ซีร์รัส, ซีร์โรคิวมูลัส, ซีร์โรสเตรตัส, แอลโตคิวมูลัส และแอลโตสเตรตัส คราวนี้มารู้จักอีก 5 สกุลที่เหลือกันครับ!

นิมโบสเตรตัส (Nimbostratus)

ภาพ : Ben-Zin

ระดับความสูง : ตัวเมฆหลักอยู่สูงปานกลาง แต่ฐานเมฆอยู่ระดับต่ำ
ลักษณะปรากฏ : สีเทา ปกคลุมฟ้า ทำให้ฝนตกอย่างต่อเนื่อง
องค์ประกอบ : เหมือนกับแอลโตสเตรตัส แต่อนุภาคมีขนาดใหญ่กว่า นั่นคือ ประกอบด้วยหยดน้ำธรรมดา หยดน้ำเย็นยิ่งยวด เม็ดน้ำฝน ผลึกน้ำแข็ง ผลึกหิมะ เกล็ดหิมะ
มีอะไรอยู่ในชื่อ : คำว่า nimbus เป็นภาษาละติน แปลว่า ฝน
ชนิด : ไม่มี
พันธุ์ : ไม่มี
เมฆตัวประกอบ : pannus
ลักษณะเสริม : praecipitatio, virga

สเตรโตคิวมูลัส (Stratocumulus)

ภาพ : บัญชา ธนบุญสมบัติ

ระดับความสูง : เมฆระดับต่ำ
ลักษณะปรากฏ : ก้อนย่อยๆ จำนวนมากอยู่ใกล้กัน ยกเว้นชนิด volutus ซึ่งเป็นทรงกระบอกยาว
องค์ประกอบ : หากเมฆก้อนย่อยๆ อยู่ห่างกัน มักประกอบด้วยหยดน้ำธรรมดา ผลึกน้ำแข็ง (หากอุณหภูมิต่ำ) และหยดน้ำเย็นยิ่งยวด แต่หากเมฆก้อนย่อยๆ อยู่ติดกันเป็นแผ่นต่อเนื่อง อาจประกอบด้วยหยดน้ำ ผลึกน้ำแข็ง (หากอุณหภูมิต่ำ) หยดน้ำเย็นยิ่งยวด เม็ดน้ำฝน ลูกปรายหิมะ (snow pellet) ผลึกหิมะ และเกล็ดหิมะ
มีอะไรอยู่ในชื่อ : ชื่อ Stratocumulus สะท้อนลักษณะร่วมระหว่างเมฆแผ่น (คือ Stratus) กับเมฆก้อน (คือ Cumulus)
ชนิด : stratiformis, lenticularis, castellanus, floccus, volutus
พันธุ์ : translucidus, perlucidus, opacus, duplicatus, undulatus, radiatus, lacunosus
เมฆตัวประกอบ : ไม่มี
ลักษณะเสริม : virga, mamma, praecipitatio, fluctus, asperitas, cavum

สเตรตัส (Stratus)

ภาพ : บัญชา ธนบุญสมบัติ

ระดับความสูง : เมฆระดับต่ำ
ลักษณะปรากฏ : คล้ายหมอก แต่ไม่ติดพื้น
องค์ประกอบ : หยดน้ำขนาดเล็ก อาจมีเม็ดฝนละออง (drizzle droplet) ในพื้นที่ที่มีอากาศหนาวเย็น อาจมีผลึกน้ำแข็ง และเม็ดหิมะ (snow grain)
มีอะไรอยู่ในชื่อ : คำว่า strato เป็นภาษาละติน แปลว่า ชั้น
ชนิด : nebulosus, fractus
พันธุ์ : opacus, translucidus, undulatus
เมฆตัวประกอบ : ไม่มี
ลักษณะเสริม : praecipitatio, fluctus

คิวมูลัส (Cumulus)

ภาพ : บัญชา ธนบุญสมบัติ

ระดับความสูง : ฐานเมฆอยู่ระดับต่ำ แต่ยอดเมฆอาจสูงได้ถึงระดับปานกลาง
ลักษณะปรากฏ : ส่วนใหญ่เป็นก้อนชัดเจน มีหลายขนาด แต่มีชนิดหนึ่งไม่เป็นก้อนชัดเจน เรียกว่า คิวมูลัส แฟรกตัส (Cumulus fractus)
องค์ประกอบ : คิวมูลัส ฮิวมิลิส (Cumulus humilis) และคิวมูลัส มีดิโอคริส (Cumulus mediocris) ประกอบด้วยหยดน้ำธรรมดา แต่อาจมีหยดน้ำเย็นยิ่งยวดปะปนได้ ส่วนคิวมูลัส คอนเจสตัส (Cumulus congestus) ประกอบด้วยหยดน้ำซึ่งส่วนใหญ่เป็นหยดน้ำเย็นยิ่งยวด อาจพบเม็ดน้ำฝนเป็นบางครั้ง และอาจมีผลึกน้ำแข็งในบริเวณที่อุณหภูมิต่ำกว่า 0 องศาเซลเซียส
มีอะไรอยู่ในชื่อ : คำว่า cumulo เป็นภาษาละติน แปลว่า กอง
ชนิด : humilis, mediocris, congestus, fractus
พันธุ์ : radiatus
เมฆตัวประกอบ : pileus, velum, pannus
ลักษณะเสริม : virga, praecipitatio, arcus, fluctus, tuba

คิวมูโลนิมบัส (Cumulonimbus)

ภาพ : บัญชา ธนบุญสมบัติ

ระดับความสูง : ฐานเมฆอยู่ระดับต่ำ ยอดเมฆอยู่ระดับสูง
ลักษณะปรากฏ : เมฆก้อนขนาดใหญ่ ทำให้ฝนตกหนัก อาจมีฟ้าร้อง ฟ้าผ่า และลูกเห็บ
องค์ประกอบ : หยดน้ำธรรมดา หยดน้ำเย็นยิ่งยวด ผลึกน้ำแข็ง (บริเวณยอดเมฆ) เม็ดน้ำฝน (มีจำนวนมาก) และมักมีผลึกหิมะ เกล็ดหิมะ ลูกปรายหิมะ ลูกปรายน้ำแข็ง และลูกเห็บ
มีอะไรอยู่ในชื่อ : คิวมูโลนิมบัส อาจเรียกง่ายๆ ว่า เมฆฝนฟ้าคะนอง (thundercloud)
ชนิด : calvus, capillatus
พันธุ์ : ไม่มี
เมฆตัวประกอบ : pannus, pileus, velum
ลักษณะเสริม : praecipitatio, virga, incus, mamma, arcus, murus, cauda, flumen, tuba

ขุมทรัพย์ทางปัญญา
ขอแนะนำ Cloud Classification Summary ที่ https://cloudatlas.wmo.int/cloud-classification-summary.html

บัญชา ธนบุญสมบัติ
www.facebook.com/buncha2509
buncha2509@gmail.com

บทความก่อนหน้านี้เสียงจากแฟนๆถึง ‘กัปตัน ชลธร’ กลับมาได้แล้ว!
บทความถัดไปชาวบ้านงง! รง.ปาล์มรางวัล “ธรรมาภิบาลยอดเยี่ยม” ลอบปล่อยน้ำเสียลงคลอง