เรื่องนี้เป็นตัวอย่างหนึ่งในการที่ประชาชนขอข้อมูลข่าวสาร เมื่อได้รับความเดือดร้อนจากการประกอบอาชีพและเพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมของชุมชนของตัวเอง เรียกว่าใช้กฎหมายให้เป็นประโยชน์
นายน้ำเชื่อมมีหนังสือถึงสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสระแก้ว เพื่อขอข้อมูลการประกอบกิจการโรงงานผลิตน้ำตาลทรายจำนวน 3 รายการ คือ 1) เอกสารการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน 2) เอกสารคำขอรับใบอนุญาต (ร.ง.3) ตั้งโรงงานผลิตน้ำตาลของบริษัท หวานๆ จำกัด และ 3) ผลการรับฟังความคิดเห็น แต่สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสระแก้วมีหนังสือแจ้งปฏิเสธว่า จะเปิดเผยข้อมูลข่าวสารส่วนบุคคลของผู้อื่นโดยไม่ได้รับความยินยอมเป็นหนังสือให้ไม่ได้ นายน้ำเชื่อมจึงมีหนังสืออุทธรณ์ต่อคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร
ในการพิจารณาของคณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร นายน้ำเชื่อมชี้แจงว่าที่คัดค้านโรงงานดังกล่าว เนื่องจากโรงงานตั้งอยู่กลางชุมชนขนาดใหญ่ ตนเองได้รับผลกระทบต่ออาชีพเลี้ยงโคนม ทำมะม่วง ทำลำไยนอกฤดู ส่งออกประเทศจีน มีผลกระทบต่อชุมชนใกล้เคียงด้านมลภาวะและสิ่งแวดล้อม และโรงงานแจ้งเริ่มประกอบกิจการทั้งที่ยังไม่มีการก่อสร้างหรือติดตั้งเครื่องจักร เพียงแค่ขนอุปกรณ์บางส่วนเข้าพื้นที่ มันน่าจะผิดขั้นตอน ส่วนของสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสระแก้วชี้แจงว่า ข้อมูลข่าวสารรายการที่ 1 และรายการที่ 3 เอกสารการรับฟังความคิดเห็น และเอกสารคำขอรับใบอนุญาต สำนักงานไม่ได้จัดทำเนื่องจากการขอรับใบอนุญาตต้องทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมเสนอขอรับความเห็นชอบจากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม ส่วนข้อมูลข่าวสารรายการที่ 2 มีรายละเอียดด้านข้อมูลเครื่องจักร และบริษัทแจ้งไม่เปิดเผยข้อมูลให้ เนื่องจากรายการเครื่องจักรและอุปกรณ์ต่างๆ เป็นลิขสิทธิ์ของผู้ออกแบบและผู้ขาย ประกอบกับเอกสารคำขอรับใบอนุญาตกับรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมมีรายละเอียดไม่ตรงกัน แต่ได้แก้ไขและได้รับความเห็นชอบแล้ว ผู้อุทธรณ์อาจนำไปเป็นประเด็นคัดค้าน จึงไม่ให้ข้อมูลในส่วนนี้
คณะกรรมการวินิจฉัยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารพิจารณาเห็นว่า ข้อมูลข่าวสารในรายการที่ 1 และรายการที่ 3 เมื่อหน่วยงานแจ้งว่าไม่มีข้อมูลข่าวสารตามคำขอ จึงไม่มีเอกสารให้พิจารณา หากผู้อุทธรณ์ไม่เชื่อก็อาจใช้สิทธิร้องเรียนตามมาตรา 13 ประกอบมาตรา 33 ได้ ส่วนข้อมูลข่าวสารรายการที่ 2 เอกสารคำขอรับใบอนุญาต (ร.ง.3) ปัจจุบันโรงงานได้รับใบอนุญาตแล้ว จึงอาจมีผลกระทบต่อชุมชน ประชาชนจึงสมควรได้รับทราบข้อมูลข่าวสารเพื่อความเข้าใจและโต้แย้งแสดงความคิดเห็นพอสมควรแก่เหตุ และข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ เป็นเรื่องที่ต้องเปิดเผยให้ประชาชนทราบตามมาตรา 9 (8) อยู่แล้ว ส่วนข้อมูลรายการเครื่องจักรและอุปกรณ์ต่างๆ เป็นข้อมูลทั่วไปไม่มีผลต่อการแข่งขันทางธุรกิจ แต่คำขอรับใบอนุญาตมีลายมือชื่อของผู้ขออนุญาต เปิดเผยไปก็จะรุกล้ำสิทธิส่วนบุคคลโดยไม่สมควร ต้องปกปิดไว้ จึงวินิจฉัยให้สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดสระแก้วเปิดเผยข้อมูลข่าวสารคำขอรับใบอนุญาต (ร.ง.3) พร้อมทั้งรับรองสำเนาถูกต้องให้นายน้ำเชื่อม เว้นแต่ลายมือชื่อของผู้ขอรับใบอนุญาตให้ปกปิดไว้
หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการปฏิบัติตามกฎหมายฉบับนี้ หารือไปได้นะครับ ที่สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี 0-22830-4678 www.oic.go.th (ที่ สค 113/2561) “เปิดเผยเป็นหลัก ปกปิดเป็นข้อยกเว้น”
วีระเชษฐ์ จรรยากูล
นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ
